Jakie są skutki rezygnacji przez pracodawcę z funduszu socjalnego

Niewykorzystane środki funduszu trzeba przeznaczyć na działalność socjalną.

Zasadą jest, że fundusz tworzą pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Pracodawca mający taki stan zatrudnienia może jednak zrezygnować z tworzenia funduszu (nie dotyczy to jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, które tworzą fundusz bez względu na liczbę zatrudnionych). W przypadku gdy pracownicy danego pracodawcy są objęci układem zbiorowym pracy, taki układ może dowolnie kształtować wysokość odpisu na fundusz. Może także stanowić, że fundusz nie będzie tworzony. U pracodawców, których pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy, postanowienia w tych sprawach zawiera się w regulaminie wynagradzania. Zmiany w przepisach prawa zakładowego nie muszą być wprowadzone w terminie do końca stycznia. Obowiązek przekazania pracownikom informacji w sprawie nietworzenia funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego w pierwszym miesiącu danego roku kalendarzowego dotyczy bowiem tylko pracodawców - nieobjętych układem zbiorowym i niezobowiązanych do wydania regulaminu wynagradzania - zatrudniających mniej niż 20 pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty).

Zasadą jest, że pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, nie musi konsultować regulaminu wynagradzania z przedstawicielami pracowników. Postanowienia tego regulaminu w sprawie wysokości odpisu na fundusz lub nietworzenia funduszu - przy braku organizacji związkowej - wymagają jednak uzgodnienia z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Spółka powinna więc uzgodnić rezygnację z funduszu (na czas nieokreślony lub określony) z takim pozazwiązkowym przedstawicielem pracowników oraz zamieścić stosowny zapis w regulaminie wynagradzania. Zmiana regulaminu wejdzie w życie po upływie dwóch tygodni od dnia podania jej do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u tego pracodawcy.

Rezygnacja z tworzenia funduszu będzie skuteczna dopiero od tej daty. Spółka nie będzie już musiała naliczać odpisów na fundusz za dalszy okres.

Rezygnacja z funduszu nie oznacza natomiast, że będzie mogła przeznaczyć środki funduszu, niewykorzystane dotychczas na działalność socjalną, na swoją bieżącą działalność. W piśmiennictwie dominuje pogląd, że w takim przypadku powinny one pozostać na odrębnym rachunku bankowym i być wykorzystane przez pracodawcę zgodnie z ustawą o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych oraz obowiązującym u niego regulaminem. Na takim stanowisku stoi także Państwowa Inspekcja Pracy (por. wyjaśnienia Okręgowego Inspektoratu Pracy w Poznaniu, www.poznan.oip.pl). Podejmowanie działań niezgodnych z ustawą o funduszu socjalnym stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny.

@RY1@i02/2012/013/i02.2012.013.21700060a.803.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 3 ust. 1 - 3b, art. 4, art. 12, art. 12a ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.)

Art. 77² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.).