Kto ustala katalog prac lekkich

Nie, kodeks pracy ani żadne inne akty prawne nie określają katalogu lekkich prac, które mogą być wykonywane przez młodocianych. Wykaz taki ustala pracodawca w regulaminie pracy. Jeżeli nie ma on takiego obowiązku, bo zatrudnia mniej niż 20 pracowników, określa go w osobnym akcie po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Następnie katalog wymaga zatwierdzenia przez właściwego inspektora pracy. Nie może on zawierać prac wzbronionych młodocianym, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz.U. nr 200, poz. 2047 ze zm.).

Prace zawarte w powyższym rozporządzeniu podzielone są na trzy zasadnicze grupy, z których każda zawiera podział bardziej szczegółowy. Do I grupy należą prace związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, wymuszoną pozycją ciała, zagrażające prawidłowemu rozwojowi psychicznemu. Wśród tych ostatnich, których katalog jest otwarty, wymienione są m.in. prace: związane z produkcją, sprzedażą i konsumpcją wyrobów alkoholowych, obsługą konsumentów w zakładach gastronomicznych, prace związane z produkcją, sprzedażą i reklamą wyrobów tytoniowych, z ubojem i obróbką poubojową zwierząt, z obsługą zakładów kąpielowych i łaźni; prace w szpitalach dla psychicznie i nerwowo chorych, pokojowych w domach wczasowych, pensjonatach i hotelach, w tym w hotelach robotniczych, udział w występach tancerzy w zakładach gastronomicznych. Grupa II obejmuje pracę w narażeniu na szkodliwe działanie czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych. Grupę III stanowią prace stwarzające zagrożenie wypadkowe, podczas których występuje zwiększone niebezpieczeństwo urazów. Według tego samego podziału wymienione są w rozporządzeniu niektóre z rodzajów prac wzbronionych młodocianym, przy których dozwolone jest zatrudnianie młodocianych powyżej 16, a czasami powyżej 17 lat. Niezależnie od ogólnych zasad wykonywania tych prac wykaz precyzyjnie wręcz określa warunki, w jakich może być wykonywane to zatrudnienie.

Młodociani zatrudniani przy pracach lekkich są objęci obowiązkiem dokształcania. Dlatego pracodawca ustala wymiar i rozkład czasu pracy młodocianego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, uwzględniając tygodniową liczbę godzin nauki wynikającą z jego programu nauczania oraz rozkładu zajęć szkolnych. Tygodniowy wymiar czasu pracy w okresie odbywania zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywają się w godzinach pracy i ile godzin trwają, nie może przekroczyć 12 godzin, a w dniu zajęć szkolnych - 2 godzin na dobę. W okresie ferii szkolnych tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego wynosi maksymalnie 35 godzin tygodniowo i 7 godzin na dobę, a dla pracowników, którzy nie ukończyli 16 lat - 6 godzin na dobę.

Kodeks pracy nie ogranicza rodzaju umowy o pracę, jaka może być zawarta z młodocianym. Może to być umowa o pracę na czas określony, na czas wykonania określonej pracy, na czas nieokreślony, a każda z tych umów może być poprzedzona umową na okres próbny. Przed nawiązaniem stosunku pracy pracodawca ma obowiązek uzyskania od młodocianego oświadczenia o zatrudnieniu albo o niepozostawaniu w zatrudnieniu u innego pracodawcy. Ponadto warunkiem zatrudnienia młodocianego jest przedstawienie przez niego świadectwa lekarskiego stwierdzającego, że praca danego rodzaju nie zagraża jego zdrowiu.

Podstawa prawna

Art. 201¹ i 200² ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Oprac. Leszek Jaworski