Działania antykryzysowe umożliwią utrzymanie miejsc pracy w firmach

Wprowadzenie nadzwyczajnych rozwiązań dotyczących organizacji czasu pracy czy ograniczenia świadczeń dla pracowników mogą opóźnić zwolnienia albo wyeliminować konieczność ich przeprowadzania.

Już wkrótce pracodawcy, którzy chcą uniknąć kosztownych zwolnień grupowych, będą mogli zastosować przepisy antykryzysowe, nad którymi prace rozpocznie Sejm. Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach dla pracowników i przedsiębiorców na rzecz ochrony miejsc pracy, związanych z łagodzeniem skutków spowolnienia gospodarczego lub kryzysu ekonomicznego zawiera kilka rozwiązań, które przedsiębiorcy będą mogli wdrożyć po uzyskaniu zgody załogi.

Nowe przepisy umożliwią zastosowanie na określony czas przestoju ekonomicznego lub obniżenie wymiaru czasu pracy zatrudnionych, po to aby uniknąć zwolnień. Te rozwiązania przedsiębiorca będzie wprowadzał w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi. Jeżeli u danego przedsiębiorcy nie działają zakładowe organizacje, przestój lub obniżony wymiar wykonywania obowiązków będzie mógł być wdrożony na podstawie porozumienia z przedstawicielami zatrudnionych wyłonionymi w trybie przyjętym w firmie.

Pracownikowi, objętemu przestojem ekonomicznym, przysługiwać ma:

● świadczenie na częściowe zaspokojenie wynagrodzenia pracownika za czas przestoju ekonomicznego, do wysokości 100 proc. zasiłku dla bezrobotnych zwiększonego o wysokość składek na ubezpieczenia społeczne należnych od pracownika (w wysokości proporcjonalnej do przestoju ekonomicznego, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy podwładnego),

● wynagrodzenie finansowane ze środków przedsiębiorcy w łącznej wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy zatrudnionego).

Podobne świadczenia będą przysługiwały podwładnym w przypadku czasowego zmniejszenia wymiaru ich czasu pracy.

Przedsiębiorcy nie będą mogli jednak skorzystać z tych antykryzysowych rozwiązań w dowolnej chwili. By je zastosować, będą musieli spełnić kilka warunków, z których podstawowym jest zła kondycja firmy.

Zgodnie z projektem z dopłat do wynagrodzeń za czas przestoju czy obniżonego czasu pracy będzie mógł skorzystać pracodawca, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych, rozumianych jako sprzedaż towarów lub usług, łącznie nie mniej niż o 15 proc. (liczony w ujęciu ilościowym lub wartościowym).

Dodatkowo rozwiązania antykryzysowe przewidziane w tej ustawie będą uruchamiane przez rząd dopiero po osiągnięciu określonych wskaźników bezrobocia w kraju.

Pracodawca, który nie chce czekać na wejście w życie ustawy antykryzysowej, może próbować obniżyć koszty zatrudnienia w inny sposób. Rozwiązaniem jest czasowe zawieszenie stosowania w całości lub w części przepisów prawa pracy określających prawa i obowiązki obu stron. Chodzi tu o zawieszanie, nawet na trzy lata, różnych zakładowych regulaminów, porozumień, statutów, układów zbiorowych, które przyznają załodze bardziej korzystne świadczenia, niż wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów. Możliwość taką przewiduje art. 9¹ k.p.

Tam, gdzie nie ma układu zbiorowego zgodnie z art. 23^1a k.p., jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową, może być zawarte porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia niż wynikające z umów o pracę.

Przesłanką do zawarcia takiej zgody jest sytuacja finansowa przedsiębiorcy. Kodeks nie określa jednak żadnych sztywnych kryteriów, np. pracodawca nie musi tak jak w przypadku ustawy antykryzysowej wykazywać określonego spadku obrotów.

Porozumienie negocjuje się ze związkiem, a jeżeli w firmie go nie ma - z przedstawicielami załogi wyłonionymi w trybie przyjętym w danym zakładzie. Jest ono wiążące dla zatrudnionych z mocy prawa. Nie trzeba składać wypowiedzeń, które zmienią wszystkim umowy, ani zawierać porozumień zmieniających.

Oczywiście mniej korzystne świadczenia nie mogą być niższe od tych przewidzianych w k.p. czy aktach wykonawczych.

Możliwe będzie stosowanie przestoju lub obniżanie wymiaru czasu pracy

Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@infor.pl