Jak rodzic adopcyjny może korzystać z dodatkowego wolnego

Czy można iść na wypoczynkowy po dodatkowym urlopie

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.822.jpg@RY2@

Wykorzystanie dodatkowego urlopu nie ma wpływu na prawo do skorzystania z innych uprawnień związanych z rodzicielstwem. Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego po macierzyńskim są identyczne. Nie ma przeszkód, by rodzic adoptowanego dziecka po zakończeniu urlopu dodatkowego wykorzystał należny mu urlop wypoczynkowy zarówno bieżący, jak i zaległy. Zgodnie z wyrokiem z 20 sierpnia 2001 r. pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika zawierającym propozycję terminu udzielenia mu urlopu wypoczynkowego. Jest jednak związany takim wnioskiem pochodzącym od pracownicy, która urodziła lub ma urodzić dziecko i chciałaby skorzystać z urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim (I PKN 590/00).

Podstawa prawna

Art. 163 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy spóźniony wniosek pozbawi wolnego

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.823.jpg@RY2@

Przepisy mówią wyraźnie, że dodatkowego urlopu udziela się na pisemny wniosek pracownika, składany w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Nie ma więc przeszkód, by osoba uprawniona do tego świadczenia złożyła wniosek o jego udzielenie z dużym wyprzedzeniem. W takim wypadku pracodawca jest nim związany i udzieli dodatkowego urlopu w postulowanym wymiarze. Jeżeli wniosek zostanie złożony późno, tuż przed zakończeniem podstawowej części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, wówczas wszystko zależy od dobrej woli pracodawcy i tego, czy zdoła on szybko zorganizować pracę, zapewnić zastępstwo dla rodzica, który ma potrzebę sprawowania dłuższej bezpośredniej opieki nad nowym członkiem rodziny. Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na dodatkowy urlop ze względu na przekroczony termin składania wniosku, wówczas niestety urlop taki przepada.

Podstawa prawna

Art. 183 par. 4 i art. 182¹ par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy rodzic adopcyjny jest chroniony

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.824.jpg@RY2@

Rodzic adoptujący dziecko ma zagwarantowany ten sam poziom ochrony trwałości stosunku pracy, jak rodzice biologiczni. W stosunku do tej grupy pracowników przepisy dające identyczny zakres ochrony, jak dla naturalnych rodziców, pojawiły się stosunkowo niedawno. Wprowadziła je ustawa nowelizująca kodeks pracy uchwalona 5 listopada 2009 r.

Tak więc rodzice po przyjęciu dziecka w trakcie wykorzystywania urlopu będącego odpowiednikiem urlopu macierzyńskiego mogą otrzymać wypowiedzenie umowy o pracę tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Nie oznacza to, że rodzic w trakcie urlopu jest całkowicie bezpieczny. Pracodawca może bowiem rozwiązać z nim umowę o pracę, gdy zajdą okoliczności dopuszczające rozwiązanie kontraktu bez wypowiedzenia z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Do takich przyczyn należy np. ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków. Do skutecznego zwolnienia niezbędna jest jeszcze zgoda reprezentującej pracownika organizacji związkowej. Jeżeli takowa nie działa w zakładzie, pracodawca samodzielnie podejmuje decyzję co do dalszego zatrudnienia. Po zakończeniu urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego kończy się szczególna ochrona.

Podstawa prawna

Art. 183 i 177 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy można się dzielić dodatkowym macierzyńskim

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.825.jpg@RY2@

Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego niestety nie może być dzielony. Jest on udzielany jednorazowo bezpośrednio po wykorzystaniu części podstawowej macierzyńskiego. Rodzice muszą zadecydować, które z nich będzie korzystać z tego świadczenia i jaki będzie jego wymiar. Nie ma problemu, by część podstawową wykorzystała mama przysposobionych dzieci, a fakultatywną ich nowy tata. Jeśli więc wniosek o dodatkowy urlop nawet złoży mama i określi, ile tygodni będzie chciała wykorzystać, to wniosek ojca zostanie odrzucony, mimo że zostanie jeszcze część urlopu do wykorzystania.

