Czy przekształcenie umowy na okres próbny w umowę bezterminową jest skuteczne

radca prawny, Kancelaria Prawna Sobczyk i Współpracownicy

Zawierając umowę o pracę strony stosunku pracy korzystają z tzw. swobody umów, która pozwala im na uregulowanie w treści umowy istotnych dla nich kwestii. Powstaje pytanie, czy w ramach tej swobody dopuszczalne jest zawarcie w umowie na okres próbny postanowienia o tym, że po jej zakończeniu umowa ta staje się umową na czas nieokreślony.

Ocena dopuszczalności zamieszczenia w umowie o pracę na okres próbny postanowienia, według którego umowa zawarta na okres próbny staje się z chwilą zakończenia okresu próbnego umową o pracę na czas nieokreślony, powinna zostać dokonana przy uwzględnieniu zasady korzystności wynikającej z art. 18 par. 2 k.p. Z treści tego przepisu wynika, że postanowienia umowy o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne.

Ocena korzystności powinna mieć zobiektywizowany charakter i odnosić się do momentu zawarcia umowy o pracę. Ponadto powinna uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy, w tym nie tylko aspekt zgodności z prawem, ale także zgodność z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 listopada 2009 r., I PK 105/09, M.P.Pr. nr 5/2010).

Za dopuszczalne należy uznać umówienie się stron umowy terminowej w kwestii nawiązania kolejnej umowy o pracę, w tym na czas nieokreślony. Zgodna wola stron w tym zakresie może więc zostać wyrażona już na etapie zawierania umowy o pracę na okres próbny. Zamieszczenie takiego postanowienia w umowie na okres próbny będzie skutkować tym, że po upływie okresu próbnego nastąpi realizacja przez strony zawartej wcześniej umowy bezterminowej.

W ocenie Sądu Najwyższego zawarte w umowie postanowienie przewidujące przekształcenie umowy terminowej w umowę bezterminową będzie dla pracownika z reguły korzystne. Zapis umowny tej treści w zasadzie gwarantuje pracownikowi stabilizację zatrudnienia w ramach stosunku pracy.

Warto jednak zwrócić uwagę, że zamieszczenie takiego postanowienia w umowie na okres próbny podaje w wątpliwość sens zawierania tego rodzaju umowy, której zasadniczym celem jest weryfikacja przez strony wzajemnych możliwości i oczekiwań odnośnie do dalszego zatrudnienia. Uzgadniając przekształcenie umowy na okres próbny w umowę na czas nieokreślony, strony decydują się na kontynuowanie stosunku pracy, bez względu na wynik tej krótkoterminowej współpracy podczas okres próbnego.

Podstawa prawna

Art. 18 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).