Nieobecność w pracy możliwa przez 26 tygodni

Bezpośrednio po wykorzystaniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze pracownik (zarówno matka, jak i ojciec dziecka, jeżeli pozostają w stosunku pracy) ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do 26 tygodni.

Prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze 26 tygodni przysługuje niezależnie od liczy dzieci urodzonych przy jednym porodzie. A zatem również mamie bliźniaków i trojaczków przysługuje urlop rodzicielski w wymiarze 26 tygodni.

Urlop ten jest udzielany jednorazowo albo nie więcej niż w trzech częściach, z których żadna nie może być krótsza niż 8 tygodni. Każda z części urlopu rodzicielskiego musi przypadać bezpośrednio jedna po drugiej (pomiędzy poszczególnymi częściami urlopu nie może być ani jednego dnia przerwy). Urlop jest udzielany w wymiarze wielokrotności tygodnia, co oznacza, że pracownica nie może zawnioskować o udzielenie jej 56 dni urlopu rodzicielskiego, lecz o 8 jego tygodni. Poszczególne części urlopu nie będą musiały być natomiast równe. Pracownik może zatem wnioskować o udzielenie mu urlopu rodzicielskiego np. w trzech częściach, z których pierwsza wynosić będzie 8 tygodni, druga 10 tygodni, a trzecia znów 8 tygodni.

Na urlopie rodzicielskim rodzice mogą wymieniać się opieką nad dzieckiem. Przykładowo pierwszą część urlopu może wykorzystać mama, potem drugą tata i znów trzecią część mama. Rodzice mogą się również podzielić urlopem po połowie.

Z urlopu mogą jednocześnie korzystać oboje rodzice dziecka. Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego w takim przypadku nie będzie mógł przekroczyć 26 tygodni, co oznacza, że w tym samym czasie oboje rodzice mogą korzystać z takiego urlopu maksymalnie 13 tygodni (13 tygodni urlopu rodzicielskiego mamy dziecka i 13 tygodni urlopu taty dziecka daje łącznie 26 tygodni).

Decyzja jest wiążąca

Aby otrzymać urlop rodzicielski, pracownik zobowiązany jest złożyć pracodawcy pisemny wniosek w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek.

We wniosku określa się termin zakończenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a w przypadku gdy wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego - termin zakończenia poprzedniej części tego urlopu oraz okres dotychczas wykorzystanego urlopu. Pracownik dołącza do wniosku pisemne oświadczenie o braku zamiaru korzystania z urlopu przez okres wskazany we wniosku przez drugiego z rodziców dziecka albo o okresie, w którym drugi z rodziców dziecka zamierza korzystać z tego urlopu w okresie objętym wnioskiem.

Zatrudnienie dopuszczalne

W trakcie urlopu rodzicielskiego, podobnie jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego, pracownik może pracować. Nowe przepisy przewidują możliwość łączenia urlopu rodzicielskiego z pracą w wymiarze nieprzekraczającym 1/2 etatu u pracodawcy udzielającego takiego urlopu. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek i udzielić pracownikowi urlopu na pozostałą część wymiaru czasu pracy, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj wykonywanej przez niego pracy. W takim przypadku jest zobligowany poinformować zatrudnionego na piśmie o przyczynie odmowy uwzględnienia jego wniosku.

Nowe przepisy nie przewidują możliwości zawieszenia urlopu rodzicielskiego np. w uwagi na konieczność hospitalizacji dziecka lub jego rodzica.

Prawo do urlopu rodzicielskiego przysługuje w niektórych przypadkach pracownicy, która urodzi dziecko, będąc na urlopie wychowawczym. Podstawową zasadą jest to, aby urlop rodzicielski przypadał bezpośrednio po wykorzystaniu przez nią urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jeżeli więc urodzi kolejne dziecko w końcowym okresie urlopu wychowawczego i po jego zakończeniu kobiecie będzie przysługiwać jeszcze prawo do urlopu macierzyńskiego, wówczas bezpośrednio po tym urlopie może na pisemny wniosek skorzystać najpierw z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a następnie z urlopu rodzicielskiego. Jeżeli jednak taka kobieta zakończy pobieranie zasiłku macierzyńskiego na kolejne dziecko przed zakończeniem urlopu wychowawczego (ponieważ korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego jest możliwe tylko bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim), nie będzie mogła także korzystać z urlopu rodzicielskiego.

Dzieci urodzone po 31 grudnia

Prawo do urlopu rodzicielskiego przysługuje wszystkim rodzicom dzieci urodzonych po 31 grudnia 2012 r. W niektórych jednak przypadkach, pomimo wykorzystania przed wejściem w życie nowej ustawy (tj. przed 17 czerwca 2013 r.) podstawowego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego, można ubiegać się o urlop rodzicielski. Jest to możliwe, jeżeli:

wdziecko urodziło się na początku 2013 r., a jeszcze w 2012 r. jego mama skorzystała z urlopu macierzyńskiego przed porodem,

wprzed 17 czerwca 2013 r. rodzic dziecka nie wykorzystał dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym przysługującym mu wymiarze i zakończył korzystanie z uprawnień rodzicielskich (co oznacza, że 17 czerwca 2013 r. już pracuje albo jest np. na urlopie wypoczynkowym).

Aby skorzystać z nowych uprawnień w takim przypadku, trzeba nie później niż w ciągu 7 dni od 17 czerwca 2013 r. (czyli najpóźniej 24 czerwca 2013 r.) złożyć pisemny wniosek o dodatkowy urlop macierzyński w uzupełniającym wymiarze. Sam urlop natomiast musi zostać udzielony pracownikowi przez pracodawcę nie później niż w ciągu kolejnych 7 dni (czyli najpóźniej 1 lipca 2013 r.). Bezpośrednio po nim można skorzystać z urlopu rodzicielskiego również na pisemny wniosek złożony najpóźniej ostatniego dnia korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze.

Wniosek 14 dni wcześniej

Jeśli rodzic korzystający z urlopu rodzicielskiego chce z niego zrezygnować, to musi złożyć, co najmniej na 14 dni wcześniej, wniosek o rezygnację z całości lub części tego urlopu. Jeżeli natomiast niewykorzystaną część urlopu chce wykorzystać drugi z rodziców, to zobowiązany jest, co najmniej w terminie 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, złożyć pracodawcy pisemny wniosek o jego udzielenie.

Zasiłek po nowemu

Zgodnie z nowymi przepisami w przypadku przekazania - w terminie co najmniej 14 dni przed przewidywaną datą porodu - pisemnego wniosku o udzielenie bezpośrednio po urlopie macierzyńskim dodatkowego macierzyńskiego, a bezpośrednio po nim - rodzicielskiego (oba w pełnym wymiarze), miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 80 proc. podstawy wymiaru za cały okres odpowiadający tym urlopom.

W przypadku gdy powyższy wniosek nie zostanie złożony, miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego (zwykłego i dodatkowego) oraz 60 proc. za czas trwania urlopu rodzicielskiego (jeśli zdecyduje się na skorzystanie z niego już po urodzeniu dziecka).

Z prawa do zasiłku w wysokości 80 poc. nie mogą jednak skorzystać rodzice będący w dniu wejścia nowych przepisów w życie (tj. 17 czerwca 2013 r.) na dodatkowym urlopie macierzyńskim.

O urlop uprawniający do zasiłku w tej wysokości można bowiem wnioskować nie później niż 14 dni po porodzie. W tym przypadku pracownik ma zatem prawo do urlopu rodzicielskiego z prawem do zasiłku w wysokości 60 proc., a przed nim, na pisemny wniosek złożony do pracodawcy, również z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w uzupełniającym wymiarze z zasiłkiem w wysokości 100 proc.

Różnicowanie wysokości zasiłku, jaki przysługuje pracownikowi korzystającemu z urlopów od terminu złożenia wniosku, może jednak być niekiedy krzywdzące. Z opinii ZUS do projektu ustawy wynikało, że złożenie wniosku o udzielenie całego rocznego urlopu w ciągu 14 dni po porodzie nie będzie korzystne dla ubezpieczonych w przypadku, gdy nie zostanie w pełni wykorzystany urlop rodzicielski. [przykład 5]

Ważne

Pracodawca nie może udzielić urlopu rodzicielskiego w dniach, lecz w tygodniach. Przez tydzień należy przy tym rozumieć 7 dni kalendarzowych

PRZYKŁAD 5

Różna wysokość świadczenia

Pani Ada korzysta ze zwykłego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego (łącznie 26 tygodni) oraz 8 tygodni urlopu rodzicielskiego (jego pełny wymiar wynosi 26 tygodni, ale rodzic nie musi wykorzystywać go w całości). Jeśli pani Ada złoży wspomniany wniosek wcześniej (tj. na cały okres, przez który chce przebywać na urlopie), przez 34 tygodnie wypłacany będzie zasiłek macierzyński w stałej wysokości (miesięcznie 80 proc. podstawy wymiaru). W przypadku gdy wniosek nie zostanie złożony, przez pierwsze 26 tygodni wypłacany będzie zasiłek macierzyński w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku, a przez pozostałe 8 tygodni (odpowiadające okresowi urlopu rodzicielskiego) w wysokości 60 proc., co daje średnio 90 proc. świadczenia w ciągu 34 tygodni, a więc o 10 pkt proc. więcej niż w pierwszym przykładzie.