Młodociani mają szczególne uprawnienia urlopowe

Decydując się na zatrudnienie młodocianego pracownika (tj. takiego, który ukończył 16 lat, a nie przekroczył 18 lat), pracodawca bierze na siebie zwiększone obowiązki wobec takiej osoby, w tym odnośnie do jej prawa do urlopu wypoczynkowego.

Ochrona zdrowia

Ustawodawca wyszedł z założenia, że organizm młodocianego pracownika wymaga dłuższego czasu na regenerację i stopniowego wdrażania się do pełnego obciążenia obowiązkami zawodowymi. Stąd przepisy kodeksu pracy dające takim osobom prawo do 12 dni roboczych urlopu wypoczynkowego już po przepracowaniu 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy.

Po upływie roku pracy taki pracownik uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych. Taki wymiar urlopu jest obniżany jednak w roku, w którym młodociany kończy 18 lat, wówczas uzyskuje bowiem prawo do 20 dni roboczych urlopu.

Urlop zaliczkowy

Szczególne uprawnienia urlopowe ma także młodociany, który uczęszcza do szkoły. Konieczność zsynchronizowania obowiązków szkolnych z zawodowymi w sytuacji, gdy osoby takie rozpoczynają pierwszą pracę łącznie z rozpoczęciem roku szkolnego, spowodowała przede wszystkim określenie obowiązku pracodawcy udzielenia urlopu wypoczynkowego uczącemu się młodocianemu w okresie ferii szkolnych.

Ponieważ jest wysoce prawdopodobne, że z początkiem ferii młodociany nie będzie jeszcze miał przepracowanych 6 miesięcy (ferie rozpoczynają się z reguły po 5 miesiącach od początku roku szkolnego), firma może, na wniosek podwładnego, udzielić zaliczkowego urlopu w okresie ferii szkolnych.

Oznacza to w praktyce, że po uzyskaniu przez takiego pracownika prawa do urlopu faktyczny wymiar urlopu będzie pomniejszony o urlop udzielony zaliczkowo.

Jeżeli zatem pracodawca uwzględnił wniosek młodocianego i przyznał mu zaliczkowo pięć dni roboczych urlopu w pierwszym (lub drugim) tygodniu ferii szkolnych), to po przepracowaniu przez pracownika 6 miesięcy i nabyciu prawa do 12 dni urlopu wypoczynkowego zostanie mu 7 dni roboczych wolnego (12 - 5 = 7).

Obowiązkowe wolne

Młodociany pracownik, który uczy się w szkole dla pracujących, może wnioskować też o urlop bezpłatny w okresie ferii szkolnych. Pomimo że w sprawach nieuregulowanych przepisami dotyczącymi młodocianych pracowników do urlopów przysługujących młodocianym stosuje się przepisy działu siódmego kodeksu pracy o urlopach pracowniczych, to kwestie bezpłatnego urlopu dla młodocianego uregulowane są korzystniej niż w przypadku pracowników dorosłych.

Przede wszystkim wniosek o urlop bezpłatny młodocianego pracownika uczącego się w szkole dla pracujących musi być przez pracodawcę pozytywnie rozpatrzony.

Ponadto - w odróżnieniu od zasad ogólnych - okres takiego urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Wymiar takiego urlopu zależy od wniosku młodocianego pracownika, ale nie może on przekraczać dwóch miesięcy łącznie z przysługującym mu urlopem wypoczynkowym. Zdaniem autora powyższa zasada obowiązuje w każdej konfiguracji uprawnień urlopowych młodocianego.

Zarówno wówczas, gdy pracownik młodociany ma już prawo do urlopu wypoczynkowego i składa wniosek o urlop bezpłatny, jak i wówczas, gdy nie nabył jeszcze prawa do wypoczynkowego, ale stanie się to w trakcie wnioskowanego bezpłatnego, firma ma obowiązek ograniczyć czas trwania urlopu bezpłatnego do maksymalnie dwóch miesięcy (liczonych łącznie z wypoczynkowym).

Przy okazji stosowania przepisów ogólnych dotyczących urlopów pracowniczych zwraca uwagę niejednolite nazewnictwo, ponieważ w dziale siódmym k.p. używane jest pojęcie tzw. dni urlopowych przy określaniu wymiaru poszczególnych urlopów, zaś wobec młodocianych pracowników - dni roboczych. Nie jest to jednak różnica jakościowa, a jedynie wynik pewnego niedopatrzenia przy kolejnych nowelizacjach przepisów kodeksu pracy.

12 dni roboczych urlopu wypoczynkowego zyskuje pracownik młodociany po przepracowaniu 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy

Pracującej osobie do 18. roku życia należy udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych

Dariusz Gawron-Jedlikowski

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 205 ustawy z 26 czerwca 1974 - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).