Budowy nadal niebezpieczne

W województwie lubelskim 33-letni monter instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej podczas prac na dachu budowanego obiektu spadł z wysokości ośmiu metrów na utwardzone podłoże, ponosząc śmierć na miejscu. Poszkodowany nie stosował sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości. Prace były wykonywane bez nadzoru.

Państwowa Inspekcja Pracy szacuje, że codziennie dochodzi do 100 wypadków budowalnych. W ubiegłym roku na placu budowy zginęło łącznie 156 pracowników. Niestety ich udział wśród osób wykonujących takie prace w liczbie poszkodowanych ogółem wzrósł w ciągu ostatnich trzech lat o ponad 10 pkt. proc. (z 12,5 proc. do 22,9 proc.). Oznacza to, że praca w budownictwie jest nadal najbardziej niebezpiecznym zajęciem dla zdrowia lub życia podwładnych.

Najczęstsze przyczyny wypadków przy pracy mają organizacyjny charakter i są związane m.in. z brakiem nadzoru, tolerowaniem odstępstw od przepisów i zasad bhp, niewłaściwymi instrukcjami wykonywania pracy lub niewłaściwą koordynacją. Zdarza się też, że do pracy dopuszczane są osoby z przeciwwskazaniami lekarskimi lub bez badań lekarskich. To przyczyny blisko połowy wypadków przy pracy do jakich doszło na budowach w I kwartale 2010 r. Pozostałe wypadki zdarzają się z tzw. powodów ludzkich (nieprawidłowego zachowania pracowników, nieznajomości zagrożenia albo jego lekceważenia, nieużywania środków ochrony indywidualnej) lub z przyczyn technicznych (np. braku odpowiednich maszyn).

Najczęściej wypadki w budownictwie polegają na upadku z wysokości (32,7 proc. wszystkich wypadków w I półroczu 2010 r.) Prace te należą do jednych z najbardziej niebezpiecznych i stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia. Tymczasem pracownicy wykonują je często bez środków ochrony zbiorowej przed upadkiem z wysokości (np. balustrad) i bez wyposażenia pracowników w wymagane środki ochrony indywidualnej, w tym przede wszystkim kaski ochronne (w 2009 r. problem ten dotyczył 3,5 tys. pracujących na kontrolowanych budowach).

Wyniki kontroli PIP potwierdzają też, że na co piątej budowie nie przeprowadzono odbioru rusztowań. Często są one montowane przez osoby, które nie posiadają odpowiednich uprawnień (zwłaszcza w przypadku robót krótkoterminowych). Poważnym problemem, jest też brak odgrodzenia stref niebezpiecznych i ich oznakowania zarówno przy wykonywaniu prac na wysokości jak i przy prowadzeniu prac ziemnych (nieprawidłowości dotyczyły 36 proc. budów). Ponadto nadal na wielu budowach stwierdzano wykonywanie robót w wykopach o ścianach niezabezpieczonych przed możliwością osunięcia się gruntu (37 proc. budów). W ocenie inspektorów pracy, wynika to przede wszystkim z chęci obniżenia kosztów i wypracowania większego zysku.

Kontrole PIP wykazują też nieprawidłowości związane z przygotowaniem zatrudnionych do pracy. Na co czwartej budowie dopuszczano podwładnych do pracy bez niezbędnego przeszkolenia (instruktażu stanowiskowego). Łącznie 1,2 tys. pracowników kontrolowanych przedsiębiorstw wykonywało prace bez wymaganych kwalifikacji. Nie wszyscy pracodawcy dokonują też oceny ryzyka zawodowego. W 2009 r. problem ten dotyczył 4,1 tys. osób.

Inspektorzy pracy podkreślają, że znacznie mniej nieprawidłowości stwierdzono w przypadku inwestycji realizowanych przez specjalistyczne firmy budowlane, które posiadają wieloletnie doświadczenie w branży. Dysponują one dobrze zorganizowanymi służbami bhp, które kontrolują prace wszystkich zatrudnionych na budowie i egzekwują od podwykonawców przestrzeganie przepisów bhp. Brak służby bhp ujawniono u co siódmego kontrolowanego pracodawcy.

Pracodawcy najczęściej tłumaczą zaistniałe naruszenia trudnościami finansowymi wynikającymi z braku zamówień. Podkreślają, że problemów przysparza im duża rotacja pracowników, co wiąże się z koniecznością przeprowadzania kolejnych szkoleń bhp, badań lekarskich, wyposażania w środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze.

@RY1@i02/2010/197/i02.2010.197.050.002a.001.jpg@RY2@

Wypadki na placach budowy

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

*dane PIP dotyczące wypadków przy pracy zbadanych przez inspektorów pracy