Kto zdecyduje, czy pracownicy mogą palić w czasie pracy

Pracodawca nie będzie musiał wydzielać pomieszczeń w zakładzie pracy, w których można palić. Ich utworzenie będzie zależeć wyłącznie od dobrej woli firmy, a nie np. wyroku sądu lub nakazu Państwowej Inspekcji Pracy. Tak wynika z ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Trafiła ona już do podpisu marszałka Sejmu, który pełni obowiązki głowy państwa. Nowe przepisy wejdą w życie pół roku po ogłoszeniu. Mogą więc obowiązywać już od listopada 2010 r.

Obecnie obowiązuje zakaz palenia w zakładach pracy poza wyodrębnionymi pomieszczeniami. Palarnie są zaliczane do pomieszczeń higienicznosanitarnych. Ich liczba i wielkość powinny być dostosowane do:

● liczby zatrudnionych pracowników,

● stosowanych technologii i rodzajów pracy,

● warunków, w jakich praca jest wykonywana.

Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów zdarzało się, że Państwowa Inspekcja Pracy lub sądy nakazywały pracodawcom wydzielanie pomieszczeń, w których można palić. Na przykład w wyroku z 4 kwietnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zapewnienie pracownikom określonych pomieszczeń higienicznosanitarnych, w tym także palarni, jest bezwzględną powinnością pracodawcy (sygn. I OSK/892/06). Zdaniem NSA nie ma przy tym znaczenia sytuacja finansowa pracodawcy lub jego przekonania w kwestii palenia tytoniu.

Po zmianie przepisów nikt, ani sąd ani Państwowa Inspekcja, Pracy (PIP), nie będzie mógł zmusić pracodawcy do tworzenia pomieszczeń, w których można palić. Ich wydzielenie będzie zależeć wyłącznie od decyzji firmy. Jeśli pracodawca zdecyduje się na utworzenie palarni, będzie musiał dopilnować, aby spełniało ono odpowiednie wymogi. Te bowiem nie zostały zmienione. Są one określone w załączniku do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp. Wynika z niego, że palenie tytoniu w zakładach pracy jest dozwolone wyłącznie w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach wyposażonych w dostateczną ilość popielniczek. Powinny być one usytuowane w sposób nie narażający osób niepalących na wdychanie dymu tytoniowego. W palarni powinno przypadać co najmniej 0,1 mkw. powierzchni podłogi na każdego pracownika najliczniejszej zmiany, który korzysta z takiego pomieszczenia. Jednocześnie powierzchnia poszczególnych pomieszczeń przeznaczonych na palarnie nie powinna być mniejsza niż 4 mkw. W miejscach tych należy zapewnić przynajmniej dziesięciokrotną wymianę powietrza w ciągu godziny.

Ze względu na duże koszty tworzenia lub utrzymywania takich pomieszczeń wiele firm może rezygnować z ich wydzielania. W takiej sytuacji muszą jednak liczyć się z tym, że pracownicy będą wychodzić na papierosa na zewnątrz zakładu w czasie pracy albo będą łamać przepisy i palić w miejscach do tego nieprzeznaczonych (np. w toaletach lub piwnicach).

Takie postępowanie pracowników może stwarzać niebezpieczeństwo pożaru. Palarni nie powinni likwidować ci pracodawcy, którzy już wyodrębnili takie pomieszczenia. Nie poniosą oni dodatkowych kosztów, bo nowe przepisy nie zmieniły wymogów, jakie powinny spełniać miejsca, w których można palić.

Wielu pracodawców w ogóle nie będzie musiało podejmować decyzji o tym, czy w firmie można palić. Większość firm funkcjonuje bowiem w pomieszczeniach wynajmowanych. Ich właściciel lub zarządca może zdecydować, że w obiekcie obowiązuje całkowity zakaz palenia i pracodawca nie będzie mógł tej decyzji zakwestionować.

Każdy właściciel lub zarządca budynku, w którym mieści się zakład pracy, będzie musiał umieścić w widocznych miejscach odpowiednie oznaczenie graficzne i słowne informujące o zakazie palenia wyrobów tytoniowych. Obowiązek ten dotyczy też pracodawców, którzy posiadają lub zarządzają budynkami, w których mieści się zakład pracy. Większość firm nie powinna mieć z tym problemów, bo oznakowania takie już teraz są często umieszczone w budynkach (najczęściej przez jego właściciela, a nie zarządzającego czy najemcę).

Nowelizacja przepisów nie zobowiązuje do automatycznej zmiany regulamin pracy. Musi być on zmieniony tylko wtedy, gdy pracodawca:

● zlikwiduje istniejące palarnie,

● zdecyduje o utworzeniu palarni lub wydzielenie nowych tego typu pomieszczeń.

Pracodawca musi bowiem wskazać w regulaminie pomieszczenia spełniające wymogi określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp. Jeśli zatem takie pomieszczenia są wydzielone, są wskazane w regulaminie i nie będą likwidowane, regulamin nie musi być zmieniany.

Na mocy nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych niektórzy pracodawcy zostaną zobowiązani do wprowadzenia całkowitego zakazu palenia na terenie zakładu. Ma on obowiązywać m.in.:

● na terminie zakładów opieki zdrowotnej i w pomieszczeniach innych obiektów, w których udzielane są świadczenia zdrowotne,

● w pomieszczeniach obiektów sportowych,

● na terenie szkół i innych placówek systemu oświaty.

Wszystko wskazuje więc, że dyrektorzy szpitali, szkół lub placówek opiekuńczo-wychowawczych nie będą mogli wydzielać palarni. Pomieszczenia takie będzie można jednak tworzyć m.in.:

● na uczelniach,

● w obiektach kultury i wypoczynku,

● w domach pomocy społecznej lub domach spokojnej starości,

● w hotelach,

● obiektach służących obsłudze podróżnych.

Właściciel lub zarządzający może wyznaczyć palarnię:

● w domach pomocy społecznej lub domach spokojnej starości,

● w hotelach,

● w obiektach służących obsłudze podróżnych,

● na terenie uczelni,

● w pomieszczeniach zakładów pracy,

● w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych.

Z tym że właściciel lub zarządzający lokalem gastronomiczno-rozrywkowym z co najmniej dwoma pomieszczeniami przeznaczonymi do konsumpcji może wyłączyć spod zakazu palenia zamknięte pomieszczenie konsumpcyjne, wyposażone w wentylację zapewniającą, by dym tytoniowy nie przenikał do innych pomieszczeń.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 1 i 4 ustawy z 8 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (czeka na podpis marszałka Sejmu, który pełni obowiązki głowy państwa).

Par. 1, 111 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp (Dz.U. nr 129, poz. 844 z późn. zm.).

Par. 40 - 42 załącznika nr 3 do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp (Dz.U. nr 129, poz. 844 z późn. zm.).