Zacznij pracę z umową w ręku

@RY1@i02/2014/104/i02.2014.104.183000600.802.jpg@RY2@

radca prawny z Państwowej Inspekcji Pracy

Tydzień temu zacząłem pracę w nowej firmie. Do tej pory nie otrzymałem umowy. Czy pracodawca ma obowiązek podpisać ze mną umowę o pracę?

Zawiera się ją na piśmie. Jeżeli nie została ona zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca powinien najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy potwierdzić pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi wykroczenie, za które grozi kara grzywny. Przedsiębiorcy często wykorzystują brzmienie przepisu pozwalającego na przystąpienie do pracy bez umowy. W efekcie dokument potwierdzający zatrudnienie trafia do rąk nowo zatrudnionego nawet po kilku dniach. Dla pracownika brak umowy powinien stanowić ostrzeżenie przed nieuczciwymi zamiarami pracodawcy.

W naszej firmie są osoby, które robią to samo, ale jedni mają umowy o pracę, a inni zlecenia. Czy tak może być?

Jeżeli osoby zatrudnione na podstawie umowy-zlecenia wykonują w wyznaczonym miejscu i czasie te same czynności co pracownicy etatowi, otrzymują wynagrodzenie, a ich praca jest stale nadzorowana przez przełożonego, to zgodnie z prawem pracodawca powinien z nimi zawrzeć umowę o pracę. Powód? Wykonują bowiem obowiązki w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Inspektor PIP nie może jednak nakazać pracodawcy zastąpienia umowy cywilnoprawnej kontraktem o pracę. Może jednak skierować do przedsiębiorcy wystąpienie, w którym wskaże nieprawidłowości, jednak pismo to nie jest wiążące. Jeżeli osoba zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej chce walczyć o etat, może skierować do sądu pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy. W imieniu pracownika takie powództwo może skierować inspektor pracy.

Kończy mi się druga umowa o pracę na czas określony. Czy pracodawca może zaproponować mi kolejną terminową, czy powinien podpisać ze mną kontrakt na czas nieokreślony?

Zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem kontraktu na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, a przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej nie przekroczyła 1 miesiąca. Po rozwiązaniu obecnej umowy pracodawca powinien więc zawrzeć z pracownikiem umowę o pracę na czas nieokreślony. Zasada trzeciej umowy terminowej przekształcającej się w umowę na czas nieokreślony nie dotyczy umów na zastępstwo i zawartych w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym.

Czy pracodawca może obniżyć mi wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę?

Pracodawca może dokonać zmiany warunków umowy o pracę (np. zmienić wysokość wynagrodzenia czy zmniejszyć wymiar etatu), zawierając z pracownikiem porozumienie zmieniające lub wypowiadając dotychczasowe warunki pracy i płacy (wypowiedzenie zmieniające). W tym drugim przypadku obowiązuje okres wypowiedzenia taki sam jak dla wypowiedzenia umowy. W tym czasie pracownik może wyrazić zgodę na nowe warunki zatrudnienia lub odmówić ich przyjęcia. Jeżeli do upływu połowy okresu wypowiedzenia pracownik nie odmówi przyjęcia nowych warunków, uważa się, że wyraził na nie zgodę. Wówczas po upływie okresu wypowiedzenia obowiązują nowe warunki zatrudnienia. W przeciwnym razie umowa rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia. W przypadku zawarcia porozumienia przewidującego obniżenie wynagrodzeń, strony same określają termin, w jakim zacznie ono obowiązywać.

Opracował Tomasz Zalewski