Pracodawcy chronionego rynku pracy złożą wojewodzie informacje półroczne

Status zakładów pracy chronionej (ZPCh) lub zakładów aktywności zawodowej (ZAZ) jest przyznawany przez wojewodę w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 30 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa) po spełnieniu warunków określonych w art. 28 ust. 1 tej ustawy w przypadku ZPCh lub art. 29 ustawy w przypadku ZAZ.

Decyzję w sprawie statusu wydaje się na czas nieokreślony, co wymaga bieżącego monitorowania, czy pracodawca stale spełnia warunki do legitymowania się tym statusem. Dlatego prowadzący ZPCh lub ZAZ jest obowiązany przedstawiać wojewodzie półroczne informacje dotyczące spełniania tych warunków, a także poinformować wojewodę o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków.

Informacje te składa się wojewodzie właściwemu miejscowo ze względu na siedzibę pracodawcy w dniu składania tych dokumentów. Ma to istotne znaczenie dla podmiotów o rozbudowanej strukturze organizacyjnej oraz dla podmiotów, które w okresie sprawozdawczym zmieniły siedzibę. Odbiorcą informacji może być zatem miejscowo inny wojewoda niż ten, który w przeszłości przyznał pracodawcy status.

Nowe wzory informacji składanych wojewodzie określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 22 lutego 2011 r. w sprawie określenia wzorów informacji przedstawianych przez prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej oraz sposobu ich przedstawiania (Dz.U. nr 44, poz. 242) - dalej rozporządzenie. Określa ono wzór informacji półrocznej (INF-W) oraz informacji o zmianach dotyczących spełniania warunków związanych z legitymowaniem się statusem ZPCh lub ZAZ (INF-WZ). Nowe wzory informacji mają zastosowanie po raz pierwszy do informacji INF-W składanych za I półrocze 2011 r. oraz do informacji INF-WZ składanych po wejściu w życie tego rozporządzenia, tj. od 16 marca 2011 r.

Informacje te składa się w formie pisemnej lub elektronicznej. Zgodnie z par. 4 ust. 3 rozporządzenia w razie składania dokumentów w formie elektronicznej należy ponadto zachować ich kopię na dowolnym nośniku elektronicznym lub w formie wydruku.

Informacje półroczne INF-W, o których mowa w art. 30 ust. 4 pkt 2 ustawy, składa się zgodnie z par. 2 rozporządzenia w terminie do 20 lipca za I półrocze oraz do 20 stycznia za II półrocze poprzedniego roku.

INF-W składa się - oprócz części informacyjnej - z 6 części.

W bloku A wykazuje się dane o pracodawcy. Są to:

● dane dotyczące adresu siedziby pracodawcy (poz. 9, 11 - 16),

● dane ewidencyjne pracodawcy (poz. 2 - 8 i 10),

● dane kontaktowe (poz. 17 - 19).

Dodatkowo w bloku A informacji INF-W wykazuje się dane o statusie pracodawcy w poz. 1 i 20.

W poz. 1 wykazuje się znak aktualnej decyzji o przyznaniu statusu ZPCh lub ZAZ. Przy wypełnianiu tej pozycji należy uwzględnić decyzję, na postawie której pracodawca legitymuje się statusem, a więc decyzję o przyznaniu statusu, w tym decyzję wydaną w związku ze spełnieniem warunków, o których mowa np. w art. 28 ust. 1a lub art. 30 ust. 2a ustawy albo art. 97a ustawy z 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1241 z późn. zm.), lub z sukcesją administracyjnoprawną obejmującą status ZPCh lub ZAZ, a także decyzję o sukcesji statusu wydaną na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych lub prawa spółdzielczego (wyrok NSA z 6 października 2010 r., II GSK 889/10, LEX nr 746309). W poz. 1 INF-W nie należy więc wykazywać danych decyzji zmieniających decyzję, której adresatem jest składający.

Natomiast w poz. 20 INF-W określa się status składającego na dzień składania wniosku, wybierając pole 1 (ZPCh), pole 2 (ZAZ) lub pole 3 (inny pracodawca). Jest to istotne, ponieważ wszelkie informacje w zakresie praw i obowiązków pracodawców mają co do zasady charakter memoriałowy, odnoszący się do zdarzeń występujących w okresie sprawozdawczym. Jeżeli w dniu składania zwykłej lub korygującej informacji INF-W pracodawca nie legitymuje się statusem ZPCh lub ZAZ, mimo że w okresie sprawozdawczym legitymował się takim statusem, to w poz. 20 należy zaznaczyć pole 3.

Kolejną częścią informacji jest blok B zawierający dane o okresie sprawozdawczym (poz. 21) oraz o zwykłym lub korygującym charakterze informacji (poz. 22).

Z kolei w blokach C i D wykazuje się dane dotyczące spełniania warunków legitymowania się statusem oraz struktury zatrudnienia.

W bloku C pracodawca, wstawiając znak X w poszczególne pozycje, informuje o tym, czy w poszczególnych miesiącach okresu sprawozdawczego spełnił obowiązki określone w art. 28 i 33 ust. 1 i 3 ustawy. W związku z takimi podstawami prawnymi dane w bloku C wykazuje nie tylko ZPCh (w poz. 23 - 88), ale także ZAZ (w poz. 29 - 46), ponieważ ZAZ musi spełniać wspomniane obowiązki. Zatem ZPCh i ZAZ informują o spełnieniu warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. że pracodawca zapewnił, by obiekty i pomieszczenia użytkowane odpowiadały przepisom i zasadom BHP (poz. 29 - 34) oraz by spełniały warunki dotyczące przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniały warunki dostępności dla osób niepełnosprawnych (poz. 35 - 40). Informują także o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy (tj. że pracodawca zapewnił doraźną i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne).

ZPCh dodatkowo w poz. 47 - 88 informuje o spełnieniu warunków związanych z zakładowym funduszem rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON), o których mowa w art. 33 ust. 1 i 3 ustawy. Do warunków tych należy:

● utworzenie ZFRON (poz. 47 - 52),

● prowadzenie rozliczeniowego (a nie jakiegokolwiek innego) rachunku bankowego dla środków ZFRON (poz. 53 - 58),

● prowadzenie ewidencji środków ZFRON (poz. 59 - 64),

● przekazywanie środków ZFRON na rachunek bankowy tego funduszu w terminie 7 dni od dnia uzyskania tych środków (poz. 65 - 70),

● przeznaczanie co najmniej 15 proc. środków ZFRON na IPR (poz. 71 - 76) i co najmniej 10 proc. na pomoc indywidualną (poz. 77 - 82),

● wydatkowanie środków ZFRON wyłącznie z rozliczeniowego rachunku bankowego ZFRON lub z kasy ZFRON w celu ich wypłaty osobom niepełnosprawnym oraz osobom uprawnionym do pomocy indywidualnej ze środków ZFRON (poz. 83 - 88).

W maju 2011 r. pracodawca nie dokonał żadnego wydatku z ZFRON. Powinien więc nie zaznaczać poz. 87 INF-W za I półrocze 2011 r. W związku z możliwymi wątpliwościami wojewody co do tego, czy np. ZPCh nie wydatkował ZFRON spoza rachunku bankowego lub kasy ZFRON, ZPCh powinien w bloku uwag dodatkowo wskazać, że w tym miesiącu w ogóle nie wydatkowano ZFRON.

Ponadto ZPCh informuje ogólnie o spełnieniu warunków dotyczących struktury zatrudnienia (poz. 23 - 28), szczegółowe informacje w tym zakresie przedstawiając w bloku D INF-W. Informacje w tym zakresie w bloku D przedstawia również ZAZ.

Informacje o zatrudnieniu przedstawia się w osobach (poz. 89 - 178) i w etatach (poz. 179 - 262). Dane te wykazuje się w podziale na stan zatrudnienia: ogółem, osób niepełnosprawnych ogółem, osób niepełnosprawnych o poszczególnych stopniach niepełnosprawności, w tym z uwzględnieniem osób psychicznie chorych, niewidomych, upośledzonych umysłowo, a w przypadku osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - także osób, które bezpośrednio przed zatrudnieniem u pracodawcy były uczestnikami warsztatu terapii zajęciowej (WTZ).

Ustalając te stany zatrudnienia, należy zwrócić uwagę na cztery kwestie.

Do stanów zatrudnienia należy wliczać pracowników (osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę) oraz zatrudnionych w ZPCh niepełnosprawnych wykonawców pracy nakładczej, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy.

Datę początkową wliczania pracowników do stanu osób niepełnosprawnych określa się obecnie na podstawie art. 2a ustawy. Zatem osoby niepełnosprawne wlicza się do tych stanów od dnia przedstawienia orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, a gdy jest to kolejne orzeczenie, to także w okresie do 3 miesięcy przed tą datą, o ile z orzeczenia wynika, że w tym okresie pracownik był niepełnosprawny (art. 2a ust. 3), lub w okresie dłuższym, o ile dodatkowo spełniono warunek w postaci złożenia wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia, nie później niż w dniu następującym po wygaśnięciu poprzedniego orzeczenia. Pracownika wlicza się do stanu osób o szczególnych schorzeniach zawsze od dnia przedstawienia dokumentu potwierdzającego wystąpienie tego schorzenia.

