TK: za pracę w święto należy się dodatkowe wolne

Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego (TK) oznacza, że pracodawcy nie będą mogli już planować pracy w ten sposób, by pracownicy mieli jak najmniej dni wolnych. Niekonstytucyjny przepis przestanie obowiązywać zaraz po ogłoszeniu wyroku w Dzienniku Ustaw.

Wolne w pracy nie może się pokrywać ze świętem

Zakwestionowany przez "Solidarność" art. 130 par. 2^[1] kodeksu pracy przewiduje, że jeżeli zgodnie z przyjętym rozkładem święto przypada w dniu wolnym, wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, to nie obniża ono wymiaru czasu pracy.

- Pracodawca przy tworzeniu rozkładów czasu mógł tak planować zajęcia pracownikom, by dni świąteczne pokrywały się z tzw. wolnymi sobotami, czyli dniami wolnymi od pracy, które realizowały zasadę pięciodniowego tygodnia pracy. Co więcej, mogło dochodzić do sytuacji, gdy w jednym zakładzie np. pracownicy administracji mieliby święto i wolną sobotę, a część pracowników produkcyjnych straciłaby jeden z tych dni, bo pracodawca tak zaplanował zajęcia, by dla nich święto pokryło się z wolną sobotą. To ewidentne naruszenie konstytucyjnej zasady równości - tłumaczył Marcin Zieleniecki, ekspert NSZZ "Solidarność".

Zastrzeżenia związku potwierdził TK. Sędziowie uznali, że ustawodawca w art. 130 par. 2^[1] kodeksu pracy naruszył konstytucyjną zasadę równości bezpodstawnie różnicując liczbę dni wolnych od pracy przysługujących pracownikom, w oparciu o nieznajdujące racjonalnego uzasadnienia kryterium. W ocenie sędziów wszyscy pracownicy mają prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy. W związku z tym ustawowe ograniczenie liczby dni wolnych w danym okresie rozliczeniowym powinno w równej mierze dotyczyć wszystkich pracowników i być oparte na racjonalnych i zobiektywizowanych, a także przewidywalnych kryteriach.

W ocenie TK liczba dni wolnych od pracy w danym okresie rozliczeniowym mogłaby być różna dla różnych grup pracowników, gdyby można było na podstawie przepisów wyodrębnić grupy, którym ze względu na cechy osobowe lub charakter pracy mogłaby przysługiwać mniejsza lub większa liczba dni wolnych niż pozostałym pracownikom.

Reprezentujący Sejm poseł Jerzy Kozdroń dopuszczał ograniczenie ich liczby ze względu na interes gospodarki narodowej, budżet czy PKB. Bo kwestionowane zasady rozliczania świąt były ceną za wprowadzenie dodatkowego wolnego święta - Trzech Króli.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego zróżnicowanie sytuacji prawnej pracowników w zakresie prawa do dnia wolnego w zamian za święto w zależności od tego, czy przypada ono w dniu wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, czy w dniu będącym według tego rozkładu dniem pracującym, nie znajduje usprawiedliwienia w potrzebach i interesach gospodarki narodowej. Rozważania natury budżetowej nie mogą uzasadniać dyskryminacji.

Stracą przedsiębiorcy i budżet

Tymczasem pracodawcy już szacują koszty niekorzystnego wyroku. Na tym orzeczeniu stracą nie tylko przedsiębiorcy, lecz także budżet państwa.

- Każdy dzień wolny obniża przychody podmiotów prowadzących działalność gospodarczą zatrudniających do 9 pracowników łącznie o 5,75 mld zł - podkreśla Monika Zakrzewska, ekspert PKPP "Lewiatan".

Dodaje, że dla państwa to koszt 0,3 proc. PKB, czyli 4,7 mld zł oraz uszczuplenie wpływów z tytułu VAT (branża handlu detalicznego) o ok. 240 mln zł.

Ważne

Święto daje dodatkowy dzień wolny i powinno to stanowić przywilej pracownika, który powinien z tego uprawnienia korzystać

0,3 PKB kosztuje państwo każde święto wolne od pracy

10 tyle dni wolnego mogli tracić pracownicy na łączeniu wolnych sobót ze świętami

Dnie wolne od pracy

● 1 stycznia - Nowy Rok

● 6 stycznia - Trzech Króli

● pierwszy i drugi dzień Wielkiej Nocy

● 1 maja - święto państwowe

● 3 maja święto Narodowe Trzeciego Maja

● Zielone Świątki

● Boże Ciało

● 15 sierpnia - Wniebowzięcie NMP

● 1 listopada - Wszystkich Świętych

● 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości

● 25 grudnia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia

● 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia

Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@infor.pl