Czy umowa zmieni właściwość sądu?

Strony mogą umówić się na piśmie, że spór między nimi – taki, który już wynikł, lub taki, który może wyniknąć w przyszłości z konkretnego stosunku prawnego – zostanie poddany pod rozstrzygnięcie sądu I instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy. Sąd ten będzie wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub gdy powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Dopuszczalne jest także, aby w umowie zawartej na piśmie strony ograniczyły prawo wyboru powoda pomiędzy kilkoma sądami właściwymi dla takich sporów. W opisanym trybie (tj. na mocy pisemnej umowy stron – nazywanej umową prorogacyjną) wykluczona jest jednak zmiana tzw. właściwości wyłącznej. A contrario zatem możliwe jest objęcie ową umową prorogacyjną właściwości miejscowej: ogólnej (ustalanej według miejsca zamieszkania pozwanego) oraz przemiennej (typowej np. w sprawach o roszczenia alimentacyjne; polega ona na tym, że można wybrać, czy korzysta się z właściwości ogólnej, czy tej ustalonej specjalnie dla danego roszczenia). Ta ostatnia jest typowa również dla powództw w sprawach z zakresu prawa pracy. Otóż wytacza się je alternatywnie przed sąd właściwości ogólnej pozwanego albo ten, w którego okręgu praca jest wykonywana, ewentualnie przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.