Pracodawca skieruje na badanie lekarskie tylko wtedy, gdy pracownik zgłosi gotowość do pracy

Sygn. akt I PK 287/14

z 20 października 2015 r.

Po wypadku przy pracy od 3 grudnia 2012 r. pracownik przez 182 dni pobierał zasiłek chorobowy, a następnie od 3 czerwca do 1 sierpnia 2013 r. - świadczenie rehabilitacyjne. Decyzją z 16 września 2013 r. ZUS przyznał mu to świadczenie za dalszy okres od 2 do 31 sierpnia 2013 r. Pracownik udał się do pracodawcy dopiero 19 września 2013 r. w celu ustalenia, czy ma podjąć zatrudnienie, gdyż nie było jeszcze decyzji przyznającej mu prawo do tego świadczenia za okres od 2 do 31 sierpnia 2013 r. i od 1 września 2013 r. Tego dnia "podbił" też w kadrach kolejny wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego na dalszy okres, ponieważ uważał, że nie nadaje się do pracy. Pracodawca poinformował go, że wobec nieotrzymania decyzji ZUS nie może stwierdzić, czy ma on świadczyć pracę, czy nie. Wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego pracownik złożył 25 września 2013 r. w ZUS i u pracodawcy. Od 31 sierpnia do 24 września 2013 r. pracodawca nie skierował pracownika na badania lekarskie, a 25 września 2013 r. rozwiązał z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu nieobecności w związku z niezdolnością do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku (182 dni) oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące (art. 53 par. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm., dalej: k.p.). Dopiero 23 października 2013 r. organ rentowy przyznał pracownikowi prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na kolejny trzymiesięczny okres od 1 września 2013 r.

Sąd rejonowy uznał, że pracodawca był uprawniony do rozwiązania stosunku pracy, skoro pracownik nie świadczył pracy od 3 grudnia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. (182 dni + trzy miesiące).

Sąd okręgowy zmienił ten wyrok, uznając, że pracodawca naruszył zakaz rozwiązania umowy o pracę, bo po stawieniu się pracownika do pracy nie skierował go na badania lekarskie. Pracodawca nie mając pewności, że pracownik jest w dalszym ciągu niezdolny do pracy, nie wyjaśnił przyczyn jego nieobecności i rozwiązał umowę o pracę. Dlatego sąd zasądził na rzecz pracownika odszkodowanie.

W skardze kasacyjnej pracodawca zarzucał, że nie miał obowiązku kierować na badania pracownika, który w istocie nie zgłosił gotowości do pracy, a przeciwnie informował pracodawcę, że jest nadal niezdolny do pracy.

Sąd Najwyższy przyznał rację pracodawcy. Ocena sądu okręgowego wynika z błędnego odczytania orzeczeń SN, w których przyjęto, że pracodawca powinien skierować pracownika na badania lekarskie (art. 229 par. 2 zdanie drugie k.p.) przed decyzją o dopuszczeniu go do pracy albo rozwiązaniu z nim umowy o pracę (art. 53 par. 1 pkt 1 lit. b k.p.). Orzeczenia te dotyczyły sytuacji, gdy pracownik stawił się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. W sprawie natomiast pracownik po 31 sierpnia 2013 r. nie stawił się do pracy w celu jej świadczenia, nie wyraził gotowości do jej podjęcia, a nawet informował pracodawcę, że będzie się starał o świadczenie rehabilitacyjne za kolejny okres. Tymczasem zakaz rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności (art. 53 par. 3 k.p.) nie ma zastosowania, jeżeli zatrudniony jest nadal niezdolny do pracy wskutek choroby powodującej tę niezdolność. Jeżeli w takim przypadku pracownik stawi się do pracy i zgłosi gotowość jej wykonywania, to obowiązkiem pracodawcy jest w pierwszej kolejności skierowanie go na kontrolne badania lekarskie przewidziane w art. 229 par. 2 k.p. Dopiero pozytywny wynik takich badań (stwierdzenie braku przeciwwskazań medycznych do wykonywania dotychczasowej pracy) będzie dla pracodawcy stanowił przeszkodę w rozwiązaniu z pracownikiem umowy o pracę w trybie art. 53 k.p. W przeciwnym razie pracodawca ma nadal prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, bez kierowania zatrudnionego na badania lekarskie.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy podwładnego bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 par. 4 k.p.). Nie ma natomiast obowiązku skierowania pracownika na badania w celu uzyskania orzeczenia lekarskiego stwierdzającego zdolność do pracy, jeżeli zatrudniony po upływie okresu ochronnego przewidzianego w art. 53 par. 1 pkt 1 lit. b k.p. nie stawia się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności (odzyskaniem zdolności do pracy w następstwie ustania choroby). Gdy pracownik nie stawia się do pracy po upływie tego okresu, pracodawca może rozwiązać z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia bez jego winy, jeżeli wie, że jest on nadal niezdolny do pracy (okoliczność ta jest uprawdopodobniona np. powziętą przez pracodawcę wiadomością o podjęciu przez podwładnego starań o przyznanie mu świadczenia rehabilitacyjnego za kolejny okres). Gdy pracownik zamierza powrócić do pracy, wtedy dla skutecznego uchronienia się przed następstwem długotrwałej absencji chorobowej (rozwiązaniem umowy) nie tylko powinien poddać się kontrolnym badaniom lekarskim, lecz także musi uzyskać - po przeprowadzeniu takiego badania - zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania dotychczasowej pracy (potwierdzające odzyskanie zdolności do pracy). Dopiero spełnienie tego warunku spowoduje aktualizację zakazu rozwiązania umowy o pracę z art. 53 par. 3 k.p. W tym kontekście "stawienie się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności" oznacza sytuację, w której zatrudniony jest w stanie wylegitymować się zaświadczeniem wystawionym przez lekarza medycyny pracy, z którego będzie wynikać brak istniejących przeciwwskazań do wykonywania dotychczasowej pracy (pracy na dotychczasowym stanowisku). W sprawie nie doszło do stawienia się pracownika do pracy w związku z ustaniem niezdolności do pracy na skutek choroby. Dlatego też przypisanie pracodawcy obowiązku skierowania go na badania lekarskie nie miało podstaw prawnych, a w każdym razie podstawy takiej nie można upatrywać w art. 229 par. 2 k.p.

@RY1@i02/2016/086/i02.2016.086.21700080a.803.jpg@RY2@

Linia orzecznicza