RPO : minimum uprawnień przy umowach cywilnoprawnych

Ustalanie okresów wypowiedzenia i terminu wypłaty wynagrodzenia, ochrona kobiet w ciąży i w okresie po porodzie oraz bezpłatny urlop - takie uprawnienia zdaniem rzecznika praw obywatelskich powinny przysługiwać osobom zatrudnionym na podstawie np. zlecenia. Wystąpienie generalne w tej sprawie skierowano już do premier Ewy Kopacz.

- Gwarancje ochrony pracy zawarte w art. 24 obejmują nie tylko pracowników, lecz także zatrudnionych na innych podstawach, w tym na kontraktach cywilnoprawnych. Wynika to chociażby z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2015 r., zgodnie z którym takie osoby mają prawo zrzeszać się w związki zawodowe - wskazuje dr Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich. Podkreśla, że w omawianym zakresie można nawiązać do dorobku Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Pracy, która w projekcie nowego kodeksu pracy z 2006 r. przewidziała konieczność unormowania zatrudnienia niepracowniczego. Zgodnie z tymi propozycjami, jeśli np. zleceniobiorca świadczy pracę osobiście, w sposób ciągły i na rzecz jednego zatrudniającego, to powinno przysługiwać mu minimum uprawnień pracowniczych - czyli np. wspomniane okresy wypowiedzenia umowy lub prawo do wypłaty wynagrodzenia w ustawowo określonym terminie.

- Chcemy rozpocząć dyskusję na temat konieczności takich zmian. Są one potrzebne, skoro na umowach cywilnoprawnych jest zatrudnionych co najmniej milion osób - tłumaczy RPO.

Rzecznik opowiada się przy tym za wzmocnieniem środków kontrolno-nadzorczych w zakresie przestrzegania prawa pracy. Jego zdaniem działania Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące m.in. przeciwdziałania nadużywaniu umów cywilnoprawnych są niewystarczające skuteczne. Przepisy umożliwiają kontrolę zatrudnienia na takich kontraktach jedynie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności umów. Szerszy nadzór byłby możliwy, gdyby kontrakty te były objęte choćby minimalnymi uprawnieniami wynikającymi obecnie z kodeksu pracy.

- Warto się zastanowić także nad zmianą strukturalną. Obecnie PIP jako jedyny tego typu organ podlega Sejmowi, a nie władzy wykonawczej, co może utrudniać szybką reakcję państwa na nieprzestrzeganie prawa - podkreślał RPO.

Łukasz Guza

 lukasz.guza@infor.pl