Stawiajmy na ekoinnowacje

Ostatni raport SAM i PwC dotyczący zrównoważonego rozwoju wskazuje, że w najbliższych latach głównymi wyzwaniami dla branży w zakresie CSR będzie rozwój innowacyjnych produktów oraz podejmowanie działań na rzecz polepszenia bezpieczeństwa w odniesieniu do zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem powietrza, wody etc.

Wyniki niedawno przeprowadzonego badania wśród kadry kierowniczej największych globalnych koncernów chemicznych wskazują, że kwestie zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego biznesu są postrzegane jako kluczowy element budowania przewagi konkurencyjnej, a zrównoważony rozwój stanowi jedno z głównych pól innowacji, generujących wzrost i redukujących koszty operacyjne. Ponad 90 proc. respondentów wskazuje, że wyniki firmy w zakresie zrównoważonego rozwoju mają wpływ na wybory klientów.

Kluczowe praktyki umożliwiające osiąganie nowego poziomu wzrostu i zysków to zdaniem autorów raportu, ekologiczna ocena cyklu życia produktu i wykorzystanie tej wiedzy do lepszego projektowania produktu i łańcucha dostaw (np. Borealis); generowanie nowych ekoproduktów (np. AzkoNobel); ustanowienie kryteriów dla dostawców (DuPont); włączenie kwestii środowiskowych na wschodzących rynkach (Dow Chemical); działania związane z edukacją klientów, partnerów handlowych, udziałowców w zakresie zrównoważonego rozwoju (Syngenta); redukowanie emisji związków węgla; wprowadzenie oceny ryzyk społecznych i środowiskowych, stworzenie struktury zarządzania i wdrażania zrównoważonego rozwoju w procesy biznesowe.

W tym kontekście warto zastanowić się, na ile firmy obecne w Polsce śledzą trendy globalne i na ile tak jak światowi giganci postrzegają zrównoważony rozwój jako główną siłę wprowadzania innowacji. Jak się bowiem okazuje, rozwój produktów przyjaznych środowisku nie tylko pozwala na pozytywne wyróżnienie się na rynku, ale także na redukcję emisji CO2 i obniżenie kosztów energii.

Należy zwrócić uwagę, iż działania innowacyjne, w tym w zakresie ekologii i zrównoważonego rozwoju, mogą liczyć na wymierne wsparcie finansowe państwa. Mogą to być np. regulacje podatkowe dotyczące preferencyjnego rozliczania wydatków na nowe technologie czyli tzw. ulga technologiczna. Umożliwia ona dodatkowe odliczanie od podstawy opodatkowania znacznych kwot wydatków poniesionych na nabycie nowych technologii. Dotyczy to do 50 proc. wszystkich wydatków poniesionych na nabycie nowej technologii w ciągu określonych trzech kolejnych lat, przy czym obejmuje nie tylko cenę jej zakupu, ale także np. odsetki od kredytu na jej zakup, wydatki związane z wdrożeniem, etc.

Wydawać by się mogło, że dzięki temu polscy gracze na rynku chemicznym bardziej przychylnym okiem będą spoglądać na propozycje prowadzenia nowoczesnych programów inwestycyjnych. Tymczasem można odnieść wrażenie, że większość firm o ile nie zaprzecza swojej odpowiedzialności, to podejmuje działania reaktywne. Brakuje liderów podejmujących proaktywnie działania nakierowane na wychodzenie poza standardowe narzędzia i inicjowanie działań antycypujących przyszłe trendy i możliwe zyski biznesowe i społeczne.

Polskie firmy skupiają się na konieczności dostosowania się do polityki klimatycznej Unii i ograniczania emisji, w szczególności na zakupie uprawnień do emisji CO2 oraz na radykalnym ograniczeniu emisji SO2, NOx i pyłu. Niemniej uwagi firmy poświęcają wdrożeniu systemu REACH, konieczności badań i rejestracji setek różnych substancji chemicznych wytwarzanych i używanych w zakładach.

Z zadowoleniem należy ocenić rozwój w Polsce inicjatywy Odpowiedzialność i Troska, która od 18 lat stanowi platformę współpracy zrzeszającą obecnie 36 firm. Wytyczne OiT oraz inicjatywy realizowane w ramach programu tworzą podwaliny pod działania w zakresie zrównoważonego rozwoju w naszym kraju. Niemniej jednak wydaje się, że przydałoby się więcej bardziej kompleksowych i innowacyjnych rozwiązań w tym obszarze.

Potencjał do innowacji w zakresie zrównoważonego rozwoju wśród polskich firm czeka wciąż na uwolnienie. Przyglądając się działaniom krajowej branży chemicznej w zakresie ekologii i bezpieczeństwa, inicjatywom charytatywnym, działaniom w zakresie etyki, trudno pozbyć się wrażenia, że brakuje strategicznego myślenia o odpowiedzialnym biznesie.

Obecne spowolnienie gospodarcze stwarza szanse na wprowadzenie zmian związanych z odpowiedzialnym biznesem. Warto jednak dodać, że do tego potrzebne są przekonanie i pomysł, w jaki sposób wykorzystać kwestie związane z odpowiedzialnym biznesem do pozyskania nowych klientów, rozwoju lepszych produktów, wprowadzenia bardziej efektywnej gospodarki zasobami i zmniejszenia kosztów działalności.

Marcin Jaworski

starszy konsultant w zespole ds. sektora chemicznego PwC,

Paulina Kaczmarek

koordynatorka Fundacji PwC