Jak obniżyć wpłaty na PFRON z tytułu nieosiągania wymaganego wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych

Zgodnie z art. 21 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o niepełnosprawnych) zasadą jest, że pracodawca, który zatrudnia co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) - w celu uniknięcia wpłat na PFRON - musi osiągać wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy tych osób w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W razie niespełnienia tego wymogu na pracodawcy ciąży obowiązek dokonywania miesięcznych wpłat na PFRON w kwocie stanowiącej iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia oraz liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. a rzeczywistym zatrudnieniem niepełnosprawnych. Przez przeciętne wynagrodzenie należy rozumieć przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez prezesa GUS w formie komunikatu w Monitorze Polskim. Zgodnie z komunikatem prezesa GUS z 9 sierpnia 2011 r. (M.P. nr 71, poz. 708) przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2011 r. wyniosło 3366,11 zł.

Dla publicznych i niepublicznych uczelni, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, umożliwiający zwolnienie z wpłat na PFRON, wynosi 2 proc. (obowiązują odmienne zasady jego obliczania, określone w art. 21 ust. 2c - 2d ustawy o niepełnosprawnych).

Z wpłat na PFRON zwolnione są: publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne niedziałające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad takimi osobami, a także pracodawcy prowadzący zakłady pracy będące w likwidacji albo pracodawcy, co do których ogłoszono upadłość.

Obowiązek wpłat na PFRON nie dotyczy placówek dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz przedstawicielstw i misji zagranicznych.

Wymagany wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zostaje obniżony w razie zatrudnienia niepełnosprawnych z niektórymi schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Następuje to na zasadach określonych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania. Do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się: chorobę Parkinsona, stwardnienie rozsiane, paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie, głuchotę i głuchoniemotę, nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS, epilepsję, przewlekłe choroby psychiczne, upośledzenie umysłowe, miastenię oraz późne powikłania cukrzycy.

Wpłaty na PFRON ulegają ponadto obniżeniu z tytułu zakupu usługi, z wyłączeniem handlu, lub produkcji pracodawcy, który zatrudnia co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) oraz osiąga wskaźnik zatrudnienia niepełnosprawnych będących:

● osobami zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności lub

● osobami niewidomymi, psychicznie chorymi lub upośledzonymi umysłowo lub osobami z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi lub epilepsją - zaliczonymi do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności

- w wysokości co najmniej 30 proc.

Warunkiem obniżenia wpłaty jest terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną produkcję lub usługę oraz otrzymanie informacji o kwocie obniżenia. Informację o kwocie obniżenia sprzedający powinien przekazać nabywcy niezwłocznie po uregulowaniu należności w terminie określonym na fakturze. W razie płatności realizowanych za pośrednictwem banku - za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu. Jeśli kwota obniżenia przewyższa wartość zrealizowanej produkcji lub usługi, to obniżenie wpłaty przysługuje tylko do wysokości kwoty określonej na fakturze. W przypadku gdy kwota obniżenia przewyższa wysokość 80 proc. wpłaty na PFRON, do której obowiązany jest nabywca w danym miesiącu, to różnicę zalicza się na obniżenie wpłaty z tego tytułu w następnych miesiącach. Przysługująca, lecz niewykorzystana kwota obniżenia może być uwzględniana we wpłatach na PFRON przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie obniżenia.

Trzeba obliczyć przeciętne miesięczne stany zatrudnienia w okresie sprawozdawczym w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Pracownikami są osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 kodeksu pracy). Przy ustalaniu stanów zatrudnienia do liczby pracowników nie wlicza się:

● niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz

● osób niebędących osobami niepełnosprawnymi zatrudnionych: na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, przebywających na urlopach wychowawczych, nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej, będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy, nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego lub przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia został określony w odrębnych przepisach ustawy.

Zasadniczo wynosi on 6 proc. Jednak w razie zatrudniania osób niepełnosprawnych ze szczególnymi schorzeniami, zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ulega on obniżeniu. W takim przypadku niższa będzie liczba pracowników odpowiadająca różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych a rzeczywistym zatrudnieniem niepełnosprawnych (ustalona zgodnie z pkt 10 objaśnień do formularza DEK-1-0) oraz kwota wpłaty.

