Związkowiec może żądać przywrócenia do pracy

Zgodnie z art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych pracodawca nie może - bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej - wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z członkiem zarządu imiennie wskazanym jego uchwałą lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do jej reprezentowania wobec pracodawcy. Taka ochrona przysługuje przez okres określony uchwałą zarządu, a po jego upływie - dodatkowo przez czas odpowiadający połowie okresu określonego uchwałą, nie dłużej jednak niż rok po jego upływie. Korzystają z niej także osoby zatrudnione na podstawie terminowych umów o pracę.

W myśl art. 50 par. 3 kodeksu pracy zasadą jest, że gdy wypowiedzenie umowy zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje tylko odszkodowanie. Wyrokiem z 12 lipca 2010 r. (P 4/10, Dz.U. nr 135, poz. 912) Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że ograniczenie zakresu roszczeń przysługujących pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy na czas określony, któremu wypowiedziano umowę z naruszeniem art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o związkach zawodowych - tylko do odszkodowania (z pominięciem roszczenia o przywrócenie do pracy) jest niezgodne z konstytucją. Ochrona trwałości stosunku pracy poprzez przywrócenie do pracy umożliwia bowiem działaczom prowadzenie działalności związkowej, a w konsekwencji realizację prawa do zrzeszania się w związki zawodowe.

Wykonując obowiązek dostosowania przepisów prawa do tego orzeczenia, ustawą z 26 maja 2011 r. zmieniono art. 50 par. 5 k.p. Po nowelizacji regulacji art. 50 par. 3 k.p. nie stosuje się w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego, a także pracownikowi w okresie korzystania z ochrony stosunku pracy na podstawie przepisów ustawy o związkach zawodowych. W tych przypadkach zastosowanie mają odpowiednio przepisy art. 45 k.p. Omawiana zmiana weszła w życie 28 lipca 2011 r.

W razie niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony chroniony działacz związkowy może zatem żądać albo odszkodowania, albo przywrócenia do pracy.

W przypadku gdy zarząd nie dokona wskazania osoby korzystającej z ochrony stosunku pracy, przysługuje ona przewodniczącemu zakładowej organizacji związkowej

Anna Puszkarska

radca prawny

Art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Art. 1 ustawy z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. nr 144, poz. 855).