Chcą pomóc, dają fikcyjne umowy. Czy coś im grozi?

@RY1@i02/2014/098/i02.2014.098.21700020a.803.jpg@RY2@

Praktyka na granicy prawa

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/098/i02.2014.098.21700020a.804.jpg@RY2@

Sławomir Paruch partner, radca prawny w kancelarii Raczkowski i Wspólnicy

W omawianym przypadku obie strony stosunku pracy umawiają się na zawarcie pozornej umowy o pracę. Zarówno pracodawca, jak i i pracownik mają bowiem świadomość, że podejmują działania w celu wyłudzenie środków z ubezpieczenia społecznego.

Zasadą jest, że odpowiedzialność ponosi w takim przypadku ubezpieczony, który ma obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (art. 84 ust. 1-2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.). Jest to spójne z ogólną zasadą wynikającą z przepisów kodeksu cywilnego, zgodnie z którą odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ponosi bezpodstawnie wzbogacony. Jednakże w sytuacji gdy pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez pracodawcę nieprawdziwych danych (które mają wpływ na wysokość świadczeń), zobowiązanym do ich zwrotu może być również pracodawca, czyli płatnik składek (art. 84 ust. 6 ww. ustawy). Dlatego moim zdaniem ZUS może wystąpić także wobec pracodawcy o zwrot nienależnego świadczenia.

Ponadto ważne jest także i to, że pracodawca może ponieść odpowiedzialność karną za oszustwo przeciw mieniu publicznemu.

Innym zagrożeniem, które pracodawca musi wziąć pod uwagę przy zawieraniu umowy w celu uzyskania przez zatrudnionego świadczenia przedemerytalnego, jest kwestia szczególnej ochrony określonej w kodeksie pracy. W tym bowiem przypadku mamy do czynienia z zatrudnieniem osób, którym przysługuje ochrona przedemerytalna. Złożenie takiej osobie wypowiedzenia z powodu likwidacji stanowiska pracy jest sprzeczne z prawem. Należy pamiętać, że strony ustaliły warunki wypowiedzenia i co do zasady zatrudnionemu nie powinno zależeć na dochodzeniu roszczeń w sądzie. Nie można jednak wykluczyć takiej sytuacji, dlatego pracodawca musi liczyć się z tym, że taki pracownik będzie domagał się odszkodowania za sprzeczne z prawem rozwiązanie stosunku pracy.

Warto też wspomnieć o tym, że Państwowa Inspekcja Pracy może stwierdzić pozorność zatrudnienia i nałożyć na pracodawcę grzywnę.

Oprac. K.D.