Produkcja biopaliw wpływa na wzrost cen żywności

Produkcja bioetanolu najbardziej wpływa na ceny kukurydzy, ale także na ceny pozostałych surowców rolnych. Droższa kukurydza wpływa na wzrost konkurencji między sektorami, które ją zużywają do produkcji (przemysł spirytusowy, paszowy) oraz zwiększa zainteresowanie jej eksportem. Im trzeba więcej zapłacić za kukurydzę, tym mniej wykorzystuje się jej do żywienia zwierząt. Kukurydza jest zastępowana pszenicą, co z kolei zmniejsza jej podaż na inne cele, np. na konsumpcję.

Wrażliwe rynki

Eksperci z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej, autorzy raportu "Produkcja biopaliw i jej wpływ na światowy rynek zbóż oraz roślin oleistych i tłuszczów roślinnych" Ewa Rosiak, Wiesław Łopaciuk oraz Marcin Krzemiński zaznaczają, że obecnie wytwarzanie biopaliw jest nieopłacalne, ale kraje prawdopodobnie będą nadal wspierały ich produkcję.

Wytwarzanie paliw z surowców rolnych jest kosztowne i ma duży wpływ na ceny tych surowców. Zdaniem Wiesława Łopaciuka skutki takiego zjawiska trudno, jak na razie, oceniać jednoznacznie pozytywnie.

Niski poziom zapasów kukurydzy i nieelastyczny popyt powodują, że rynki są bardziej wrażliwe na np. niską podaż z powodu słabych zbiorów. Dlatego w ostatnich latach stosunkowo niewielkie zmiany podaży wywoływały większe niż wcześniej zmiany cen zbóż. Autorzy raportu uważają, że zwiększone zapotrzebowanie na ziarno do produkcji bioetanolu wiąże ceny zbóż z cenami paliw kopalnych, co zwiększa zależność ich cen od sytuacji na rynkach surowcowych. Zdaniem Wiesława Łopaciuka ruchy cen paliw kopalnych powodują zmiany popytu na ziarno. Wysokie ceny ropy naftowej wpływają na wzrost popytu na etanol i inne biopaliwa.

Naczynia połączone

Podobnie się ma sytuacja w przypadku produkcji biodiesla, jej dynamiczny rozwój był jednym z czynników, wpływających na zwiększenie światowej produkcji i handlu nasionami oleistych i olejami roślinnymi. Zdaniem Ewy Rosiak przyczyniło się to do znacznego wzrostu ich cen i doprowadziło w efekcie do wzrostu cen żywności. Według Międzynarodowego Instytutu Badań nad Polityką Żywnościową (IFPRI) z Waszyngtonu, biopaliwa odpowiadają obecnie za 30 proc. całego wzrostu cen żywności.

Ceny roślin oleistych w ostatnich dwóch dekadach były stosunkowo niskie i stabilne. Surowce te podrożały w połowie lat dziewięćdziesiątych, a przyczyną był spadek zbiorów (2007/2008) z powodu wystąpienia suszy w wielu rejonach świata. Jednak w ostatniej dekadzie, ceny nasion oleistych wyraźnie wzrosły, głównie z powodu dużego popytu na oleje roślinne ze strony producentów biodiesla. O ile na początku poprzedniej dekady ceny soi i rzepaku kształtowały się na poziomie ok. 200 dolarów za tonę, to obecnie tona soi kosztuje w granicach 425 USD a rzepaku - 450 euro.

Warianty prognoz

Według Międzynarodowego Instytutu Analiz Systemów Stosowanych (IIASA), w zależności od wariantu prognozy, w 2020 r. zużycie zbóż przeznaczonych do produkcji bioetanolu wyniesie od 181 do 327 mln ton, a w 2050 r. - od 246 do 446 mln ton, natomiast zużycie olejów roślinnych - od 26 do 58 mln ton w 2020 r. i od 44 do 112 mln ton w 2050 r. Oznacza to, że wówczas zużycie zbóż na cele biopaliwowe byłoby 2-5 razy większe niż w 2008 r., zużycie olejów roślinnych - 4-11 razy wyższe, a rosnąca produkcja biopaliw spowoduje dalszy wzrost cen zbóż i roślin oleistych.

30 proc.wzrostu cen żywności wynika z wykorzystania surowców rolnych do produkcji biopaliw

RO