Działacz może chronić się przed zwolnieniem także po wypowiedzeniu

Wybór pracownika do zarządu związku zawodowego po podjęciu przez pracodawcę działań zmierzających do jego zwolnienia nie prowadzi wprost do nadużycia prawa. Może się tak stać, gdy utworzenie organizacji związkowej lub wybór pracownika do niej nastąpił wyłącznie w celu uzyskania ochrony przed dokonanym już wypowiedzeniem. Tak stwierdził Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę, w której zwolniony pracownik domagał się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez zatrudnienia.

Powód był zatrudniony na czas nieokreślony. Jednocześnie pełnił funkcję w zarządzie związku zawodowego. W 2009 r. nieprawidłowo rozliczył delegację służbową poza granicami Polski. Na ten wyjazd nie pobrał zaliczki, a po jej zakończeniu skorzystał z pełnej kwoty diet, mimo że na koszt pracodawcy dokonał kilku wydatków i nie pobrał faktury rozliczającej pobyt. Złożył też oświadczenie, że podróż nie obejmowała wydatków zmniejszających dietę. Co innego wynikało jednak z uzyskanej później faktury.

Firma przedstawiła mu swoje zastrzeżenia i poinformowała o zamiarze rozwiązania z nim umowy. Powód zawiadomił więc związek zawodowy o zamiarze zwolnienia, wskutek czego podjął on uchwałę o objęciu go ochroną związkową. Po jej przekazaniu pracodawcy ten zawiadomił związek o zamiarze wypowiedzenia działaczowi umowy o pracę. Jako przyczynę podał nadużycie zaufania z powodu złożenia nieprawdziwego oświadczenia, co zmierzało do wyłudzenia nienależnego świadczenia pieniężnego.

Zarząd związku uzyskał wyjaśnienia pracownika i bez zapoznania się z dokumentami nie wyraził zgody na rozwiązanie z nim umowy o pracę. Firma wypowiedziała powodowi umowę o pracę z przyczyny wskazanej w piśmie do organizacji związkowej. Powód wniósł pozew do sądu.

Sąd I instancji uznał jego żądanie za niezasadne. Stwierdził, że objęcie zainteresowanego ochroną dopiero w momencie dowiedzenia się przez zarząd związku o zamiarze zwolnienia świadczy o jej instrumentalnym traktowaniu. W ocenie sądu nieudzielenie zgody na rozwiązanie umowy stanowi nadużycie prawa, gdyż zarząd związku nie zapoznał się z całą dokumentacją dotyczącą rozliczenia powoda, a tylko z jego subiektywnymi wyjaśnieniami.

Powód złożył apelację, w wyniku której sąd II instancji zmienił wyrok i przywrócił go do pracy. Wskazał, że mężczyzna wcześniej wielokrotnie rozliczał delegacje, a pracodawca nigdy nie kwestionował ich prawidłowości. Pracownik chciał wyjaśnić sytuację, a zarzucane mu przywłaszczenie nie zostało poparte dowodami. Zdaniem sądu takie nieprawidłowości nie uzasadniały rozwiązania z nim stosunku pracy. Wskazał też, że zatrudniony już wcześniej prowadził działalność związkową, angażując się w obronę interesów pracowników i reprezentował ich w sporze zbiorowym z pozwaną i w postępowaniu karnym dotyczącym dyskryminacji.

Firma wniosła skargę kasacyjną od wyroku, jednak Sąd Najwyższy ją oddalił. Wskazał, że pracodawca bez zgody zarządu organizacji związkowej nie może rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem, a także z osobą upoważnioną do jej reprezentowania. Zakaz ten służy zapewnieniu związkowi rzeczywistej niezależności od pracodawcy oraz stworzeniu mu realnych możliwości działania na rzecz pracowników. Reprezentant związku jest szczególnie narażony na konflikty z pracodawcą i niebezpieczeństwo utraty zatrudnienia, dlatego aktywność związkowa powoda uzasadnia szerszy zakres ochrony trwałości jego stosunku pracy.

Sąd wskazał, że działalność związkowa nie może być pretekstem do pozbycia się pracownika. W każdym przypadku zamiaru wypowiedzenia pracodawca jest związany stanowiskiem zarządu zakładowej organizacji związkowej w tym zakresie. Niewyrażenie przez nią zgody nie pozwala pracodawcy na rozwiązanie stosunku pracy z działaczem, niezależnie od przyczyny swojej decyzji.

Karolina Topolska

karolina.topolska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2013 r., sygn. akt II PK 208/12.