Estonia: mały kraj bramą do Skandynawii

Estonia została sklasyfikowana na 21. miejscu w rankingu Doing Business. Obowiązuje tam waluta euro oraz stawka 0 proc. podatku dochodowego nałożona na wszystkie reinwestowane zyski. Poziom kosztów jest znacznie niższy niż w krajach skandynawskich. Jako członek Unii Europejskiej Estonia nie może nakładać ceł i opłat o skutku równoważnym w stosunku do towarów pochodzących z Polski. Poszukując partnera biznesowego, należy odwiedzić stronę Estońskiej Izby Handlowej (www.koda.ee/en), na której znajduje się baza tamtejszych firm chcących nawiązać współpracę.

Bez ograniczeń

Wiele informacji związanych z działalnością gospodarczą zamieszczonych jest w internecie i zdecydowaną większość spraw można załatwić w przestrzeni wirtualnej. Dotyczy to banków, sektora finansowego, urzędów.

Nie ma szczególnych ograniczeń dla obcokrajowców nabywających nieruchomości w Estonii. Wyjątkiem jest nabycie 10 ha i więcej gruntów rolnych lub leśnych oraz gruntów istotnych ze względów obronnych. Nabywanie nieruchomości, tak jak w Polsce, wymaga pośrednictwa notariusza i wiąże się z koniecznością zapłacenia za jego usługę. Przykładowo taksa notarialna przy transakcji sprzedaży o wartości 511 997 euro wynosi łącznie 1586,20 euro (dla dwóch stron). Ceny nowych nieruchomości w Tallinnie to 1300-1400 euro za metr.

Oddział firmy zagranicznej

Jedną z wartych rozważenia postaci działalności jest oddział. Forma ta jest przydatna dla małych projektów. Koszt utworzenia to ok. 1000 euro (nie licząc minimalnego obowiązkowego kapitału zakładowego). Do otwarcia potrzebny jest wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, uchwała wspólników o otwarciu oddziału wraz z informacją, jakie środki przeznaczają na otwarcie oddziału, zaświadczenie z banku, że środki te wpłynęły na konto.

Jeżeli zagraniczny zakład chce stale funkcjonować, tj. oferować towary lub usługi we własnym imieniu, to musi zostać wpisany do rejestru handlowego. Spółka matka ponosi odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z działalności filii oraz musi wyznaczyć dyrektora lub dyrektorów oddziału - osoby fizyczne o pełnej zdolności do czynności prawnych, z których przynajmniej jedna mieszka w Estonii lub w ogóle w Unii Europejskiej.

Zagraniczna spółka musi prowadzić oddzielne rachunki bankowe dla oddziałów. Podstawą otwarcia oddziału jest notarialnie złożony wniosek jego dyrektora. Do wniosku należy dołączyć:

wwyciąg z KRS,

wpismo potwierdzające dopuszczenie przez dyrektora oddziału lub kopię uchwały powołującej dyrektora,

wkopię statutu spółki,

winformację o urządzeniach służących do komunikacji (telefon, faks),

wnotarialnie wzory podpisów dyrektorów.

Czas założenia zależy od przygotowania i przetłumaczenia dokumentów poświadczających. Oddział jest wpisywany do rejestru handlowego w ciągu 5 dni roboczych od dnia złożenia wniosku o rejestrację. Taksa notarialna za poświadczenie jednego podpisu to 12,75 euro. Przygotowanie wniosku rejestracyjnego przez notariusza to 18,21 euro. Doliczany jest VAT. Rejestracja oddziału w rejestrze kosztuje 140,60 euro. Jeśli roczny obrót przekracza 16 000 euro, trzeba się zgłosić jako podatnik VAT.

Spółki handlowe

Kodeks handlowy przewiduje kilka odmian spółek gospodarczych, które są tworzone na podstawie wpisu do rejestru handlowego. Są to: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, spółka jawna, spółka komandytowa.

w Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka posiada kapitał zakładowy, który dzieli się na udziały, dając w sumie co najmniej 2500 euro. Minimalna wartość nominalna udziałów wynosi 1 euro. Jeżeli założycielami są osoby prywatne oraz kapitał zakładowy wynosi mniej niż 25 000 euro, to założyciele mogą zadecydować, że wkład zostanie wpłacony po ustanowieniu spółki. Wówczas dopóki to nie nastąpi, dopóty założyciele są osobiście odpowiedzialni za zobowiązania spółki w kwocie do wysokości brakującego wkładu. Udziałowiec nie jest osobiście odpowiedzialny za zobowiązania spółki, ta zaś odpowiada za wykonanie zobowiązań z wszystkich swoich aktywów.

Spółka musi mieć zarząd, który nią kieruje oraz ją reprezentuje. Może być jedno- lub wieloosobowy. Członek zarządu nie musi być udziałowcem. Jeśli więcej niż połowa członków zarządu nie zamieszkuje w Estonii, a przedsiębiorstwo musi złożyć dokumenty do rejestru handlowego, niezbędne dokumenty można przesłać elektronicznie. Zagraniczny udziałowiec musi dodać do rejestru handlowego swój adres i e-mail.

