Trochę z dzieckiem, ale czasami w pracy

Rodzice, którzy chcą utrzymać związek z pracodawcą, by podtrzymać swoje kwalifikacje, nadążać za technologiami albo po prostu tęsknią za towarzystwem współpracowników mogą z pewnymi ograniczeniami pracować w czasie korzystania w wolnego udzielonego im w związku z przyjściem na świat dziecka. Skala możliwości łączenia pracy z opieką zależy od rodzaju urlopu, z jakiego korzysta opiekun.

Na podstawowym macierzyńskim rodzic nie popracuje

Podstawowy wymiar urlopu macierzyńskiego to 20 tygodni. Okres na jego wykorzystanie przypada bezpośrednio po porodzie. Czas ten służyć ma głównie regeneracji siła także sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Dlatego prawo nie przewiduje możliwości powrotu do firmy w tym czasie, nawet na część etatu. Praca w trakcie urlopu macierzyńskiego byłaby sprzeczna z podstawowym jego przeznaczeniem, jakim jest przede wszystkim ochrona zdrowia kobiety. Udzielenie przez pracodawcę zgody na świadczenie pracy w trakcie macierzyńskiego narażałoby go na odpowiedzialność w związku z wykroczeniem wymienionym w art. 281 pkt. 5 kodeksu pracy polegającym na naruszeniu przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem. Za takie wykroczenia grozi grzywna od 1 do 30 tys. zł.

Od reguły zawsze jest wyjątek

Mimo że generalna zasada zabrania pracy w czasie podstawowego urlopu macierzyńskiego, to są sytuacje, które dopuszczają, aby matka z niego korzystająca jednak wróciła do pracy, i to na cały etat. Ma taką możliwość, jeżeli urodzi dziecko wymagające opieki szpitalnej. Zgodnie z art. 181 k.p. pracownica w takiej sytuacji, która po porodzie przebywała przez 8 tygodni na urlopie macierzyńskim, pozostałą jego część może wykorzystać w terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala.

Aby w takiej sytuacji wrócić do pracy, kobieta musi złożyć wniosek u pracodawcy razem z zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym konieczność leczenia szpitalnego potomka. Szef jest zobowiązany do jego uwzględnienia niezwłocznie po przedłożeniu wniosku. Przepisy nie określają żadnego okresu wyprzedzenia na złożenie druku, np. po to, żeby pracodawca mógł się przygotować na wcześniejszy powrót pracownicy do firmy. Oczywiście zaraz po wyjściu dziecka ze szpitala matka wraca na macierzyński.

Na dodatkowym macierzyńskim pracodawca może zatrudniać

W trakcie dodatkowego macierzyńskiego urlopu pracownik może łączyć opiekę z aktywnością zawodową bez konieczności zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności. Rodzic korzystający z niego może wrócić do pracy po spełnieniu kilku warunków.

Po pierwsze, wymaga to złożenia wniosku. Rodzic musi to zrobić na 14 dni przed planowanym podjęciem pracy. Chodzi o to, żeby pracodawca miał czas na przygotowanie się na wcześniejszy powrót pracownika.

Po drugie, we wniosku należy określić okres, przez jaki rodzic ma zamiar łączyć opiekę z pracą. Może to być cały wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego bądź jedynie jego część.

Po trzecie, rodzic wyznacza wymiar czasu pracy, w jakim ma zamiar pracować. Trzeba bowiem pamiętać, że uprawniony do dodatkowego urlopu macierzyńskiego może łączyć go z pracą pod warunkiem, że nie będzie ona świadczona w wymiarze wyższym niż połowa pełnego etatu.

Pracodawca może, ale nie musi, przychylić się do wniosku pracownika. Powinien go jednak uwzględnić, chyba że jest to niemożliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj czynności wykonywanych przez zatrudnionego korzystającego z wolnego na opiekę nad nowo urodzonym potomkiem. Jeżeli szef nie zgodzi się na powrót takiego pracownika do pracy, to o przyczynie odmowy musi zainteresowanego poinformować na piśmie. To ważna zmiana, bo do 17 czerwca br. pracodawca musiał zaakceptować wniosek o powrót do pracy na część etatu rodzica korzystającego z dodatkowego uprawnienia.

W czasie pracy w zmniejszonym wymiarze przy jednoczesnym korzystaniu z dodatkowego urlopu macierzyńskiego rodzicowi przysługuje wynagrodzenie i zasiłek macierzyński. Oczywiście oba te składniki są proporcjonalnie obniżone. Pracownik otrzymuje pierwotne wynagrodzenie, tyle że w wysokości proporcjonalnej do obniżonego wymiaru czasu pracy. Proporcjonalnemu obniżeniu ulega też zasiłek macierzyński, tak więc pracujący rodzic nie zyska z tego tytułu dodatkowych pieniędzy. Jedyną wartością ekstra będzie utrzymanie więzi z pracodawcą.

