Zwolnienia grupowe ograniczają ochronę działaczy związkowych

Pracownik pełniący funkcję członka zarządu zakładowej organizacji związkowej został wskazany przez jej zarząd jako osoba korzystająca z ochrony zatrudnienia przez okres 2 lat. Z powodu złej sytuacji ekonomicznej firmy postanowiono zmniejszyć zatrudnienie i przeprowadzić zwolnienia grupowe. Pracownikowi złożono wypowiedzenie zmieniające warunki jego umowy o pracę w części dotyczącej wynagrodzenia, proponując zmniejszenie jego wysokości o 200 zł oraz likwidację premii kwartalnej. Pracodawca złożył wypowiedzenie zmieniające bez wcześniejszego zwracania się do organizacji zakładowej o wyrażenie zgody na taką zmianę warunków płacy. Pracownik nie zgadza się z tym wypowiedzeniem i grozi teraz wystąpieniem do sądu pracy z żądaniem przywrócenia go do pracy na poprzednich warunkach. Twierdzi, że pracodawca naruszył art. 32 ust 1. ustawy o związkach zawodowych przewidujący szczególną ochronę działaczy związkowych. Czy jego zastrzeżenia są uzasadnione? Jakie są skutki odmowy przyjęcia nowych warunków pracy?

Zastrzeżenia pracownika nie są uzasadnione, gdyż pracodawca działał zgodnie z art. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych. Odmowa przyjęcia nowych warunków płacy skutkuje rozwiązaniem umowy o pracę po okresie wypowiedzenia.

Zgoda organizacji

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:

1) wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,

2) zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym mowa w pkt 1,

- z wyjątkiem gdy dopuszczają to odrębne przepisy.

Zatem w stosunku do pracowników będących działaczami związkowymi swoboda pracodawcy w kształtowaniu ich warunków pracy lub płacy jest bardzo ograniczona i zależy od uzyskania zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeżeli bowiem organizacja nie wyrazi zgody, pracodawca nie może zgodnie z prawem rozwiązać ani wypowiedzieć umowy o pracę. Ponadto nie może pracownikowi również złożyć wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy lub płacy.

Tylko zmiana warunków pracy i płacy

W sytuacji gdy w zakładzie zatrudniającym co najmniej 20 pracowników następują zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników, to zgodnie z art. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych nie stosuje się przepisów dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy. Zatem zasadą jest, że przy zwolnieniach grupowych nie stosuje się też ochrony działaczy związkowych wynikającej z art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Jednakże wobec pracowników będących członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej lub będących członkami zakładowej organizacji związkowej, upoważnionymi do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy w okresie objęcia ich szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, pracodawca może jedynie zastosować wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy i płacy (art. 5 ust. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych). Może on więc tylko poprzez wypowiedzenie zmieniające zmienić ich warunki pracy, np. poprzez zaproponowanie innego stanowiska lub wynagrodzenia. Przy czym jeżeli złożone wypowiedzenie warunków pracy i płacy spowoduje obniżenie wynagrodzenia działacza związkowego, którego zatrudnienie podlega szczególnej ochronie, to firma będzie musiała płacić mu do końca okresu, w którym korzystałby ze szczególnej ochrony dodatek wyrównawczy. Dodatek ten stanowi dla niego swoistą rekompensatę ograniczenia szczególnej ochrony zatrudnienia. Zatem wobec tych pracowników ograniczenie szczególnej ochrony zatrudnienia sprowadza się do tego, że pracodawca może jedynie wypowiedzieć im warunki pracy lub płacy, natomiast nie może im wypowiedzieć umowy o pracę.

Brak akceptacji - koniec umowy

Jeśli jednak pracownik nie przyjmie nowych warunków pracy, to jego umowa rozwiąże się po upływie okresu wypowiedzenia. Zwracał na to uwagę także Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II PK 287/05, OSNP 2007/7-8/102), wskazując, że pracodawca może wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy pracownikowi objętemu szczególną ochroną ze względu na członkostwo w zakładowej organizacji związkowej i upoważnienie do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy, nie tylko w ramach zwolnień grupowych, ale także indywidualnych objętych ustawą o zwolnieniach grupowych. Przy czym w przypadku gdy działacz związkowy jednak nie przyjmie zaproponowanych mu nowych warunków pracy lub płacy, to jego umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu po upływie okresu wypowiedzenia.

@RY1@i02/2013/071/i02.2013.071.21700090b.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Art. 5 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).