Gwarancje zwiększają bezpieczeństwo transakcji

Często bez przedstawienia odpowiednich zabezpieczeń nie ma szans na podpisanie kontraktu z partnerem zagranicznym.

Realizacja kontraktów eksportowych jest z reguły znacznie trudniejsza niż wykonanie umowy w obrocie krajowym. Zamawiającego i wykonawcę, prócz bariery językowej, dzieli fizyczna odległość, różnica w systemach walutowych i porządku prawnym. Dlatego w kontaktach z zagranicznymi firmami rozpowszechniony jest system ubezpieczeniowych gwarancji eksportowych, którego zadaniem jest zminimalizowanie towarzyszącego takim transakcjom ryzyka. Zwykle zwalniają one eksportera od udzielania innego rodzaju zabezpieczeń.

- Trudna sytuacja na rynkach i wzrost ryzyka w prowadzeniu działalności eksportowej powinny skłaniać przedsiębiorców do wzrostu zainteresowania instrumentami gwarantującymi zabezpieczenie należności - ubezpieczeniem inwestycji czy też w postaci udzielonej gwarancji - mówi Grzegorz Lichocik, prezes operatora logistycznego, firmy Dachser w Polsce. - Krajowy biznes coraz częściej szuka możliwości rozwoju w krajach, w których ryzyko prowadzenia operacji jest w dalszym ciągu duże. Posiadanie gwarancji i ubezpieczenia pozwala na wchodzenie w obszary gdzie coraz lepsze polskie produkty i usługi mogą z powodzeniem konkurować o dominującą pozycję.

Istnieją spore możliwości zabezpieczenia zagranicznych transakcji gwarancjami eksportowymi. Po przystąpieniu do przetargu zamawiający zwykle wymaga od ewentualnych partnerów wpłacenia wadium (zazwyczaj wynosi ono od 2 do nawet 10 proc. wartości kontraktu). Ma ono dać gwarancję, że kontrahent dysponuje środkami, które będą konieczne podczas prowadzenia zamawianych prac, a także stanowić zabezpieczenie na wypadek, gdyby zamierzał on odstąpić od wykonania umowy (wówczas wadium przepada). Obecnie firmy zagraniczne rzadko wymagają wpłacenia takiej zabezpieczającej kwoty w gotówce. Wystarczy, że eksporter dysponuje tzw. gwarancją przetargową (wadialną). Wystawca takiej gwarancji (na przykład Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych) bierze na siebie ryzyko związane z niewywiązaniem się eksportera z kontraktu. Powodem wypłaty może być również inne naruszenie zobowiązań wynikających z przystąpienia do przetargu.

Tego typu gwarancja wygasa zwykle z chwilą ogłoszenia wyników mającego wyłonić kontrahenta postępowania. Zabezpieczająca kwota zostaje wówczas zwrócona firmom, których oferty przez organizatora przetargu zostały odrzucone. Jej wykupienie, w odróżnieniu od innych zabezpieczeń, nie obciąża linii kredytowej eksportera.

Często jednak firmy zagraniczne przed podpisaniem kontraktu wymagają trudniejszych do uzyskania gwarancji bankowych. Towarzystwo ubezpieczeniowe może wówczas wystawić gwarancję na rzecz wybranej przez przedsiębiorcę instytucji finansowej. Na takiej podstawie łatwiej udzieli ona swojej gwarancji przetargowej (wadialnej).

Zabezpieczeniom podlegają także same kontrakty. W umowach z partnerami zagranicznymi określana jest zazwyczaj wysokość kar, które mają być wypłacone, gdy kontrakt z winy jednej ze stron nie dojdzie do skutku albo zostanie zrealizowany bez uwzględnienia zawartych w umowie parametrów. Towarzystwo ubezpieczeniowe może zagwarantować, oczywiście za odpowiednią opłatą, satysfakcjonującą zamawiającego realizację (tzw. gwarancja należytego lub dobrego wykonania umowy). Najczęściej w ten sposób zabezpieczane jest dotrzymanie przez strony zawartych w kontrakcie terminów dostawy lub wykonania prac. Ale także kryterium jakościowe może być przedmiotem gwarancji. Treść umowy z towarzystwem ubezpieczeniowym (zakres udzielanej gwarancji) jest zwykle ustalana wtedy indywidualnie.

Wykupując w towarzystwie ubezpieczeniowym gwarancje eksportowe należy jednak wziąć pod uwagę kilka czynników. Bardzo istotne jest, jak zauważają specjaliści, aby tego typu zabezpieczenie było dostosowane do międzynarodowych standardów. Może się bowiem okazać, że co prawda gwarancja daje bezpieczeństwo obrotu na terenie kraju, jednak w przypadku sprzedaży eksportowej nie stanowi już wystarczającego zabezpieczenia.

Gwarancję raczej trudno będzie uzyskać firmie działającej krócej niż trzy lata. Towarzystwo ubezpieczeniowe bierze na siebie bowiem ryzyko. W przypadku start-upów lub firm działających na rynku od niedawna, byłoby ono zbyt duże. Wykupując gwarancję należy także upewnić się, że czy aby polisa nie zawiera wyłączenia kraju kontrahenta. Także z powodu wysokiego ryzyka gwarancje na rzecz firm pochodzących z państw na przykład o nieustabilizowanym porządku prawnym trudne są do uzyskania.

Wynagrodzenie za udzielenie gwarancji jest negocjowane indywidualnie i zależy przede wszystkim od rodzaju zastosowanych zabezpieczeń. Stawki wynoszą od 1 do 4 proc. wartości gwarancji w stosunku rocznym. - Ubezpieczania nie są jedynie korzystne dla przedsiębiorców, ale również powinny być ważnym elementem polityki proeksportowej państwa - mówi Grzegorz Lichocik. - Polityka ta winna wspierać nie tylko rozwój stosunków z zagranicznymi partnerami, ale również zabezpieczać interesy polskich firm i polskich przedsiębiorców.

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.13000060m.802.jpg@RY2@

partner cyklu

Aleksandra Kozicka-Puch

mf dgp@infor.pl