Na rodzicielskim też na część etatu

Nowe przepisy o urlopie rodzicielskim dopuszczają możliwość godzenia opieki z pracą zawodową. Zasady jej świadczenia są takie same jak w trakcie dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Zainteresowany podjęciem pracy musi złożyć wniosek z 14-dniowym wyprzedzeniem, określić w nim wymiar czasu pracy, w jakich chce pracować, oraz wskazać okres, w jakim ma zamiar świadczyć swoje usługi. Należy pamiętać, że praca na część etatu w trakcie urlopu rodzicielskiego nie wpływa na jego wymiar. Była propozycja, by pracujący rodzic odzyskiwał przepracowaną część takiego wolnego i w ten sposób miały do dyspozycji pełne 26 tygodni urlopu. Autorami pomysłu byli przedstawiciele prezydenta, nie zyskał on poparcia posłów.

Na wychowawczym praca w starej i nowej firmie

Pracownik przebywający na urlopie wychowawczym (zarówno ojciec, jak i matka) może w jego trakcie podjąć pracę u dotychczasowego lub nowego pracodawcy. Na wychowawczym można świadczyć usługi w macierzystej lub obcej firmie, pod warunkiem, że nie uniemożliwia to sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Rodzic, przebywając na wychowawczym, nie ma obowiązku informować o podjęciu innej pracy dotychczasowego pracodawcy. Nie musi też uzyskiwać od niego zgody na dorabianie.

Jeżeli jednak przełożony się dowie, że pracownik z powodu podjęcia zatrudnienia zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, ma prawo wezwać podwładnego do stawienia się do pracy w określonym terminie, nie wcześniej jednak niż po upływie 3 dni od wezwania i nie później niż w ciągu 30 dni od daty powzięcia takiej wiadomości.

Wzór pisma

Warszawa 23 czerwca 2013 r.

Jan Nowakowski

ul. Sokoła 22

00-000 Warszawa

Florex

Sp. z o.o. w Warszawie

Wniosek

Na podstawie art. 1821 k.p. proszę o udzielenie mi dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze ............ tygodni(a) w okresie od ................ do...............

Zwracam się z prośbą o umożliwienie mi podjęcia pracy w czasie udzielonego mi dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Wnioskujeę o pracę w wymiarze połowy etatu.

Podpis pracownika

DGP RADZI

Nadgodziny dla opiekuna

Czy w trakcie pracy na część etatu połączonej z urlopem rodzicielskim pracodawca może wysyłać mnie w delegację albo powierzać mi wykonywanie obowiązków w godzinach nadliczbowych?

@RY1@i02/2013/115/i02.2013.115.05000040h.807.jpg@RY2@

W czasie trwania urlopu rodzicielskiego pracownika chronią powszechnie obowiązujące przepisy dotyczące ograniczeń w zatrudnianiu osób wychowujących dzieci do lat 4. Zgodnie z art. 178 k.p. podwładnego opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej oraz w systemie przerywanego czasu pracy. Niedozwolone jest także delegowanie go poza stałe miejsce wykonywania obowiązków.

Podobne ograniczenia w przypadku rodziców małych dzieci dotyczą świadczenia zadań m.in. w systemie skróconego tygodnia pracy czy w systemach równoważnych. Aby w ich ramach czas pracy takich zatrudnionych mógł przekraczać 8 godz., potrzebna jest ich zgoda.

Wysokość zasiłku a dorabianie

Czy praca w czasie urlopu rodzicielskiego ma wpływ na wysokość zasiłku macierzyńskiego?

@RY1@i02/2013/115/i02.2013.115.05000040h.808.jpg@RY2@

Zasady ustalania wysokości zasiłku dla osoby, która w czasie rodzicielskiego pracuje na część etatu w macierzystej firmie, określone zostały w zmienionym art. 29 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem wysokość zasiłku macierzyńskiego pomniejsza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w którym zatrudniony łączy wykorzystanie jednego z urlopów dla rodziców z wykonywaniem pracy w firmie udzielającego takiego czasu wolnego.

Zlecenia na rodzicielskim

Czy w trakcie urlopu rodzicielskiego można pracować na umowę-zlecenie lub umowę o dzieło?

@RY1@i02/2013/115/i02.2013.115.05000040h.809.jpg@RY2@

Nowe przepisy dotyczące uprawnień rodzicielskich pracowników nie przewidują ograniczeń w podejmowaniu w trakcie urlopu rodzicielskiego zatrudnienia na innej podstawie niż umowa o pracę. Rodzic korzystający z takiego czasu wolnego na opiekę może dorabiać na podstawie umowy o dzieło lub zlecenia.

Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@infor.pl