Związkowiec ma prawo do zwolnienia od pracy

Odstępstwem od zasady wynagradzania pracy faktycznie wykonanej są różnego rodzaju zwolnienia od pracy, za które pracownik zachowuje prawo do zapłaty. Wskazując takie przypadki, ustawodawca nie tylko uwzględnił ważne powody osobiste pracownika, ale i potrzebę realizacji przez niego różnych funkcji społecznych. Dotyczy to także pracowników pełniących funkcje związkowe, dla których przepisy prawa przewidują szczególne uprawnienia.

Na pracodawcy spoczywa nie tylko powinność akceptowania działalności związkowej pracownika, ale i stwarzania mu możliwości wypełnienia zadań związanych z pełnioną przez niego funkcją. Dlatego też jest on zobligowany udzielić mu zwolnienia od pracy na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej, jeżeli nie może być ona wykonana w czasie wolnym od pracy. Nie ma to wpływu na zarobki pracownika, gdyż za czas takiego zwolnienia zachowuje on prawo do wynagrodzenia.

Wymiar zwolnienia dla funkcyjnych związkowców nie został określony w sposób precyzyjny. Tak jak w przypadku innych płatnych zwolnień, przy których ustalenie sztywnego czasu jest trudne lub niemożliwe, tak i to zwolnienie zostało powiązane z czasem niezbędnym. O tym więc, przez jaki czas pracownik będzie zwolniony z wykonywania pracy, decyduje zakres doraźnych działań związkowych, które nie mogą być wykonane przez niego poza godzinami pracy.

To, że zwolnienie od obowiązku świadczenia pracy dla załatwienia doraźnych spraw związanych z pełnioną funkcją związkową nie zależy od uznania pracodawcy, lecz od istnienia obiektywnych przesłanek określonych w przepisach prawa, potwierdza orzecznictwo SN (zob. wyrok z 6 czerwca 2001 r. I PKN 460/2000; Prokuratura i Prawo - dodatek 2002/12, poz. 48; Prawo pracy i prawo socjalne - Przegląd orzecznictwa 2003/4, str. 33).

Pracodawca jest bowiem zobligowany udzielić zwolnienia pracownikowi pełniącemu funkcję związkową wtedy, gdy dana czynność nie może być wykonana przez niego w czasie wolnym od pracy i ma charakter doraźny. Dotyczyć to może różnych spraw związanych z funkcjonowaniem związku czy ochroną interesów jego członków i w każdym przypadku, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki, pracodawca musi zwolnić pracownika od pracy.

Pracodawca ma obowiązek zwolnić od pracy pracownika pełniącego funkcję związkową, gdy:

● zostanie zgłoszony wniosek w tej sprawie,

● celem zwolnienia będzie wykonanie doraźnej czynności wynikającej z funkcji związkowej, pracownik nie ma możliwości wykonania tej czynności w czasie wolnym od pracy.

Danuta Klucz

gp@infor.pl

Art. 31 ust. 3 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).