Jak po zmianach przepisów korzystać z urlopu ojcowskiego

Czy trzeba przestrzegać terminów

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.18300150b.813.jpg@RY2@

Na ojca adopcyjnego przepisy nakładają obowiązek przestrzegania aż dwóch terminów. Pierwszy dotyczy wieku dziecka. O urlop ojciec adopcyjny może wystąpić co do zasady tylko do ukończenia przez dziecko 7. roku życia. Jedynie w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzje o odroczeniu obowiązku szkolnego, może to zrobić nieco później, ale tylko do ukończenia przez nie 10. roku życia.

Drugi termin związany jest z okresem, jaki upłynął od uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka. O urlop ojcowski można bowiem wystąpić tylko wciągu 12 miesięcy od tego dnia. Pod tym względem ojcowie adopcyjni mają więc trochę trudniej niż biologiczni, którzy pamiętać muszą tylko o tym, aby wziąć urlop przed ukończeniem przez dziecko pierwszego roku życia.

W związku z tym, że od przestrzegania tych terminów zależeć może skorzystanie lub nie z urlopu ojcowskiego, warto przypomnieć sposób ich obliczania. Trzeba się tu posiłkować przepisami kodeksu cywilnego (art. 112 k.c.), ponieważ kodeks pracy tego nie reguluje. Zgodnie natomiast z art. 112 k.c. termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było, w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednak przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

Tak więc jeśli dziecko urodziło się przykładowo 20 stycznia 2005 r., ojciec adopcyjny będzie mógł korzystać z urlopu ojcowskiego tylko do 19 stycznia 2012 r.

Trochę inaczej liczymy upływ 12-miesięcznego okresu od uprawomocnienia się postanowienia sądu. Tu posiłkować się należy zdaniem pierwszym art. 112 k.c., zgodnie z którym termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. W praktyce oznacza to, że gdy postanowienie uprawomocniło się np. 1 grudnia 2011 r., ojciec będzie mógł być na urlopie ojcowskim tylko do 1 grudnia 2012 roku.

Ojcowie adopcyjni muszą przestrzegać obu tych terminów. Urlop będzie bowiem przysługiwał im tylko wtedy, gdy nie minie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysposobieniu i dziecko nie ukończy określonego w kodeksie pracy wieku ( zwykle 7 lat). Jeśli choć jeden z tych terminów zostanie przekroczony, urlop ojcowski nie zostanie przyznany.

Podstawa prawna

Art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 112 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy adoptując dwoje dzieci, można mieć dwa urlopy

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.18300150b.814.jpg@RY2@

Wymiar urlopu ojcowskiego nie zależy od liczby przysposobionych dzieci, tak jak to jest np. w przypadku urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego zwanego urlopem adopcyjnym. Gdyby więc czytelnik przysposobił za jednym razem dwoje, troje lub więcej dzieci i tak mógłby skorzystać tylko z dwóch tygodni urlopu ojcowskiego. W sytuacji opisanej w pytaniu będzie miał jednak prawo do podwójnego urlopu . Do adopcji doszło bowiem na mocy dwóch odrębnych postanowień sądu. W takiej sytuacji pracownikowi przysługuje odrębny urlop na każde przysposobione dziecko. Jeśli tylko terminy na to pozwolą, może wziąć łącznie 4 tygodnie urlopu ojcowskiego (dwa razy po dwa tygodnie).

Podstawa prawna

Art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy przysługujące wolne można brać na raty

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.18300150b.815.jpg@RY2@

Rzeczywiście od 1 stycznia 2012 roku ojcowie mają prawo już do 2 tygodni urlopu ojcowskiego. Takiego urlopu pracodawca udziela zawsze na pisemny wniosek pracownika - ojca wychowującego dziecko, składany w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Przy czym tydzień urlopu odpowiada 7 dniom kalendarzowym. Przepisy nie przewidują możliwości dzielenia tego rodzaju urlopu na części, tak jak to czynią w odniesieniu do urlopu macierzyńskiego czy urlopu wychowawczego. O braku możliwości udzielania tego urlopu na raty świadczy też treść art. 15 ustawy z 6 grudnia 2008 r. nowelizującej kodeks pracy, zgodnie z którym pracownik - ojciec wychowujący dziecko korzystający 1 stycznia 2012 r. z urlopu ojcowskiego w wymiarze obowiązującym przed tą datą (1 tydzień) ma prawo do części urlopu w wymiarze odpowiadającym różnicy między podwyższonym a dotychczasowym wymiarem urlopu ojcowskiego. Części urlopu ojcowskiego udziela się bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu w dotychczasowym wymiarze, na pisemny wniosek składany w terminie nie krótszym niż 3 dni przed rozpoczęciem korzystania z takiej części urlopu. Zatem nawet w takiej sytuacji przepisy wymagają, aby pracownik wykorzystał urlop w całości, bez żadnej przerwy.

