Parki biurowe zamiast lasu wieżowców

Zmniejszenie zainteresowania najdroższymi lokalizacjami ze strony najemców i spadające czynsze nie sprzyjają budowaniu wieżowców. W czasach oszczędzania szanse na rozwój mają parki biurowe, położone z dala od centrum, ale za to oferujące nowoczesną powierzchnię biurową za dużo mniejsze pieniądze.

Jeszcze dwa lata temu z desek kreślarskich architektów schodziły projekty wieżowców, które zagęszczą warszawski skyline. Znaczną część z nich stanowiły obiekty mieszkalne, nie brakowało jednak wież o przeznaczeniu biurowym. W szczycie nieruchomościowej hossy można było doliczyć się ok. 30 wieżowców, które miały przysłonić niebo nad centrum stolicy. Wraz z nadejściem kryzysu finansowego zebranie funduszy na realizację tak ambitnych planów zaczęło nastręczać poważnych trudności. Nic więc dziwnego, że kolejne projekty znikały z planów deweloperów, a biurowe eldorado w stolicy nie skutkowało spektakularnymi realizacjami.

Biorąc pod uwagę skalę inwestycji w stołeczne nieruchomości, efekt minionej koniunktury jest wręcz mizerny. Po czasach kiedy na zakup nieruchomości w Warszawie wydawano rocznie więcej niż w niejednym kraju naszego regionu, pozostały zaledwie dwa wieżowce o przeznaczeniu biurowym. Dokończono budowę wieży North Gate, przy Bonifraterskiej, którą wstrzymał poprzedni kryzys w nieruchomościach. W czasie hossy rozpoczęła się też budowa JM Tower przy Żelaznej. Budynek ten najprawdopodobniej będzie biurowcem, choć nie jest wykluczona funkcja hotelowo-apartamentowa.

Według opinii niektórych ekspertów minie jeszcze sporo czasu, zanim do centrum stolicy zlecą się żurawie na budowę wieżowca biurowego. - Na powrót do budowania dużych obiektów biurowych w centrum Warszawy będziemy musieli trochę zaczekać - przekonuje John Duckworth, dyrektor zarządzający na Europę Środkową i Wschodnią w Jones Lang LaSalle. - Najpierw musi wrócić pewność siebie deweloperów - dodaje.

A o to w czasach niedużego zainteresowania najemców i spadających czynszów będzie trudno. Według wyliczeń ekspertów Jones Lang LaSalle stawki czynszów w najlepszych lokalizacjach biurowych w Warszawie spadły już do poziomu 23-24 euro za 1 mkw. miesięcznie, czyli o ok. 1/4 od szczytu, a to jeszcze nie koniec korekty. Analitycy spodziewają się, że do połowy 2010 r. za 1 mkw. w najlepszych stołecznych biurowcach najemcy będą płacić 21 euro. Przy spadających czynszach trudno jest mówić o opłacalności wznoszenia wysokościowców, których koszty budowy, podobnie jak wysokości, są niebotyczne.

Mimo spadających kosztów, wśród najemców nie widać większego zainteresowania centrum. Być może dlatego, że poza śródmieściem stawki są jeszcze niższe. Ma to duże znaczenie, szczególnie w okresie, gdy dyrektorzy finansowi korporacji szukają oszczędności i przyglądają się każdemu wydawanemu euro. Ograniczenie kosztów działalności przez przeniesienie się do tańszego biura może być dla firmy korzystniejsze niż redukcja wydatków przez pozbywanie się wartościowych pracowników.

W tendencji do oszczędzania widzą obserwatorzy rynku szansę dla lokalizacji biurowych z dala od centrum oraz dla powstających tam parków biurowych. Z danych JLL wynika, że za wynajem nowoczesnego biura poza centrum zapłacić trzeba 14-15 euro za 1 mkw. miesięcznie. Można też liczyć na dodatkowe zachęty. - W zależności od rynku i sytuacji konkretnego budynku, można wynegocjować nawet do 12 miesięcy wakacji czynszowych - przekonuje Robert Karniewski, partner w dziale powierzchni biurowych Colliers International. - Negocjacjom cenowym na tak elastycznym rynku podlegają dziś nawet opłaty eksploatacyjne - dodaje.

@RY1@i02/2009/195/i02.2009.195.021.011a.001.jpg@RY2@

Nowe biura powstają nawet w Wilanowie

Materiały prasowe

@RY1@i02/2009/195/i02.2009.195.021.011a.002.jpg@RY2@

JM Tower jest jedynym budowanym obecnie wieżowcem biurowym

Materiały prasowe

Tomasz Szpyt

tomasz.szpyt@infor.pl