Lojalka obowiązuje dopóty, dopóki trwa umowa o pracę

Pracownik podpisał umowę o pracę na czas określony, a następnie umowę szkoleniową z klauzulą, że po odbyciu szkolenia musi pozostać w tej pracy przez 12 miesięcy. W przeciwnym wypadku jest zobowiązany zwrócić koszty szkolenia (w wysokości proporcjonalnej). Co jeśli pracownik odbył szkolenie w ostatnim półroczu trwania umowy, czyli 6 miesięcy przed jej wygaśnięciem i nie ma zamiaru podpisywać nowej? Czy klauzula będzie go obejmować, mimo że umowa się zakończy, a pracownik będzie sam chciał przerwać współpracę, nie podpisując nowej umowy?

Pracownik nie zwraca kosztów szkolenia, jeżeli umowa zawarta na czas określony rozwiąże się z upływem czasu, na który została zawarta. W takim przypadku przestaje obowiązywać klauzula o obowiązku pozostawania w stosunku pracy na 12 miesięcy.

Nie dłużej niż trzy lata

Istotne znaczenie z punktu widzenia omawianego problemu ma art. 103⁴ k.p., zgodnie z którym pracodawca może zawrzeć z pracownikiem umowę szkoleniową, określającą wzajemne prawa i obowiązki stron, związane z podnoszeniem przez pracownika kwalifikacji zawodowych. Jedną z najczęściej regulowanych w powyższych umowach kwestii jest okres pozostawania pracownika w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych pod groźbą zwrotu przez niego kosztów poniesionych przez pracodawcę na ten cel. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 103⁵ pkt 2 k.p. okres ten nie może być dłuższy niż 3 lata.

Przepis ten wskazuje również, że obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę z tytułu dodatkowych świadczeń przyznanych pracownikom podnoszącym kwalifikacje zawodowe spoczywa na nim tylko gdy:

wbez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo przerwie podnoszenie tych kwalifikacji,

wpracodawca rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w "okresie odpracowania",

ww trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub w "okresie odpracowania" rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem (z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę z powodu mobbingu),

ww trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub w "okresie odpracowania" rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy (art. 55 kodeksu pracy) lub z powodu mobbingu (art. 94³ k.p.), mimo braku przyczyn określonych w tych przepisach.

Zamknięty katalog

Jak widać, jest to zamknięty katalog przypadków uzasadniających zwrot przez pracownika kosztów poniesionych przez pracodawcę z tytułu dodatkowych świadczeń na podnoszenie kwalifikacji zawodowych. W takich przypadkach pracownik ma też obowiązek zwrotu pracodawcy kosztów dodatkowych świadczeń - w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu kwalifikacji zawodowych lub w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia.

Wśród podanych wyżej przesłanek nie ma sytuacji, która została podana w omawianym stanie faktycznym. Oznacza to w konsekwencji, że w sytuacji gdy np. dojdzie do rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron lub gdy umowa zawarta na czas określony rozwiąże się z upływem czasu, na który została zawarta, po stronie pracownika nie będzie obowiązku zwrotu środków pieniężnych wydatkowanych przez pracodawcę na jego szkolenie w okresie trwania umowy na czas określony.

Jeśli zaś pracodawca stworzył umowę lojalnościową lub przewidział stosowny warunek z okresem obowiązywania trwającym dłużej niż umowa o pracę (co miało miejsce w podanym stanie faktycznym), to umowa taka obarczona jest istotną wadą prawną.

Dodatkowo pracodawca, zawierając taką umowę z pracownikiem (na czas określony), przyjął na siebie ryzyko ponoszenia wydatków, których z racji specyfiki umowy szkoleniowej mógł się spodziewać, że ich nie odzyska. Istotne jest również to, że art. 103⁵ k.p. (w zakresie wskazanych tam przesłanek) jest niejako zapisem bezwzględnie obowiązującym, który nie może być interpretowany rozszerzająco ani modyfikowany umownie.

Ważne

Brak woli ze strony pracownika podpisania kolejnej umowy na czas określony nie skutkuje dla niego powstaniem negatywnych konsekwencji finansowych, wynikających z wadliwych zapisów wygasłej umowy

@RY1@i02/2014/088/i02.2014.088.21700090a.803.jpg@RY2@

Marcin Nagórek specjalista z zakresu prawa pracy

Marcin Nagórek

specjalista z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 103¹-103⁶ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).