Czy rodzice adopcyjni mogą dzielić się urlopem

Małgorzata Jankowska

malgorzata.jankowska@infor.pl

Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego zwany urlopem adopcyjnym z założenia jest odpowiednikiem urlopu macierzyńskiego, z jakiego korzystają rodzice biologiczni. W sytuacji gdy oboje są pracownikami i adoptują dziecko, jedno z nich może wziąć urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego. Moim zdaniem bez znaczenia, czy będzie to matka, czy ojciec dziecka. W przypadku adopcji dziecka, inaczej niż w przypadku jego urodzenia, osobą, która pierwsza korzysta z takiego urlopu, nie musi być matka (adopcyjna) dziecka. W tej sytuacji nie zachodzi bowiem konieczność zapewnienia jej czasu na regenerację zdrowia po okresie ciąży i po porodzie. Tu trzeba jednak zaznaczyć, że niektórzy eksperci uważają, że w sytuacji, gdy dziecko zostaje adoptowane przez oboje małżonków, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego udziela się kobiecie. A ojciec adopcyjny może z niego skorzystać, dopiero jak zdecyduje ona o skróceniu tego urlopu. Wykładnia ta moim zdaniem nie ma jednak uzasadnienia. Podobnie uważa Aleksandra Minkowicz-Flanek, radca prawny, kierująca praktyką prawa pracy PwC Legal (DGP nr 167/ 2010 r.). Jej zdaniem zasada równego traktowania i niedyskryminacji ze względu na płeć każe przyjąć, iż ten z rodziców adopcyjnych, który pierwszy wystąpi do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, będzie mógł z niego skorzystać. Odpowiednie stosowanie art. 180 par. 5 - 7 k.p. oznaczać bowiem powinno stosowanie ich nie wprost, ale z koniecznymi modyfikacjami. Zasada równego traktowania w tym przypadku uprawnia taką właśnie modyfikację.

Zatem w sytuacji gdy o przysposobienie dziecka występują oboje rodzice, jedno z nich może wziąć urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego. Korzystanie z tego urlopu może więc też rozpocząć pracownik. A po 14 tygodniach opiekę nad dzieckiem przejąć może matka adopcyjna.

Trzeba jednak pamiętać, że w sytuacji gdy o przysposobienie dziecka występuje tylko jedno z rodziców, przykładowo mąż chce adoptować biologiczne dziecko swojej żony, o dzieleniu się urlopem adopcyjnym nie ma mowy. W takiej sytuacji tylko pracownik skorzysta z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, jego żona jako biologiczna matka dziecka nie może być bowiem jednocześnie traktowana jako jego matka adopcyjna.

Podstawa prawna

Art. 183 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).