Elektroodpady pełne patologii, a zmiany dopiero za kilka lat

Zużyte lodówki i telewizory powinny być unieszkodliwiane w ramach odrębnej grupy elektroodpadów. Przedsiębiorcy zajmujący się zbieraniem i przetwarzaniem elektrośmieci zamierzają zainteresować tym pomysłem Ministerstwo Środowiska w ramach konsultacji społecznych nad opublikowanym w maju projektem nowej ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (ZSEE).

Obecnie obowiązujące regulacje nakazują producentom AGD i RTV finansowanie zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu, który następnie jest poddawany procesowi odzysku. Dzięki temu elektroodpady są unieszkodliwiane, a do środowiska nie trafiają niebezpieczne substancje, jak freon, izobutan czy luminofor.

W zależności od tego, jaki sprzęt się sprzedaje, przedsiębiorcy są zobowiązani osiągać poziomy odzysku (masa unieszkodliwionych elektroodpadów w stosunku do sprzętu wprowadzonego na rynek) w ramach poszczególnych kategorii. Taką grupą są np. wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego. Chcąc wypełnić poziom odzysku dla tej grupy, można zebrać i przetworzyć nie tylko zużyte lodówki, co ze względu na ilość groźnych substancji, jakie zawiera, jest niezwykle trudne i kosztowne, ale również pralki czy zmywarki, w odniesieniu do których koszty przetworzenia są o wiele niższe. Analogiczna sytuacja występuje w odniesieniu do telewizorów, które należą do szerokiej kategorii sprzętu audiowizualnego.

Skutek jest taki, że przedsiębiorcy nie są zdeterminowani, by zajmować się przetwarzaniem lodówek czy telewizorów zgodnie z przepisami. Wolą skupiać się na unieszkodliwianiu produktów tańszych w obróbce.

Cierpi na tym środowisko, bo lodówki czy telewizory trafiają do szarej strefy, gdzie są rozmontowywane bez zachowania jakichkolwiek standardów.

Problem dostrzegła UE, dlatego w dyrektywie Parlamentu i Rady UE 2012/19/UE w sprawie ZSEE nakazała krajom stworzenie dla lodówek i telewizorów (monitorów) dwóch odrębnych kategorii.

Unijne regulacje zaczną jednak obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2019 r. Tymczasem część przedstawicieli branży elektrośmieci uważa, że należy wprowadzić nowe kategorie już od momentu wejścia w życie ustawy o ZSEE, czyli od 1 stycznia 2015 r.

- Polska jest europejskim liderem, jeśli chodzi o skalę nieprawidłowości przy przetwarzaniu elektroodpadów. Kolejne lata bez zmian to utrwalanie patologii. Szybsze wprowadzenie nowych rozwiązań to mocne uderzenie w szarą strefę - uzasadnia Aleksander Traple, wiceprezes Biosystem Elektrorecykling.

Pomysł wywołuje jednak kontrowersje. - Wprowadzenie odrębnych kategorii to przemodelowanie systemu, dlatego trzeba dać czas przedsiębiorcom na dostosowanie się. Nie musimy wychodzić przed szereg wyznaczony przez Brukselę - uważa Wojciech Konecki, dyrektor generalny Związku Pracodawców AGD CECED Polska.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl