Umowa stanowi zasady dokształcania pracownika

Na podstawie ogólnego obowiązku ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracodawca może zdecydować o pokryciu części albo całości kosztów z tym związanych. Jeśli jego zamiarem jest także zobowiązanie podwładnego do pozostawania w zatrudnieniu przez określony czas po ukończeniu szkolenia, strony mają obowiązek zawarcia umowy określającej ich wzajemne prawa i obowiązki. Strony ustalają m.in., w jakich okolicznościach pracownik musi zwrócić koszty poniesione przez firmę na ten cel. Katalog takich przypadków jest wymieniony w art. 103⁵ k.p.

Kwestia finansowania

Co istotne, zwrot obejmuje wyłącznie koszty pracodawcy z tytułu świadczeń dodatkowych (np. wymienionych w art. 103³ k.p.), a więc np. czesne płacone uczelni prowadzącej studia doktoranckie. Zwrotowi nie podlega zaś kwota świadczeń obowiązkowych, tj. wynagrodzenia za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy na odbycie zajęć. Może więc dojść do sytuacji, gdy strony w ogóle nie ustalą żadnych zobowiązań dodatkowych.

Zwrot kosztów poniesionych przez firmę w związku z podnoszeniem kwalifikacji przez pracownika (z tytułu dodatkowych świadczeń), w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji (lub w czasie ich podnoszenia), dotyczy pracownika, który:

● bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo je przerwie,

● straci zatrudnienie, bo firma rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie stron nie dłuższym niż 3 lata,

● w okresie wskazanym wyżej rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę wskutek mobbingu,

● w okresie wskazanym wyżej rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia ze względu na ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika (art. 55 k.p.) lub wskutek mobbingu (art. 943 k.p.), mimo braku przyczyn określonych w tych przepisach.

Przepis określa

Artykuł 103⁵ k.p. zawiera zamknięty katalog przyczyn, z powodu których zatrudniony może być zobowiązany do zwrotu firmie poniesionych kosztów. Oznacza to, że nie może ona domagać się pieniędzy w innych przypadkach.

Dla przykładu zatrudniony dopuścił się przestępstwa przy wykonywaniu obowiązków zawodowych. Pracodawca ma zamiar zwolnić go dyscyplinarnie. Po rozmowie z podwładnym dochodzi do przekonania, że mógłby przystać na rozwiązanie umowy na podstawie porozumienia stron, ale pracownik musiałby się zobowiązać do zwrotu poniesionych przez firmę kosztów z tytułu opłat za jego kształcenie. Strony rozważają zatem możliwość zmiany umowy dotyczącej podnoszenia kwalifikacji w taki sposób, aby podwładny był zobowiązany do zwrotu kosztów kształcenia firmie w razie rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron.

Co istotne, samo rozwiązanie umowy na podstawie porozumienia stron jest oczywiście możliwe. Zwolnienie dyscyplinarne jest bowiem prawem pracodawcy i pomimo ciężkiego naruszenia przez zatrudnionego podstawowych obowiązków nie musi z tego uprawnienia skorzystać. Strony powinny jednak pamiętać o art. 103⁴ par. 2 k.p., zgodnie z którym umowa nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika niż przepisy k.p.

Rozszerzenie liczby przypadków, w których zatrudniony byłby zobowiązany do zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów, jest oczywiście mniej korzystne dla podwładnego i może być skutecznie zakwestionowane przed sądem. Nie można zatem na mocy umowy wymagać od zatrudnionego zwrotu kosztów w innych przypadkach niż wymienione w k.p. (np. w razie zawarcia porozumienia rozwiązującego stosunek pracy).

@RY1@i02/2014/088/i02.2014.088.18300100b.101.gif@RY2@

Dariusz Gawron-Jedlikowski radca prawny

Dariusz Gawron-Jedlikowski

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 55, 94 pkt 6, 94³, 103¹-103⁶ ustawy z 26 czerwca 1974 - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).