Zawarcie umowy terminowej z klauzulą o możliwości jej rozwiązania może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego

TEZA:

Zawarcie długotrwałej umowy terminowej po to, ażeby można ją w dowolnym momencie swobodnie rozwiązać, pozostaje w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa do zatrudnienia terminowego i z zasadami współżycia społecznego.

STAN FAKTYCZNY:

Radosław J. 8 grudnia 2005 r. podpisał umowę, na podstawie której został zatrudniony w spółce z o.o. od 1 stycznia 2006 r. na stanowisku koordynatora spedycji krajowej. Pierwsze trzy miesiące określono jako okres próbny, a dalsze jako czas trwania umowy o pracę na czas określony do 31 marca 2016 r. i z możliwością jej wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym okresem wypowiedzenia. 29 listopada 2006 r. pracownik otrzymał od pracodawcy pisemną decyzję o rozwiązaniu z nim umowy o pracę z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia. Spółka nie wskazała przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik korzystał z urlopu wypoczynkowego, następnie został zwolniony z obowiązku wykonywania pracy.

Radosław J. wystąpił do sądu rejonowego z powództwem o zasądzenie od pracodawcy odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Sąd uznał roszczenie pracownika za zasadne. Od wyroku tego sądu spółka wniosła apelację. Sąd okręgowy ją oddalił. Następnie pracodawca wniósł skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i z tego powodu podlega oddaleniu.

Z UZASADNIENIA:

Umowa o pracę na czas określony jest jedną ze skatalogowanych w art. 25 par. 1 i par. 2 typów umowy o pracę. Należy obok umowy na czas wykonania określonej pracy do umów terminowych. Kryterium różnicującym jest określoność czasu zatrudnienia. Pracownik i pracodawca uzgadniają czas zatrudnienia, którego upływ staje się automatycznie końcem stosunku pracy. Dopóki jednak uzgodniony czas nie upłynął, pracownik ma mieć zapewnione bezpieczeństwo trwania zatrudnienia, bez narażenia na wcześniejsze wypowiedzenie.

Jeżeli pracodawca wykorzystuje swą przewagę na rynku pracy i narzuca umowę o pracę na czas określony i to na długi czas określony, ale nie zamierza postępować konsekwentnie do tak uzgodnionego czasu trwania umowy, to przejawia się w tym nieposzanowanie zasad współżycia społecznego. Okazuje się bowiem, że jedna strona drugą traktuje instrumentalnie, patrząc wyłącznie ze swojego punktu widzenia stara się tak ułożyć umowę, ażeby pozornie odpowiadała także stronie drugiej (zapewnienie długiego zatrudnienia), a w rzeczywistości zapewnia sobie nieskrępowany mechanizm rozwiązania stosunku pracy. Zawarcie umowy o pracę na czas określony i jej konstrukcja co do długiego czasu trwania nie może wyłącznie być funkcją interesu pracodawcy, ażeby uzyskać możliwość łatwego zatrudnienia pracownika bez stosowania procedur wypowiedzenia i uzgodnienia tego ze związkami zawodowymi albo po to, ażeby uniknąć określonego w art. 25¹ k.p. mechanizmu konwersji z mocy prawa trzeciej z umów na czas określony na umowę na czas nieokreślony.

Wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r.

II PK 186/08

niepublikowany

OPINIA

@RY1@i02/2009/187/i02.2009.187.168.011a.001.jpg@RY2@

Dariusz Gawron-Jedlikowski, radca prawny

Dariusz Gawron-Jedlikowski

radca prawny

SN zwraca po raz kolejny uwagę, że zawarcie długoterminowej umowy o pracę (na czas powyżej sześciu miesięcy) z zastrzeżeniem możliwości jej wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem nie oznacza pozostawienia przez ustawodawcę pracodawcy całkowitej, niczym nieograniczonej swobody skracaniu czasu trwania umowy. Przepis art. 33 k.p. musi być interpretowany w kontekście pozostałych przepisów kodeksu, dotyczących nawiązywania i rozwiązywania umów o pracę. Pracownik ma bowiem prawo zakwestionowania wypowiedzenia i odwołania się do sądu, którego zadaniem będzie analiza indywidualnego przypadku i ustalenie, czy nie doszło do naruszenia zasad współżycia społecznego i czy pracodawca nie wykorzystał swojej dominującej pozycji na rynku pracy. Umowa na czas określony (także długoterminowa), podobnie jak pozostałe rodzaje umów o pracę, powinna gwarantować pracownikowi stabilność zatrudnienia w umówionym okresie. Zastrzeżenie możliwości wcześniejszego wypowiedzenia umowy, i to bez podawania przyczyn takiej decyzji, nie może przekreślać sensu i funkcji umowy terminowej i stwarzać wyłącznie pozoru stabilnego zatrudnienia.