Rodzicielski nie chroni ojca przed utratą posady, ale sądy nie muszą się z tym zgadzać

Szczególna ochrona stosunku pracy, jaka przysługuje pracownicom w związku z ciążą i macierzyństwem, sprawia, że również ojcowie są zainteresowani tymi instytucjami prawa pracy. Jak się okazuje ustawodawca nie zawsze stawia znak równości pomiędzy matką - pracownicą, a ojcem - pracownikiem. O ile bowiem matka jest w stanie korzystać z uprawnień związanych z macierzyństwem w taki sposób, aby przez kilka lat zablokować pracodawcy możliwość wypowiedzenia jej umowy o pracę, to jednak ojciec takiej perspektywy już nie ma.

14 dni wcześniej

Przyjrzyjmy się chociażby urlopowi rodzicielskiemu. Zgodnie z art. 182^1a i art. 183 par. 3 i 5 k.p. przysługuje on w wymiarze 26 tygodni niezależnie od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Warunkiem nabycia do niego prawa jest bezpośrednio wcześniejsze wykorzystanie dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Mogą z niego korzystać oboje rodzice, przy czym łączny wymiar ich urlopów nie może przekraczać 26 tygodni.

Ochrona przed wypowiedzeniem stosunku pracy w odniesieniu do urlopu rodzicielskiego obowiązuje w trakcie korzystania z urlopu rodzicielskiego. Z tym tylko, iż aby skutecznie z niego skorzystać, pracownik powinien złożyć wniosek o urlop rodzicielski najpóźniej na 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Tylko w takiej sytuacji pracodawca zobowiązany jest wniosek uwzględnić. Jeżeli pracownik złoży wniosek o urlop rodzicielski na 4 dni przed planowanym jego rozpoczęciem, to od woli pracodawcy zależy uwzględnienie wniosku.

Tylko wyrok

Co zatem w sytuacji, gdy pracodawca złoży pracownikowi oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę po dacie złożenia wniosku o urlop rodzicielski, a przed jego faktycznym rozpoczęciem przez pracownika? Przykładowo pracownik złożył wniosek o urlop rodzicielski 10 lutego 2014 r. z informacją, iż urlop zamierza rozpocząć 25 lutego 2014 r. Zamierza wykorzystać 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Z kolei pracodawca 14 lutego wręczył mu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę z 3-miesięcznym okresem wypowiedzenia, który upłynie z końcem maja.

Przyjąć należy, iż wówczas wypowiedzenie jest ważne i skuteczne, a w konsekwencji z upływem okresu wypowiedzenia stosunek pracy ustanie. Na gruncie prawa pracy przyjmuje się, iż nawet wypowiedzenie sprzeczne z przepisami prawa pracy wywołuje skutek w postaci zakończenia stosunku pracy. Pracownik w takiej sytuacji może polemizować ze stanowiskiem pracodawcy odwołując się do sądu pracy. Tylko wyrok sądu może podważyć oświadczenie pracodawcy.

W zależności od konkretnego stanu faktycznego każda za stron może bronić się inną argumentacją. W powołanym przykładzie: pracownik może wskazywać na cel urlopu rodzicielskiego, zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, a nawet udowadniać, iż w istocie rzeczy ochrona powinna przysługiwać mu od dnia złożenia wniosku o urlop rodzicielski. W tej ostatniej sytuacji, można sobie wyobrazić, iż pracownik nawet z kilkutygodniowym wyprzedzeniem zgłasza pracodawcy wolę skorzystania z urlopu rodzicielskiego po to, aby skorzystać ze szczególnej ochrony przed zwolnieniem.

Pracodawca powinien odwoływać się do ścisłej wykładni przepisów wywodząc, iż gdyby ustawodawca chciał rozciągnąć szczególną ochronę na pracowników już od momentu złożenia przez nich wniosku o urlop rodzicielski, to wprost uregulowałby to w przepisach kodeksu pracy. Szczególnej ochrony przed zwolnieniem nie można domniemywać.

Można cofnąć oświadczenie

Na tle stosowania przepisów o urlopie rodzicielskim nietrudno wyobrazić sobie jeszcze jeden stan faktyczny godny rozważenia. A mianowicie, pracownik składa wniosek o urlop rodzicielski zgodnie z przepisami najpóźniej na 2 tygodnie przed rozpoczęciem. W tym czasie pracodawca wręcza mu wypowiedzenie umowy o pracę, okres wypowiedzenia trwa 2 tygodnie. Oznacza to, że z reguły okres wypowiedzenia zakończy się już w okresie ochronnym, czyli wtedy, kiedy pracownik będzie korzystał z ochrony, bo rozpocznie urlop rodzicielski.

W takiej sytuacji wypowiedzenie również jest ważne i skuteczne z tym tylko, iż pracodawca powinien rozważyć możliwość cofnięcia swojego oświadczenia woli. W odniesieniu do takich okoliczności celowe jest odpowiednie stosowanie art. 177 k.p. normującego ochronę kobiet w ciąży, w szczególności tych, których okres wypowiedzenia przypadał w okresie ciąży.

Podsumowując, regulacje dotyczące urlopu rodzicielskiego nie są kompletne i zapewne to Sąd Najwyższy rozstrzygnie problemy z ich wykładnią.

@RY1@i02/2014/045/i02.2014.045.217000500.802.jpg@RY2@

Agata Kamińska radca prawny

Agata Kamińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 177, art. 182^1a i art. 183 par. 3 i 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).