Można przenieść pracownika tylko na odpowiednie stanowisko

Zgodnie z art. 81 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, dalej k.p., pracodawca może na czas przestoju powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę. Nie może być ono jednak niższe od wynagrodzenia wynikającego z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60 proc. wynagrodzenia. Jeżeli jednak przestój nastąpił z winy pracownika, to wówczas przysługuje mu wyłącznie wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę.

Przeniesienie do innej pracy następuje w trybie polecenia pracodawcy i jest dla pracownika wiążące. Nie wymaga też jego zgody. Może być ono przekazane zatrudnionemu zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej. Zatrudniający może skorzystać z tego uprawnienia niezależnie od tego, czy przestój nastąpił z przyczyn leżących po jego stronie, czy też został spowodowany przez pracownika lub czynniki zewnętrzne, np. ciągłe deszcze lub przerwę w dostawach energii wywołaną awarią.

Bez ograniczeń czasowych

Podkreślić należy, że możliwość powierzenia pracownikowi innej, odpowiedniej pracy w razie przestoju, o jakim mowa w art. 81 par. 3 k.p., nie jest ograniczona żadnym kalendarzowym terminem, może więc trwać dłużej niż 3 miesiące w roku kalendarzowym i może towarzyszyć jej obniżenie wynagrodzenia pracownika w porównaniu z wynagrodzeniem pobieranym przez pracownika poprzednio. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 17 stycznia 1978 r. (sygn. akt I PRN 178/77, OSNC 1978/8/147). Istotne jest także, iż po ustaniu przestoju pracownik niejako automatycznie wraca do swojej normalnej pracy, objętej umową.

Podwładny ma prawo sprzeciwu

Pracodawca może na czas przestoju przenieść pracownika tylko do pracy odpowiedniej dla niego. Chodzi tu o pracę możliwie najbardziej zbliżoną do tej, którą pracownik na co dzień wykonuje w ramach swych obowiązków. Powinna więc to być praca odpowiadająca kwalifikacjom pracownika, którą jest on w stanie wykonywać. Może więc odmówić świadczenia pracy, jeżeli jest ona dla niego niedozwolona np. ze względu na to, że jest on pracownikiem młodocianym, kobietą w ciąży lub osobą niepełnosprawną, a praca powierzona na czas przestoju należy do prac zabronionych dla tej kategorii pracowników. Pracownik może także odmówić wykonywania powierzonej pracy, jeżeli jest ona nieodpowiednia ze względu na jego stan zdrowia, w porównaniu do normalnie świadczonej pracy, np. wymaga znacznego wysiłku fizycznego lub musi być wykonywana w niskiej temperaturze, albo w warunkach znacznego zapylenia. Może on także sprzeciwić się powierzeniu mu innej pracy, jeżeli nie posiada kwalifikacji do jej wykonywania lub jeśli w znacznym stopniu odbiega ona od charakteru pracy objętej umową o pracę i jest dla niego poniżająca.

Jakie wynagrodzenie

W razie gdy przestój nastąpił z przyczyn niezawinionych przez pracownika (np. z powodu awarii zasilania lub braku surowca), pracownikowi przysługuje wynagrodzenie przewidziane za powierzoną na czas przestoju pracę. Jeżeli jednak wynagrodzenie za tę pracę byłoby mniejsze od wynagrodzenia przysługującego za pracę normalnie świadczoną przez pracownika, to wówczas pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a gdy brak jest takiego składnika - 60 proc. wynagrodzenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że stawka osobistego zaszeregowania w rozumieniu art. 81 k.p. oznacza wynagrodzenie zasadnicze i dodatek funkcyjny. Tak też wskazywał SN w wyroku z 22 czerwca 2011 r. (sygn. akt II PK 3/11, OSNP 2012/15-16/191). Jednak, jeśli przestój nastąpił z przyczyn zawinionych przez pracownika, to wówczas pracownikowi, z którego winy nastąpił przestój, przysługuje, w razie powierzenia innej pracy, wynagrodzenie należne za tego rodzaju pracę, choćby było ono znacznie niższe od wynagrodzenia za normalnie świadczoną pracę.

Warunki atmosferyczne też ważne

Odrębnie jest uregulowana kwestia wynagrodzenia za pracę w czasie przestoju dla pracowników, których praca jest uzależniona od warunków atmosferycznych. Zgodnie bowiem z art. 81 par. 4 k.p. wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi przysługuje pracownikowi zatrudnionemu przy pracach uzależnionych od tych warunków, jeżeli przepisy prawa pracy tak stanowią. W razie zaś powierzenia takiemu pracownikowi na czas przestoju innej pracy, przysługuje mu wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę, chyba że przepisy prawa pracy przewidują stosowanie zasad określonych w art. 81 par. 3 k.p. Zatem jeśli tego rodzaju pracownicy (np. robotnicy polowi zatrudnieni przy zbiorach) zostaną przeniesieni do innej pracy na czas przestoju, to będą mieli prawo tylko do wynagrodzenia przewidzianego za powierzoną pracę. Bez znaczenia jest jednak, czy wynagrodzenie za tą pracę będzie wyższe, czy niższe od wynagrodzenia za normalnie wykonywaną przez nich pracę. Jednakże np. układy zbiorowe pracy lub regulaminy wynagradzania mogą przewidywać inne rozwiązania.

ważne

Pracownik może odmówić wykonywania pracy, która nie jest zgodna z jego kompetencjami

@RY1@i02/2013/094/i02.2013.094.21700040d.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 81 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).