Świadczenia z tytułu podróży służbowej można ustalać dowolnie. Byle nie diety

Artykuł 77⁵ § 3 Kodeksu pracy daje pracodawcom, niebędącym państwowymi lub samorządowymi jednostkami sfery budżetowej, prawo określenia warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowej w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania.

Powyższy przepis uprawnia do ustalenia świadczeń z tytułu podróży służbowej w niższej wysokości niż wynikająca z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Pogląd ten wyrażony został także w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2012 r. (II PK 230/11). Ograniczenie swobody w ustalaniu warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowej wynika z art. 775 § 4 k.p. i dotyczy tylko diet, które nie mogą być niższe niż dieta z tytułu podróży służbowej na terenie kraju, określona w ww. rozporządzeniu

Analizując przytoczony przepis w kontekście wyroku SN należy uznać, że swoboda w kształtowaniu warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowych pracowników jest ograniczona minimalną wysokością diety. Wypada przyjąć jednak, że udokumentowane koszty - poniesione w ramach realizacji polecenia wyjazdu służbowego - powinny podlegać zwrotowi w pełnej wysokości. W rzeczywistości bowiem może dojść do sytuacji, w której pracownik wysłany w podróż służbową poza granice kraju, stosując zasady przyjęte przez pracodawcę nie jest w stanie utrzymać się w trakcie realizacji obowiązków służbowych. Swobodne kształtowanie kosztów podróży służbowej nie oznacza jednak przeniesienia ciężaru utrzymania w całości lub części na pracownika w trakcie wykonywania zadań służbowych. Zgodnie z intencją ustawodawcy, obowiązek ten spoczywa w pełni na pracodawcy, jako podmiocie, który jednostronną decyzją deleguje pracownika do pracy poza stałe miejsce jej świadczenia. Pracodawca ustalając zatem wysokość świadczeń należnych z tytułu podróży służbowych, winien kierować się przesłankami racjonalności i rzeczywistym kosztem utrzymania. Dodatkowo, jeżeli faktyczne i niezbędne koszty poniesione przez pracownika w związku z podróżą służbową są wyższe niż przepisy wewnątrzzakładowe je regulujące, to pracownikowi przysługuje roszczenie o zwrot udokumentowanych kosztów rzeczywistych.

W przypadku ustalenia świadczenia za podróże w formie ryczałtu, ryczałt z tytułu należności za podróże służbowe na terenie kraju nie musi uwzględniać wysokości diety krajowej ustalonej w trybie określonym art. 77⁵ § 2 k.p., o ile pracodawca zapewni pracownikowi całodzienne wyżywienie, a w przypadku podróży zagranicznej musi być równy co najmniej wysokości 25 proc. diety krajowej. W przypadku wyodrębnienia diety obok innych świadczeń, należy stosować powyższą zasadę odpowiednio, przyjmując, iż tylko wysokość diety jest narzucona powszechnymi przepisami prawa pracy. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. (III AUa 949/10) odniósł się do przedmiotowej kwestii i orzekł, że: "...nie ma żadnych przeszkód, aby pracodawca wypłacał świadczenia z tytułu podróży służbowej w formie ryczałtu, jeżeli strony stosunku pracy uważają to za łatwiejszą formę rozliczeń. Przepis art. 77⁵ § 1 k.p. nie zawiera w tej kwestii żadnych ograniczeń. Istotne jest bowiem, aby pracownik uzyskał rekompensatę kosztów jakie musi ponieść w związku z podróżą służbową".

W zakresie terminu wypłaty należności z tytułu podróży służbowych należy stwierdzić, że w aktualnym stanie prawnym brak jest określenia wprost terminu bądź okresu, w jakim pracodawca powinien tego dokonać. Mając jednak na względzie zasady współżycia społecznego wydaje się zasadnym aby należności z tytułu podróży służbowych były wypłacane bez zbędnej zwłoki, w terminie określonym w aktach prawa wewnętrznego. W skrajnych przypadkach pracownikowi przysługuje prawo wystąpienia o odszkodowanie, czy też odsetki w oparciu o art. 8 oraz - w zw. z art. 300 k.p. - właściwe przepisy prawa cywilnego W sytuacji zaś, gdy termin płatności nie zostanie uregulowany przez pracodawcę, można przyjąć, iż strony wiąże wtedy termin określony w art. 455 Kodeksu cywilnego.

@RY1@i02/2014/079/i02.2014.079.217000400.802.jpg@RY2@