Ze stanów zatrudnienia wyłącza się w ZPCh osoby sprawne oraz osoby niepełnosprawne przebywające na obligatoryjnie lub fakultatywnie udzielanych urlopach bezpłatnych. Wyłączeń tych nie stosuje się jednak w ZAZ.

Wszystkie dane wykazuje się w wartościach przeciętnych miesięcznych ustalonych metodą średniej arytmetycznej otrzymanej poprzez zsumowanie stanów dziennych we wszystkich dniach miesiąca (przyjmuje się w niedziele, święta i dni wolne od pracy stan z dnia poprzedniego lub następnego, gdy miesiąc rozpoczyna się dniem wolnym od pracy) i podzielenie tak otrzymanej wartości przez liczbę dni kalendarzowych w miesiącu.

Na podstawie wspomnianych danych ustala się 5 wskaźników.

Wskaźnik nr 1 wykazywany w poz. 263 - 268 pozwala ustalić, czy ZPCh osiąga wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych na poziomie określonym w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy, tj. obecnie 40 proc., a od 2012 r. - 50 proc. Wskaźnik nr 2 wykazywany w poz. 269 - 274 odnosi się zaś do innego wskaźnika określonego w tym przepisie, tj. do wskaźnika osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (który obecnie wynosi 10 proc., a od 2012 - 20 proc.).

Pracodawca, który nie osiąga obu wskaźników, może się nadal legitymować statusem ZPCh, jeżeli osiągnie 30-procentowy wskaźnik osób psychicznie chorych lub niewidomych (bez względu na stopień niepełnosprawności) albo upośledzonych umysłowo (o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności). Ustaleniu, czy pracodawca spełnił ten warunek, służy wskaźnik nr 3 wykazywany w poz. 275 - 280.

Do marca 2011 r. pracodawca prowadzący ZPCh zachowywał strukturę zatrudnienia, o której mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy (osiągał wskaźnik nr 1 w wysokości 0,5 oraz wskaźnik nr 2 równy 0,2675), a od kwietnia 2011 r. osiągnął wskaźnik nr 1 w wysokości 0,35, wskaźnik nr 2 i nr 3 w wysokości 0,3001. Pracodawca nie składa INF-WZ, zaś w INF-W wykazuje osiągnięte wskaźniki. Przejście ze struktury zatrudnienia określonej w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a na strukturę określoną w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b nie skutkuje koniecznością zmiany decyzji o przyznaniu statusu ZPCh, a w związku z tym nie wymaga specjalnego informowania wojewody o tej zmianie.

Wskaźnik nr 4 wykazywany w poz. 281 - 286 jest odpowiednikiem wskaźnika nr 1, z tym że ustala się go na podstawie danych w osobach, a nie w etatach. Pozwala on na ustalenie, czy ZAZ osiąga co najmniej 70-procentowy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Wskaźnik nr 5 wykazywany w poz. 287 - 292 pozwala na ustalenie, czy osiągany w ZAZ wskaźnik osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, u których stwierdzono autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną, w tym osób, w stosunku do których rada programowa WTZ zajęła stanowisko uzasadniające podjęcie zatrudnienia i kontynuowanie rehabilitacji zawodowej w warunkach pracy chronionej, nie jest wyższy niż 35 proc.

Ostatnimi dwoma częściami informacji INF-W są blok E - uwagi - oraz część końcowa zawierająca oświadczenie o zgodności danych ze stanem prawnym i faktycznym oraz podpis składającego.

Informacje o zmianach w zakresie spełniania warunków legitymowania się statusem ZPCh lub ZAZ składa się w terminie 14 dni od dnia wystąpienia tych zmian.

Informacje INF-WZ mają podobną konstrukcję do informacji INF-W, z tym że dodatkowo zawierają informację o statusie pracodawcy (w tym dodatkowe dane o decyzji dotyczącej statusu ZPCh i ZAZ w poz. 21 - 25) oraz dane, takie jak: nazwa, adres, ciągłość prowadzenia działalności, forma prawna oraz spełnienie warunku określonego w art. 30 ust. 2b (tj. utrzymania zatrudnienia poszczególnych pracowników przejętego ZPCh). Pozostałe zakresy zmian odpowiadają zakresom dotyczącym obowiązków, o realizacji których pracodawca informuje wojewodę w bloku C INF-W.

@RY1@i02/2011/135/i02.2011.135.209.0003.001.jpg@RY2@

Luiza Klimkiewicz, specjalista od pomocy publicznej

Luiza Klimkiewicz

specjalista od pomocy publicznej

Art. 2a ust. 3, art. 28 ust. 3, art. 30 ust. 4 pkt 2, art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 z późn. zm.).