Zaliczkowy urlop młodocianego jest udzielany tylko na jego wniosek
Niepełnoletni pracownicy mają prawo wykorzystać wolne w czasie ferii szkolnych. Pracodawca może przyznać je osobie, której to uprawnienie jeszcze nie przysługuje, na poczet przyszłych dni wolnych
Pracownicy młodociani (w wieku 16-18 lat) podlegają szczególnej ochronie. Przejawia się to m.in. w ograniczeniach dotyczących wymiaru i rozkładu ich czasu pracy, zakazach zatrudniania przy określonych rodzajach prac, wykonywania czynności zawodowych w godzinach nadliczbowych, czy porze nocnej. Odrębne regulacje dotyczą też wykorzystywania urlopów wypoczynkowych oraz ich długości.
Wolne po 6 miesiącach
W przypadku młodocianego podejmującego pierwszą w życiu pracę prawo do wolnego przysługuje z upływem 6 miesięcy od zatrudnienia. Jego wymiar wynosi wówczas 12 dni. Jest to rozwiązanie odmienne od powszechnie obowiązującego pracowników (pełnoletnich) sposobu przyznawania urlopu. Zatrudnianej osobie, która ma ukończone 18 lat, w pierwszym roku pracy przysługuje bowiem urlop proporcjonalny - 1/12 wymiaru za każdy przepracowany miesiąc.
Pracownik młodociany, podejmujący pracę z początkiem roku szkolnego (wrzesień) nabywa prawo do 12 dni urlopu wypoczynkowego najwcześniej z upływem ostatniego dnia lutego. Jeżeli podejmie zatrudnienie później, termin ten zostanie przedłużony (6 miesięcy).
Kodeks pracy wskazuje, iż młodocianemu, który się uczy w szkole, należy udzielić urlopu wypoczynkowego w okresie ferii szkolnych. Zimowa przerwa w nauce szkolnej - w zależności od przyjętych w danym roku ustaleń - trwa z reguły w okresie styczeń - luty (różnie w województwach). Może to oznaczać, iż w praktyce młodociany, który podjąłby pracę we wrześniu (lub później) nie miałby możliwości wykorzystania urlopu w czasie ferii zimowych. Dlatego przyjęto rozwiązanie polegające na tym, iż pracodawca może - na wniosek pracownika - udzielić mu urlopu zaliczkowo z puli przysługującego w przyszłości wymiaru.
Możliwa zaliczka
Urlopy w firmach z reguły są planowane z wyprzedzeniem na początku roku (wyjątki dotyczą pracodawców, którzy nie muszą sporządzać planu). Pracodawca powinien uwzględnić wtedy to, iż zatrudnia pracownika młodocianego, i udzielić mu wolnego w czasie ferii (jeżeli o to występuje). Jeżeli nie sporządza planu, powinien termin ten ustalić z pracownikiem. Ponadto pracodawca jest zobowiązany uwzględnić - niezależnie od planu urlopów - wnioski urlopowe pracowników młodocianych uczęszczających do szkół, którzy występują o udzielenie urlopu podczas ferii szkolnych, zarówno co do wymiaru, jak i terminu przerwy.
Zatrudniający pracodawca może zaliczkowo udzielić urlopu wypoczynkowego, do którego pracownik nie nabył jeszcze prawa. Jest to wyjątek od ogólnych zasad nabywania prawa do urlopu. To oznacza, że po uzyskaniu przez pracownika tego uprawnienia (po 6 miesiącach) pracodawca przyzna mu urlop w wymiarze zmniejszonym o udzielony w formie zaliczki. Jednak w tym przypadku pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika ani co do terminu przerwy, ani jej wymiaru.
Dwa urlopy w roku
W pierwszym roku pracy pracownik młodociany nabywa prawo do dwóch urlopów wypoczynkowych: z upływem 6 miesięcy pracy - w wymiarze 12 dni roboczych, a po roku - w wymiarze 26 lub 20 dni roboczych (w ostatnim przypadku gdy w danym roku kalendarzowym podwładny kończy 18 lat). Oznacza to, iż w przeciwieństwie do pracowników pełnoletnich, którym wolnenależne po 6 miesiącach jest wliczane do puli przysługującej po roku pracy, młodocianym przysługuje przerwa po 6 miesiącach, jak i po roku pracy. W tej sytuacji młodociany, który podjął swą pierwszą pracę np. w październiku 2012 r., ma prawo do odpoczynku w wymiarze 12 dni z końcem marca 2013 r. Od 30 września 2013 r. będzie mógł skorzystać z 26 dni (łącznie będzie miał prawo w tym roku do 38 dni).
Jednak w roku kalendarzowym, gdy młodociany kończy 18 lat, wymiar urlopu jest mu obniżany do 20 dni, jeżeli prawo do niego uzyskał przed osiągnięciem pełnoletności. Warto też zaznaczyć, że Główny Inspektorat Pracy w jednym ze swoich stanowisk wskazał, że w przypadku, gdy młody pracownik ukończy 18 lat po 6 miesięcach od zatrudnienia, ale przed przepracowaniem roku, po tym czasie nabywa 20 dni, a nie 26 dni urlopu wypoczynkowego (pismo GIP nr GPP-110-4560-51/09/PE/RP).
Ważne
Osoba niepełnoletnia, która przepracowała rok, ma więc zapewniony wypoczynek urlopowy w łącznym wymiarze 38 dni roboczych
Karolina Tyszka
Podstawa prawna
Art. 205 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu