Czy ochrona nabyta w okresie wypowiedzenia jest skuteczna

W przypadku opisanym w pytaniu konieczne jest przede wszystkim ustalenie, czy czytelniczce rzeczywiście przysługuje ochrona stosunku pracy.

Zgodnie z art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych pracodawca nie może - bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej - wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do jej reprezentowania wobec pracodawcy, z wyjątkiem sytuacji gdy dopuszczają to odrębne przepisy. Zarząd zakładowej organizacji związkowej ma obowiązek imiennie wskazać pracodawcy na piśmie działaczy związkowych, których stosunek pracy podlega tej ochronie. Również zmiana w takim wskazaniu powinna być dokonana przez zarząd na piśmie, w terminie siedmiu dni od daty zaistnienia tej zmiany. W przypadku braku wskazania, w okresie do jego dokonania, ochrona przysługuje tylko przewodniczącemu zakładowej organizacji związkowej.

Z ochrony stosunku pracy nie korzystają zatem automatycznie wszyscy członkowie zarządu zakładowej organizacji związkowej. Przysługuje ona tylko osobom imiennie wskazanym uchwałą zarządu. Jak zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z 2 grudnia 2011 r. (II PK 70/11, M.P.Pr. 2012/3/138-141), jest ona także uzależniona od powiadomienia pracodawcy o chronionych pracownikach. Pracodawca jest związany przepisami o szczególnej ochronie stosunku pracy działaczy związkowych od chwili wskazania mu określonych imiennie osób jako podlegających tej ochronie (por. m.in. wyrok SN z 12 stycznia 2011 r., II PK 184/10, LEX 786378).

Jeśli jednak czytelniczka należy do tego grona, to stanowisko pracodawcy, że może rozwiązać z nią umowę bez konieczności uzyskania zgody związku, nie znajduje uzasadnienia w przepisach. W takim przypadku przysługuje jej nie tylko ochrona przed wypowiedzeniem, ale także przed rozwiązaniem stosunku pracy. Pracodawca nie powinien więc dopuścić do rozwiązania wypowiedzianego jej wcześniej stosunku pracy, mimo że przyczyna uzasadniająca ochronę zaistniała po dokonaniu wypowiedzenia. W takim przypadku powinien cofnąć swoje oświadczenie woli i nadal zatrudniać czytelniczkę (por. m.in. uchwała SN z 14 kwietnia 1994 r., I PZP 59/93, OSNP 1994/9/140). Zgodnie ze wskazanym wyżej wyrokiem SN z 2 grudnia 2011 r. może także zwrócić się do zarządu zakładowej organizacji związkowej o zgodę na rozwiązanie z nią stosunku pracy już w okresie wypowiedzenia, po uzyskaniu informacji, że jest objęta szczególną ochroną.

Pracodawca nie powinien natomiast dopuścić do rozwiązania stosunku pracy działacza związkowego bez zgody właściwej organizacji związkowej na tej podstawie, że wypowiedzenie nastąpiło przed objęciem tego pracownika szczególną ochroną.

Czytelniczka musi jednak pamiętać, że w razie niewycofania wypowiedzenia przez pracodawcę, spowoduje ono rozwiązanie umowy o pracę. Aby doprowadzić do podważenia wypowiedzenia, powinna odwołać się do sądu pracy. Pracodawca może ewentualnie podnosić, że wybór czytelniczki do zarządu miał na celu jej ochronę przed zwolnieniem. Odmówienie przez sąd pracy ochrony osobie zwolnionej z naruszeniem przepisów - na podstawie art. 8 k.p. - ma jednak wyjątkowy charakter.

Anna Puszkarska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 8, art. 45 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Par. 2 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 16 czerwca 2003 r. w sprawie powiadamiania przez pracodawcę zarządu zakładowej organizacji związkowej o liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie pracy oraz wskazywania przez zarząd oraz komitet założycielski zakładowej organizacji związkowej pracowników, których stosunek pracy podlega ochronie, a także dokonywania zmian w takim wskazaniu (Dz.U. nr 108, poz. 1013).