Czy można zawiesić prawo do nagród

W marcu 2009 r. Czytelnik miał nabyć prawo do nagrody jubileuszowej z tytułu 35 lat pracy. Taka nagroda była przewidziana w zakładowym układzie zbiorowym pracy. Pracodawca odmówił jednak wypłaty nagrody, powołując się na to, że - z uwagi na kryzys gospodarczy - w porozumieniu z zakładową organizacją związkową zawieszono na rok niektóre uprawnienia pracownicze, w tym prawo do nagród jubileuszowych.

- Czy takie porozumienie mogło być zawarte bez mojej zgody - pyta pan Jan z Sosnowca.

Porozumienie może dotyczyć zawieszenia stosowania u pracodawcy, w całości lub w części, zakładowego układu zbiorowego pracy, na okres nie dłuższy niż trzy lata. Zgoda wyrażana oddzielnie przez każdego pracownika nie jest w takim przypadku wymagana, gdyż nie są oni stroną tego układu. Również wtedy, gdy u danego pracodawcy obowiązuje tylko układ ponadzakładowy, to porozumienie o zawieszeniu stosowania tego układu lub niektórych jego postanowień mogą zawrzeć strony uprawnione do zawarcia układu zakładowego (czyli pracodawca i zakładowa organizacja związkowa).

Podstawą zawarcia porozumienia może być tylko zła sytuacja finansowa pracodawcy. Porozumienie zawiera się po to, aby chronić miejsca pracy. Odbywa się to jednak kosztem uprawnień wszystkich bądź tylko niektórych pracowników, którzy nabyliby prawo do świadczeń w okresie zawieszenia stosowania układu. Ocena, czy sytuacja finansowa pracodawcy rzeczywiście była zła, nie podlega kontroli sądu (wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2005 r., sygn. akt III PK 91/05, OSNP 2006/21-22/316).

W konsekwencji zawieszenia układu zbiorowego pracownik nie nabył prawa do nagrody jubileuszowej. Sąd Najwyższy również w uchwale z 9 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II PZP 6/08, OSNP 2008/21-22/308) potwierdził prawo pracodawcy do odmowy wypłaty świadczenia w takiej sytuacji. Zgodnie z uchwałą prawa do nagrody jubileuszowej nie nabywa bowiem pracownik, który spełnił warunki do tego świadczenia przewidziane w zakładowym układzie zbiorowym pracy w okresie zawieszenia układu, chyba że co innego wynika z postanowień układu lub porozumienia o zawieszeniu jego stosowania.