Podstawa prawna

Art. 183 par. 4 i art. 182¹ par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy można dorabiać na dodatkowym wolnym

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.826.jpg@RY2@

Nie ma przeszkód, by rodzic adopcyjny, wykorzystując dodatkową część urlopu macierzyńskiego pracował u swojego dotychczasowego pracodawcy. Oczywiście są ograniczenia formalnoorganizacyjne. Przede wszystkim pracodawca nie może być zaskakiwany. Należy więc złożyć w tej sprawie wniosek w terminie nie krótszym niż 7 dni przed datą rozpoczęcia wykonywania pracy.

Nie ma żadnego wzoru druku takiego wniosku. Wystarczy, że własnoręcznie pracownik napisze dokument, w którym zgłosi chęć pracy w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego i poda okres, w jakim chce pozostawać aktywny zawodowo. Może to być cały okres urlopu lub tylko jego część. Musi także określić wymiar czasu pracy, w jakim chce dalej pracować. Zgodnie z przepisami pracownik w tym czasie może wrócić do pracy w wymiarze nie wyższym niż połowa wymiaru czasu pracy. O tym, jaki to będzie wymiar, decyduje sam pracownik, pracodawca nie może powiedzieć, że interesuje go tylko praca np. w 1/2 etatu. Jeśli pracownik się na to zgadza, może to być np. 1/3 czy 1/4 pełnego wymiaru czasu pracy, a pracodawca jest związany wolą pracownika.

Podstawa prawna

Art. 183 par. 4 i art. 1821 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy wymiar urlopu zależy od liczby przyjętych dzieci

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.827.jpg@RY2@

Czas, jaki ustawodawca przeznaczył na opiekę nad adoptowanymi dziećmi, jest uzależniony od liczby dzieci, które trafią do rodziny pracownika. Dodatkowy urlop dla rodziców adopcyjnych osiągnie maksymalny wymiar dopiero za jakiś czas, bo ustawodawca wprowadził harmonogram jego wydłużania o kolejne tygodnie wraz z upływem kolejnych lat. I tak dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka ma wynosić 6 tygodni, jednak zgodnie z przepisami w latach 2010 - 2011 pracownicy mogli wykorzystać 2 tygodnie z tego tytułu. W latach 2012 - 2013 dodatkowy urlop z tytułu przyjęcia jednego dziecka będzie mógł trwać do 4 tygodni, a maksymalny wymiar osiągnie w 2014 roku. Za przyjecie co najmniej dwójki dzieci pracownik będzie mógł w 2014 roku wykorzystać nawet 8 tygodni dodatkowego urlopu. Jednak w bieżącym roku i w roku następnym dodatkowy urlop nie będzie mógł trwać dłużej niż 4 tygodnie.

Jeżeli pracownik przyjął dziecko w wieku do 7. roku życia, dodatkowy urlop będzie mógł wynieść do 3 tygodni w 2014 roku, a obecnie i 2013 r. jego maksymalny wymiar nie będzie mógł przekroczyć 2 tygodni.

Podstawa prawna

Art. 183 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy są gwarancje powrotu do pracy po urlopie

@RY1@i02/2012/030/i02.2012.030.18300150f.828.jpg@RY2@

Kodeks pracy określa sytuację osób powracających do pracy po urlopie macierzyńskim czy urlopie na zasadach urlopu macierzyńskiego, choć jeszcze kilka lat temu w kodeksie były tylko przepisy określające warunki powrotu pracownika kończącego urlop wypoczynkowy. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami pracodawca dopuszcza pracownika po zakończeniu urlopu odbywanego na warunkach urlopu macierzyńskiego do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Oczywiście firma się zmienia i może się okazać, że stanowisko nie czeka i nie ma fizycznej możliwości powrotu w to samo miejsce w strukturze zakładu. Wówczas pracodawca powinien dopuścić pracownika na stanowisko równorzędne z tym zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na inne, ale odpowiadające kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.

Podstawa prawna

Art. 1832 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@infor.pl