Kiedy można ukarać zatrudnionego za niewłaściwy strój

Za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej osoba będąca członkiem korpusu służby cywilnej odpowiada dyscyplinarnie (art. 113 ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej - Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.).

Naruszenie obowiązków i zasad

Zgodnie z art. 76 ust. 1 pkt 1 wymienionej wyżej ustawy członek korpusu służby cywilnej jest obowiązany przestrzegać Konstytucji RP i innych przepisów prawa. Wśród nich jest też zarządzenie nr 70 prezesa Rady Ministrów z 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej (M.P. z 2011 r. nr 93, poz. 953). Dla pracowników i urzędników korpusu służby cywilnej ono również jest prawem, a jego przestrzeganie lub nie, może stać się powodem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Przykładem może być chociażby przepis par. 11 ust. 1 pkt 3 lit. k tego zarządzenia, który odnosi się do postępowań wyjaśniających prowadzonych w związku z podejrzeniem naruszenia obowiązków członka korpusu służby cywilnej. Wyraźnie w nim wskazano na możliwość zbadania w trakcie takiego postępowania, czy naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej nie stanowi jednocześnie naruszenia zasad służby cywilnej.

W przypadku wszczęcia wobec członka korpusu służby cywilnej postępowania dyscyplinarnego przed komisją dyscyplinarną urzędu i uznania go za winnego zarzucanych mu czynów poniesie on karę dyscyplinarną. W skrajnej sytuacji może to być nawet kara wydalenia ze służby (w przypadku urzędnika służby cywilnej) lub wydalenia z pracy w urzędzie (w przypadku pracownika służby cywilnej) - normuje to odpowiednio art. 114 ust. 1 pkt 6 oraz art. 114 ust. 2 pkt 4 ustawy o służbie cywilnej.

Nie tylko ubranie

Czy niewłaściwy strój może stać się powodem postępowania dyscyplinarnego?

Może, ale - jak nam powiedziano w departamencie służby cywilnej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - nie jest to jedyna przesłanka. Raczej w grę wchodziłby zarzut naruszenia obowiązków i braku dbałości o wizerunek służby cywilnej. Zarządzenie premiera przewiduje taką możliwość. Podstawą do oceny członka korpusu służby cywilnej może być par. 7 pkt 10 zarządzenia, zgodnie z którym przestrzegając zasady profesjonalizmu, członek korpusu służby cywilnej w szczególności przez swoją postawę dba o wizerunek służby cywilnej.

Co więcej, jedną z zasad etyki korpusu służby cywilnej jest zasada godnego zachowania. Par. 14 zarządzenia precyzyjnie określa, co należy przez nią rozumieć. I tak polega ona w szczególności na:

wwykonywaniu pracy z respektem dla reguł współżycia społecznego i kultury osobistej, poszanowania godności innych osób, w tym podwładnych, kolegów i przełożonych,

wżyczliwości wobec ludzi i zapobieganiu powstawaniu konfliktów w pracy, w relacjach z obywatelami oraz współpracownikami,

wwłaściwym zachowaniu się również poza pracą, unikaniu niepożądanych zachowań mających negatywny wpływ na wizerunek państwa, służby cywilnej i urzędu.

Jest też zasada służby publicznej, która wyraża się w szczególności m.in. na współtworzeniu wizerunku służby cywilnej oraz wpływaniu na postrzeganie Rzeczypospolitej Polskiej w kraju i na świecie (par. 15 pkt 3 zarządzenia).

Ustawowa podstawa

Czy niewłaściwy strój może być zatem powodem do ukarania pracownika naganą albo czy notoryczne łamanie przyjętych w miejscu pracy zasad może wręcz stać się powodem jego zwolnienia?

Profesor Krzysztof Rączka z Katedry Prawa Pracy i Polityki Społecznej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego uważa, że tak, ale musi być ku temu podstawa prawna. - Przede wszystkim stosowna regulacja musi znaleźć się w ustawie. To w niej należy zapisać, że urzędników obowiązuje uniform. To, jak powinien wyglądać strój w pracy, czyli tzw. dress code, może zostać określone już w rozporządzeniu - podkreśla prof. Krzysztof Rączka. Jak mówi, dopiero uregulowanie kanonu stroju daje podstawę do karania pracownika za jego rażące nieprzestrzeganie.

W praktyce więc, żeby wymagać i egzekwować przestrzeganie właściwego ubioru w pracy, np. w urzędzie skarbowym, taki zapis powinien znaleźć się w ustawie o urzędach i izbach skarbowych. Minister finansów, któremu podlega administracja podatkowa, powinien też w rozporządzeniu szczegółowo określić dopuszczalny strój.

Precedensu nie było

Jak udało się nam ustalić, niewłaściwy strój nie był dotąd przedmiotem postępowań dyscyplinarnych dotyczących członków korpusu służby cywilnej. Zdaniem ekspertów z departamentu służby cywilnej KPRM nie ma też potrzeby wprowadzania odgórnych regulacji, który ustalałyby w sposób bezpośredni dress code członków korpusu służby cywilnej. Dress cod jedynie wprowadzane jest przez niektóre urzędy (np. Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Kancelarię Prezesa Rady Ministrów) jako zarządzenia wewnętrzne.

Grażyna J. Leśniak

grazyna.lesniak@infor.pl