Należy pomnożyć liczbę pracowników odpowiadająca różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych a rzeczywistym zatrudnieniem niepełnosprawnych przez 0,4065 przeciętego wynagrodzenia. W przypadku uprawnienia do obniżenia tak ustalonej kwoty z tytułu zakupu usługi lub produkcji, można dokonać obniżenia. Kwota obniżenia wykorzystana w miesiącu nie może jednak przewyższać 80 proc. wpłaty.

We wrześniu 2011 roku ABC Sp. z o.o. zatrudniała (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy) 100 pracowników, w tym cztery osoby niepełnosprawne.

Wysokość wpłaty przekazywanej na PFRON stanowi iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. a rzeczywistym zatrudnieniem niepełnosprawnych.

Oblicza się ją według wzoru: KZ = 0,4065 × PW × (ZO × 0,06 - ZN), gdzie: KZ - oznacza kwotę zobowiązania; 0,4065 - wskaźnik określony w art. 21 ust. 1 ustawy o niepełnosprawnych; PW - przeciętne miesięczne wynagrodzenie; ZO - zatrudnienie ogółem; ZN - rzeczywistą liczbę zatrudnionych osób niepełnosprawnych.

W opisanym przypadku kwota wpłaty na PFRON zostanie zatem obliczona w następujący sposób: 0,4065 x 3.366,11 x (100 x 0,06 - 4) = 2737 zł (po zaokrągleniu do pełnego złotego).

Wymagany wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych byłby niższy, gdyby niepełnosprawni pracownicy ABC Sp. z o.o. cierpieli na szczególne schorzenia i byli zaliczeni do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Zgodnie z par. 2 rozporządzenia z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania, spółka byłaby wówczas uprawniona do obniżenia sześcioprocentowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych o wskaźnik obniżający ustalony według następującego wzoru: WO = (3 x ZS + 2 x US) x 100 proc./ZOG, gdzie: WO - oznacza wskaźnik obniżający; ZS - zatrudnienie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, pracowników zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono schorzenie szczególne; US - zatrudnienie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, pracowników zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, u których stwierdzono schorzenie szczególne; ZOG - zatrudnienie pracowników ogółem w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

Wpłata na PFRON mogłaby zostać obniżona także na skutek zakupu przez ABC Sp. z o.o. produkcji lub usługi od uprawnionego sprzedającego.

W takim przypadku kwota obniżenia zostałaby ustalona jako iloczyn wskaźnika wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników sprzedającego zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskaźnika udziału przychodów. Wskaźnik wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników sprzedającego zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności stanowi iloczyn współczynnika wynagrodzeń tych pracowników i liczby etatów odpowiadającej różnicy między rzeczywistym zatrudnieniem wszystkich pracowników niepełnosprawnych a zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. Natomiast współczynnik wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności stanowi iloraz sumy wynagrodzeń tych pracowników niepełnosprawnych - pomniejszonych o należne od nich składki na ubezpieczenia społeczne - i liczby pracowników niepełnosprawnych ogółem w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Wskaźnik udziału przychodów stanowi iloraz przychodu ze sprzedaży własnych usług, z wyłączeniem handlu, lub produkcji sprzedającego, zrealizowanych w danym miesiącu na rzecz pracodawcy zobowiązanego do wpłat na PFRON (czyli nabywcy), oraz przychodu ogółem uzyskanego w tym miesiącu ze sprzedaży własnej produkcji lub usług, z wyłączeniem handlu.

ABC Sp. z o.o. ma obowiązek dokonywać wpłat na PFRON w terminie do dnia 20. następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi PFRON miesięczną deklarację na formularzu DEK-I-0. W przypadku składania tej deklaracji po raz pierwszy lub w razie zmiany danych ewidencyjnych trzeba dołączyć do niej deklarację DEK-Z.

@RY1@i02/2011/204/i02.2011.204.217001100.801.jpg@RY2@

Anna Puszkarska, radca prawny

Anna Puszkarska

radca prawny

Art. 2 pkt 4 i pkt 6, art. 21 - 22, art. 49 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn.zm.)

Par. 1 - 2b rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. nr 124, poz. 820 z późn. zm.)

Par. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 lutego 2011 r. w sprawie ustalenia wzorów deklaracji składanych Zarządowi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez pracodawców zobowiązanych do wpłat na ten Fundusz (Dz.U. nr 44, poz. 231)