Firmy rodzinne w Polsce mogą mieć problemy z sukcesją i internacjonalizacją

- Według badań prowadzonych przez naszą uczelnię na 200 rodzinnych przedsiębiorcach wynika, że prawie 40 proc. firm rodzinnych prowadzonych jest obecnie przez osoby powyżej 45 roku życia, zaś najmniej liczną grupę stanowią osoby do 25 roku życia (tylko15 proc.). Większość właścicieli biznesów rodzinnych to osoby o ustabilizowanym życiu rodzinnym (3/4 z nich stanowią osoby zamężne i żonaci). Polskie biznesy rodzinne prowadzone są przez osoby wykształcone - 61 proc. legitymuje się wykształceniem wyższym, a 36 proc. średnim. Nie ma zdecydowanej dominacji płci w firmach rodzinnych, gdyż 56 proc. z nich prowadzona jest przez mężczyzn, zaś 44 proc. przez kobiety.

Trudno jest jednoznacznie określić, czy młodzi chętnie przejmują dziś interes po starszych, gdyż polskie firmy rodzinne stanowią głównie grupę firm z pierwszego pokolenia (77,3 proc), zaś firmy z drugiego pokolenia stanowią zaledwie 15,8 proc. ogółu.

Z naszych badań wynika, że chęć podejmowania pracy w rodzinnych przedsiębiorstwach oraz ich przejmowania deklarują głównie młode kobiety. Wśród młodych ludzi pochodzących z rodzin przedsiębiorców rodzinnych aż 77 proc. deklaruje, że chciałoby założyć własny biznes.

- Polska przedsiębiorczość jest bardzo młoda i tak naprawdę zaczęła się po 1989 roku. Co więcej, z naszych obserwacji wynika, że firmy rodzinne dopiero rozpoczynają fazę internacjonalizacji, stąd opóźnienie w stosunku do konkurencji w tym zakresie. Firmy rodzinne w Polsce budują swoją pozycję przeważnie w oparciu o tzw. kapitał cierpliwy - czyli własny. Rzadko korzystają z pomocy banków lub pomocy inwestorów zewnętrznych. Wyjątkiem są tu rodzinne spółki giełdowe.

Potrzebę dotarcia tego sektora dostrzegły już banki, przygotowując dla firm rodzinnych specjalną ofertę biznesową.

Również Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości po raz pierwszy w historii ogłosiła przetarg na projekt badawczy, który zostanie rozstrzygnięty w 2009 roku. Będzie on przebiegał dwufazowo -w pierwszej fazie firmy rodzinne zostaną zbadane, a w drugiej poddane szkoleniom. Środki na realizację programu pochodzą z Europejskiego Funduszu Społecznego. Na forum UE firmy rodzinne reprezentowane są przez organizację GEEF (Groupement Europeen des Entreprises Familiales (Europejskie Stowarzyszenie Firm Rodzinnych). Polska nie ma w tej organizacji swojego przedstawiciela.

- Większość przedsiębiorców rodzinnych generuje zyski w branży usługowo-handlowej (83 proc.). Z kolei co piąta firma rodzinna zarabia na produkcji. W naszych badaniach nie zauważyliśmy dominacji konkretnej branży wśród firm rodzinnych. Najczęściej firmy rodzinne spotykane są w branżach: spożywczej (19 proc.), doradztwie (15,5 proc.), branży metalowej (12,5 proc.) oraz branży chemicznej (12,5 proc.). Trudno jest mówić o konkurowaniu firm rodzinnych z dużymi firmami. Raczej duże firmy rodzinne należy traktować jako wyjątek. Oczywiście, wśród tych dużych zdarzają się tak spektakularne sukcesy, jakimi są wydawnictwo Wprost, producent autobusów Solaris czy koncern mięsny Duda.