Należy zatem przyjąć, że urlop taki jest niepodzielny i przysługuje pracownikowi jednorazowo i w pełnym wymiarze.

Podstawa prawna

Art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 15 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654).

Czy każdy ojciec wychowujący dziecko dostanie urlop

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.18300150b.816.jpg@RY2@

I to wcale nie dlatego, że nie jest pan mężem matki dziecka. To akurat jest w tym przypadku nieważne. Decydujące znaczenie ma to, że urlop ojcowski jest uprawnieniem przysługującym wyłącznie pracownikom - ojcom wychowującym dziecko. Pracownikom, czyli osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania albo spółdzielczej umowy o pracę. Prowadzenie firmy nie daje takiego prawa mimo opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe. Przysługuje panu jednak zasiłek macierzyński. Prawo do tego zasiłku mają bowiem nie tylko pracownicy korzystający z urlopu ojcowskiego, ale także inni ubezpieczeni niebędący pracownikami, do których nie stosuje się przepisów kodeksu pracy. Zgodnie z wyjaśnieniami ZUS opublikowanymi na stronie internetowej (ww.zus.pl) osobom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu, niebędącym pracownikami zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu ojcowskiego. Aby otrzymać taki zasiłek, powinien pan złożyć wniosek do płatnika zasiłku (ZUS). Wniosek ten powinien zawierać datę, od której występuje pan z wnioskiem o jego wypłatę.

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 5 a ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz.512 z późn. zm.),

Art. 2, art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy pracujący w dwóch firmach w obu może wziąć wolne

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.18300150b.817.jpg@RY2@

W przypadku pozostawania pracownika równolegle w więcej niż jednym stosunku pracy, dla każdego z nich odrębnie ustala się prawa i obowiązki pracownicze. Zgodnie z art. 182³ k.p. pracownik - ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego nie dłużej niż do ukończenia przez nie 12 miesiąca życia. Przepis ten nie uzależnia więc korzystania z tego urlopu od osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem. Dlatego też nie ma przeszkód, aby pracownik skorzystał z urlopu ojcowskiego u każdego z pracodawców w tym samym czasie albo skorzystał z urlopu ojcowskiego tylko u jednego pracodawcy, pracując w tym samym czasie w drugiej firmie. Jeżeli jednak pracownik zatrudniony u kilku pracodawców skorzysta z urlopu ojcowskiego tylko u jednego z nich, to nie będzie mógł skorzystać z urlopu ojcowskiego i zasiłku macierzyńskiego w terminie późniejszym u pozostałych pracodawców.

Wymiar etatu, na jakim zatrudniony jest ojciec, nie ma przy tym żadnego znaczenia. Dwutygodniowy urlop ojcowski przysługuje zarówno osobie pracującej w pełnym wymiarze czasu pracy, jak i niepełnoetatowcowi.

Podstawa prawna

Art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy urlop można wziąć tylko na dni pracy

@RY1@i02/2012/011/i02.2012.011.18300150b.818.jpg@RY2@

Wymiar urlopu ojcowskiego określony jest nie w dniach, a w tygodniach. Podobnie jak przy udzielaniu urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego tydzień urlopu ojcowskiego odpowiada 7 dniom kalendarzowym. Bez względu zatem na system czasu pracy, w jakim zatrudniony jest pracownik, urlop taki zawsze udzielany będzie na kolejne dni kalendarzowe, choćby część z nich była dla pracownika dniami wolnymi wynikającymi z jego harmonogramu pracy. Tylko urlop wypoczynkowy udzielany jest godzinowo i wtedy rzeczywiście pracodawca zdejmuje z konta urlopowego pracownika tylko tyle godzin urlopu, ile pracownik przepracowałby w okresie, w którym korzysta z urlopu wypoczynkowego.

Podstawa prawna

Art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Małgorzata Jankowska

malgorzata.jankowska@infor.pl