Prawo musi eliminować patologie

Po zapoznaniu się z zasadami funkcjonowania systemu odzysku zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, stwierdzamy, że nie działa on efektywnie i występują w nim różnego rodzaju patologie. Przede wszystkim zwróciliśmy uwagę na znaczący udział szarej strefy, w tym handlu kwitami - procederu, w którym elektroodpady przetwarzane są tylko na papierze. Zauważyliśmy na przykład, że są małe zakłady dokumentujące odzysk sprzętu na poziomie, który ze względów technologicznych jest niemożliwy dla nich do osiągnięcia. Takie działania nie tylko psują rynek, ale także uszczuplają wpływy do budżetu państwa z tytułu podatku VAT.

Należy zacząć przede wszystkim od egzekwowania prawa, do czego może doprowadzić skuteczniejsza kontrola przeprowadzana przez uprawnione do tego podmioty. Należy zwracać uwagę na potencjał przerobowy zakładów przetwarzania - ich powierzchnię, bazę transportową, park maszynowy, liczbę pracowników, posiadaną technologię itp. Duże znaczenie ma także kontrola finansowa, dotycząca przepływu środków finansowych i masy frakcji. Taka kontrola powinna mieć charakter krzyżowy - należy sprawdzać, czy dokumenty posiadane przez zakłady przetwarzania i przez powiązanych z nimi recyklerów są ze sobą spójne. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy zakłady pozbawiać pozwoleń na przetwarzanie ZSEE.

Należałoby również znowelizować prawo i poprawić system. Przydatne może się także okazać wprowadzenie informatycznego systemu kontroli, w którym będą rejestrowane kolejne etapy odzysku zużytego sprzętu. Poza tym cieszą zapowiedzi ministra środowiska Andrzeja Kraszewskiego dotyczące zdecydowanych kroków związanych z rynkiem ZSEE.

Wszelkie podejmowane działania, mające na celu zmianę prawa, muszą zmierzać do eliminacji istniejących patologii. Stąd też IBnGR proponuje m.in. wprowadzenie obowiązku finansowania przez organizacje odzysku zbierania i przetwarzania ZSEE, zgodnie z rodzajem sprzętu uwzględnionego w umowach z wprowadzającymi. Jeśli więc została zawarta umowa z firmą wprowadzającą lodówki, to organizacja odzysku powinna finansować odzysk lodówek. Oznacza to także, że taka organizacja musi nie tylko je zbierać, ale także dysponować możliwościami technologicznymi, umożliwiającymi poprawny odzysk tego rodzaju sprzętu. W ustawie o ZSEE należy też uwzględnić zastąpienie obecnych grup produktowych grupami kosztowymi, czyli dokonać podziału ZSSE na grupy wedle kosztu przetworzenia, a nie według rodzaju sprzętu, jak to ma miejsce obecnie. Niezbędne jest także rozdzielenie poszczególnych ogniw systemu, przede wszystkim funkcji zakładu przetwarzania i recyklera.

@RY1@i02/2010/061/i02.2010.061.050.001b.001.jpg@RY2@

Bohdan Wyżnikiewicz, wiceprezes Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową