Mołdawia: prawdziwa egzotyka na wyciągnięcie ręki

Rankingi Banku Światowego wskazują, że handel międzynarodowy z Mołdawią jest bezpieczny. Zdecydowano się na parafowanie umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską, już dzisiaj Polacy nie potrzebują wiz do tego kraju. Do czasu podpisania umowy z UE Mołdawia pozostanie również członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw. To oznacza, że z prawnego punktu widzenia jest najlepszym pomostem między UE a rynkami wschodnimi - produkty mołdawskie bez większych problemów będą mogły wjeżdżać do UE, a jednocześnie towary made in Moldova będą mogły wjeżdżać na Wschód, np. do Ukrainy i dalej do Rosji. Już dzisiaj kraj ten jest członkiem programu Autonomous Trade Preferences, co sprawia, że ma bezpłatny dostęp do rynku UE bez ilościowych ograniczeń i opłat celnych, poza krótką listą towarów, które są wrażliwe dla UE i podlegają rocznym bezcłowym kontyngentom taryfowym. Głównym warunkiem jest zgodność z przepisami UE co do pochodzenia produktów.

Mołdawia jest członkiem Światowej Organizacji Handlu, prowadzi liberalną politykę handlu zagranicznego. W eksporcie i imporcie nie stosuje ograniczeń ilościowych. Praktykuje zaś licencjonowanie eksportu i importu niektórych towarów - wprowadzone zakazy importu dotyczą wyłącznie określonych produktów, np. starych samochodów, złomu i odpadów metali kolorowych i żelaznych.

Kraj ten szczególnie dobrze wypada w dziedzinie wyegzekwowania świadczeń, które trwa 327 dni (łącznie z postępowaniem komorniczym), a całościowe koszty wynoszą 28,6 proc. wartości (dla porównania w Polsce 685 dni, a całościowe koszty wynoszą 19 proc.). Jest to wiadomość tym bardziej pozytywna, że kraj ten objęty jest systemem finansowego wspierania polskiego eksportu ze środków budżetowych. W praktyce oznacza to możliwość dofinansowania części kosztów uzyskania certyfikatu wyrobu, jak również realizacji branżowych projektów promocyjnych.

Opłaty celne

Należności celne przywozowe są płatne wcześniej, tj. przed złożeniem deklaracji celnej przywozowej. Podczas odprawy celnej towarów osoby prawne i jednostki co do zasady muszą dokonać płatności za pośrednictwem rachunków bankowych na konto Ministerstwa Finansów. Rozliczenia w gotówce są dla nich możliwe tylko w razie wystąpienia różnicy określonej w deklaracji celnej.

W zależności od wartości celnej towaru wysokość cła wynosi:

wod 100 euro do 1000 euro - 4 euro,

wpowyżej 1000 euro - 0,4 proc. wartości celnej towaru, ale mniej niż 1800 euro.

Rejestracja nieruchomości trwa w Mołdawii tylko pięć dni i kosztuje przeciętnie 0,9 proc. wartości. Zagraniczni inwestorzy mają takie same prawa jak lokalni. Nie ma dyskryminacji ze względu na obywatelstwo, miejsce zamieszkania lub siedzibę państwa pochodzenia inwestora lub inwestycji. Nie ma ograniczeń co do kwoty kapitału, który może być zainwestowany, z wyjątkiem minimalnego kapitału ustawowego obowiązującego lokalnych i zagranicznych inwestorów niezależnie od ich pochodzenia.

Rekomendowane przez ambasadę Mołdawii w Polsce zaangażowanie na tamtejszym rynku polega przede wszystkim na umowach handlowych. W dalszej kolejności preferuje się otwieranie spółek handlowych - w szczególności sp. z o.o.

Rejestracja importerów i eksporterów

Towary przekraczające granicę Mołdawii powinny zostać uznane przez organ celny albo przez importera lub licencjonowanego pośrednika w imieniu importera. Wymagane są następujące dokumenty do deklaracji celnej: zgłoszenie celne, umowa (wraz z załącznikami), faktury, dokumenty przewozowe, świadectwa pochodzenia towarów, certyfikaty zgodności i licencje, dowód uiszczenia należności celnych przywozowych, ewentualnie inne dokumenty wymagane przez organy celne w celu zweryfikowania zadeklarowanych informacji.

Przedsiębiorstwo, które zamierza coś wyeksportować, jest zobowiązane do zarejestrowania się jako podmiot gospodarczy prowadzący transakcje zagraniczne. Potencjalny eksporter powinien złożyć dokumenty do urzędu celnego, w jurysdykcji którego znajduje się obszar jego aktywności. Składa się je do Służby Celnej, poświadczone pieczęcią i podpisem kierownika jednostki lub głównego księgowego. Dokumenty składa się przy pierwszej transakcji celnej, potem kolejne dodawane są w razie zmian.

Polityka celna

Każdy rodzaj towarów oraz środków transportu może przejść i opuścić terytorium Mołdawii bez żadnych ograniczeń, poza wyjątkami przewidzianymi przez prawo w zakresie bezpieczeństwa narodowego, ochrony porządku publicznego, środowiska, prawa własności intelektualnej i ochrony wartości artystycznych, historycznych i archeologicznych. Pozwolenia na przywóz są wymagane dla importu tytoniu i wyrobów tytoniowych, towarów do użytku fitosanitarnego, toksycznych substancji chemicznych, chemicznych artykułów gospodarstwa domowego, materiałów wybuchowych, w tym fajerwerków.

Ustawa o taryfie celnej ustanawia opłaty celne erga omnes (dla wszystkich). Stawki obowiązujące w przypadku przywozu towarów do Mołdawii są zróżnicowane według kodów taryfy celnej. Określone są jako procent od wartości celnej (tj. stawki cła ad valorem). Maksymalna stawka celna wynosi 30 proc.

Lista dokumentów potrzebnych przy eksporcie:

wlist przewozowy,

wcertyfikat pochodzenia,

wfaktura handlowa,

wdokumenty CMR,

wdeklaracja celna eksportowa,

wkonosament,

wdeklaracja celna tranzytowa.

Prowadzenie działalności

Najpopularniejszą formą prowadzenia działalności gospodarczej w Mołdawii są spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zagraniczne osoby prawne i osoby fizyczne mogą zakładać spółki w Mołdawii jako jedyni udziałowcy posiadający 100 proc. ustawowego kapitału lub w partnerstwie z lokalnym przedsiębiorstwem lub osobą fizyczną. Minimalna wysokość kapitału spółki z o.o. wynosi 338 euro, podczas gdy dla spółki akcyjnej nie może być mniejsza niż 1250 euro.

Utworzenie jednostki organizacyjnej w Mołdawii wymaga rejestracji w Państwowym Rejestrze Osób Prawnych prowadzonym przez Izbę Rejestracji Państwowej w Ministerstwie Sprawiedliwości. Izba rejestruje sp. z o.o. w ciągu pięciu dni roboczych (termin ogólny) lub dla przyspieszonej procedury w cztery godziny - od złożenia wszystkich wymaganych dokumentów. Koszty założenia sp. z o.o. wynoszą odpowiednio 75 euro i 130 euro, w zależności od zastosowanej procedury (ogólnej lub przyspieszonej). W tym celu należy przedłożyć:

wdokumenty identyfikujące przedstawicieli,

wodpis z Krajowego Rejestru Sądowego,

wodpis dokumentów założycielskich zagranicznej osoby prawnej,

wdowód uiszczenia opłaty rejestracyjnej,

wwniosek według odpowiedniego wzoru.

Dokumenty powinny być przedstawione w oryginałach, certyfikowane przez urzędy konsularne Republiki Mołdawii i przetłumaczone na język mołdawski.

Firmy, które zainwestowały ponad 250 tys. dol., mogą uzyskać obniżenie podatku dochodowego należnego za okres do pięciu lat. W ciągu ostatnich kilku lat stawka zmniejszyła się z 28 proc. do 15 proc. Podatek dochodowy od osób fizycznych został zmniejszony do poziomu 20 proc. Spółka jest zobowiązana do rejestracji dla celów VAT, jeżeli łączny obrót w ciągu ostatnich 12 kolejnych miesięcy osiągnął próg 37 500 euro. Dobrowolna rejestracja jako podatnik VAT może być dokonana, gdy osiągnięto próg 6250 euro.

Pracownicy zwykle mówią w więcej niż jednym języku obcym (rosyjski, angielski, niemiecki lub francuski). Średnia pensja w Mołdawii wynosi 217 euro (jedna z najniższych w Europie). Kraj ten cały czas jest odbudowywany. Indeksy Banku Światowego wskazują, że Mołdawia jest zapóźniona, jednakże stara się modernizować - o czym świadczy np. awans w ostatnim roku o 32 pozycje w dziedzinie ochrony inwestycji zagranicznych (82. miejsce).

Secesjoniści

Należy zwrócić uwagę na region tzw. Republiki Nadniestrzestrzańskiej. Chociaż oficjalnie władze w Kiszyniowie nie mogą zapewnić tam bezpieczeństwa, to warto wiedzieć, że codziennie setki ludzi pokonuje trasę Odessa - Tyraspol - Kiszyniów i nie spotyka się z niebezpieczeństwem - nie odnotowuje się incydentów granicznych, ataków lub innych sytuacji zagrażających bezpieczeństwu. Dodatkowo przedsiębiorcy działający na terenie Nadniestrza, chcąc eksportować swoje towary, muszą rejestrować się w Kiszyniowie - czego dokonują bez zastrzeżeń.

Ważne

Informacje o zasadach udzielania pomocy polskim eksporterom dostępne są pod adresem: http://www.eksporter.gov.pl

Ważne

Ograniczenia Unii Europejskiej co do towarów znajdują się na stronie: http://trade.ec.europa.eu/tdi/

Opłaty notarialne*

do 4800 zł	1,3 proc., nie mniej niż 30 zł
do 12 000 zł	1,0 proc.
do 24 000 zł	0,9 proc.
do 48 000 zł	0,8 proc.
do 96 000 zł	0,6 proc.
do 144 000 zł	0,5 proc.
do 192 000 zł	0,3 proc.
do 240 000 zł	0,2 proc.
powyżej 240 000 zł	0,1 proc.

* przeliczone według średniego kursu NBP z 13 listopada 2013 r.; 1 MLD (lej mołdawski) = 0,24 zł

Przydatne adresy stron internetowych

● - informacje dla potencjalnych inwestorów, w tym:

● - informacje na temat upraw owoców południowych

● - opisana pełna procedura eksportowa

● - strona służby celnej

● - mołdawska Izba Handlowa

@RY1@i02/2013/223/i02.2013.223.215000700.809.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/223/i02.2013.223.215000700.810.jpg@RY2@

Iurie Bodrug ambasador Republiki Mołdawii w Polsce

Polski biznes dopiero pojawia się w Mołdawii - dotychczas największym inwestorem był Polski Cukier. Zależy nam przede wszystkim na rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw. Prowadzona przeze mnie placówka bardzo chętnie pomoże wszystkim, którzy będą chcieli rozpocząć wymianę handlową. Jestem w stanie umawiać się z przedsiębiorcami na prywatnych spotkaniach w przystępnym terminie, o ile rzeczywiście są zainteresowani.

Mój kraj tradycyjnie słynie z dobrych owoców, win - zakłady w Turkary dostarczają wina królowej brytyjskiej. Coraz bardziej popularna jest też turystyka - polskie kresy kończą się właśnie tutaj - do dzisiaj są wsie, gdzie mówi się po polsku. Godne polecenia są też szlaki starożytnych cerkwi i szlak producentów win.

Zwyczaje handlowe są podobne do polskich, jednakże jesteśmy krajem południowym i bliska nam jest ekspresja romańska. Interesy można omawiać przy lampce wina. Osoby nazbyt oficjalne uważane są za takie, które nie chcą robić interesów. W zwyczaju jest zapraszanie do własnego domu. Spotkania rozpoczynają się od prywatnych rozmów, dla rozluźnienia atmosfery, ale nie jest to konieczne. Większość spotkań ma rozpisany z góry plan - włącznie z osobami, które rozpoczynają i kończą spotkanie.

Nasi przedsiębiorcy dobrze mówią po rosyjsku, a młodsi po angielsku. Nasz kraj parafuje w listopadzie umowę stowarzyszeniową z UE, zatem z Brukseli popłynie duży strumień środków na odbudowę kraju. Zapraszamy polskich przedsiębiorców do udziału w inwestycjach - zwłaszcza przy budowie obiektów architektury, tj. domów, dróg, oczyszczalni ścieków, oraz przy wdrażaniu technologii pozwalających zaoszczędzić energię elektryczną. Cenione są u nas polskie meble, artykuły użytku codziennego, mięso. Mołdawia jest na piątym miejscu wśród rynków najbardziej odpornych na kryzys. Ustawodawstwo gwarantuje lokalnym i zagranicznym inwestorom równe prawa, nie doświadczają oni dyskryminacji ze względu na obywatelstwo, siedzibę, miejsce rejestracji firmy. Dla planujących inwestycje przewidziano również specjalne strefy ekonomiczne, co chroni przed zmianami w przepisach na okres do 10 lat. Istnieją też i inne zachęty dla inwestorów strefy. Ich rezydenci cieszą się np. przywilejami podatkowymi.