W spółce wolno powołać radę nadzorczą lub biegłego rewidenta. Konieczne jest też badanie audytora, gdy spółka przekracza pewne wartości progowe w odniesieniu do obrotów, liczby pracowników i wartości aktywów.

w Spółka jawna

Jest to komercyjne przedsięwzięcie, gdzie dwóch lub więcej wspólników działa pod wspólną nazwą firmy. Są oni wyłącznie odpowiedzialni za zobowiązania spółki do wysokości jej aktywów. Nie ma minimalnego wymogu kapitałowego, wnoszone są wkłady pieniężne lub niepieniężne w wysokości określonej w umowie.

w Spółka komandytowa

W spółce komandytowej dwie lub więcej osób działają pod wspólną nazwą, co najmniej jedna z osób (komplementariusz) odpowiada za zobowiązania spółki na podstawie wszystkich swoich aktywów, równolegle zaś co najmniej jedna z osób (komandytariusz) odpowiada za zobowiązania spółki komandytowej proporcjonalnie do wysokości swojego wkładu oraz nie ma prawa do zarządzania i reprezentowania spółki, chyba że umowa przewiduje inaczej. Komandytariusz, który wpłacił wkład, nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki i ma prawo do odpowiedniej części zysków.

Procedura rejestracyjna

Rejestracja nowej spółki trwa do 6 dni. Koszty wpisu do rejestru są takie same jak dla oddziału. Pozostałe formalności, jak: złożenie kapitału początkowego do banku, rejestracja w Krajowej Radzie Podatkowej oraz w Centralnym Funduszu Chorych, są bezpłatne.

Przy wpisie do rejestru założyciele muszą sporządzić protokół, a ponadto zatwierdzić statut spółki. Dokumenty są poświadczone notarialnie i podpisywane przez wszystkich założycieli.

Rejestracja w Krajowym Rejestrze Ubezpieczeń Społecznych nie jest wymagana. Obowiązujące ubezpieczenie zdrowotne zakłada, że pracodawcy są zobowiązani przez prawo do zapłaty podatku socjalnego, którego stawka wynosi 33 proc. podstawy opodatkowania. Podatek ten należy zapłacić do 10. dnia miesiąca następującego po okresie opodatkowania.

Podmioty zależne

Oddział i spółka zależna podlegają podobnym przepisom podatkowym. W obu przypadkach podatek będzie wynosił 21 proc. miesięcznie. W przypadku spółki zależnej można lepiej rozplanować transfer pomiędzy spółką matką a córką w celu zmniejszenia podatków w Estonii. Oddział zagranicznej firmy nie podlega obowiązkowemu audytowi, ale musi złożyć roczne sprawozdanie do rejestru handlowego. Ma na to sześć miesięcy od końca roku obrotowego.

Opodatkowanie

W Estonii nie ma specjalnych zachęt podatkowych. Uważa się, że takową jest system podatkowy, który przewiduje na czas nieokreślony odroczenie podatku od zysków przedsiębiorstw. Łączenia, podziały i reorganizacje są zazwyczaj neutralne podatkowo.

Podatnikiem jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą oraz zgłoszona jako podatnik. Próg dla obowiązkowej rejestracji wynosi 16 000 euro. W przypadku nabycia towarów próg wynosi 10 000 euro. Nie ma progu w przypadku nabycia usług.

Deklaracje VAT składa się do organu podatkowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po okresie opodatkowania. Standardowa stawka VAT wynosi 20 proc, obniżona 9 proc., a w niektórych przypadkach 0 proc. Podatek dochodowy podlega zwrotowi i jest wypłacany do 10. dnia następnego miesiąca. Przy rozliczaniu się z fiskusem przez internet zwrot podatku następuje w 3 dni, w przypadku tradycyjnego sposobu - w 2-3 miesiące.

Dotacje

Start-upy mogą liczyć na dotacje przyznane przez Enterprise Estonia. Zorientowane są na zrównoważony rozwój firm i wynoszą do 7000 euro. Wnioski przyjmowane są ciągle. Maksymalna dotacja to 80 proc. kosztów projektu.

Małe i średnie przedsiębiorstwa, działające do trzech lat, mogą ubiegać się o kredyt funduszu KredEx na podjęcie działalności gospodarczej, który daje zabezpieczenie nawet do 75 proc., nie ponosi się więc wysokiego ryzyka z osobistych aktywów. Stopy procentowe ustalane są przez bank na 7,5-12 proc.

Przydatne adresy

Na stronie Enterprise Estonia () znajduje się kompleksowa informacja na temat szkoleń, wsparcia instytucjonalnego, grantów oraz wiele więcej. Wsparcie grantowo-funduszowe świadczone jest również przez:

● Estonian Unemployment Insurance Fund ()

● Estonian Agricultural Registers and Information Board ()

● Environmental Investment Centre ()

● KredEx ()

● Tallinn Enterprise Board ()

Kompleksowa informacja na temat składania wniosków o działalność licencjonowaną oraz działalność regulowaną:

Akty prawne (w wersji angielskiej):

Adres Izby Notarialnej:

Poradnik Eksportera:

@RY1@i02/2013/214/i02.2013.214.215000600.803.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/214/i02.2013.214.215000600.804.jpg@RY2@

Mihkel Metsa, doradca handlowy przy ambasadzie Estonii w Warszawie

Polscy przedsiębiorcy coraz częściej współpracują z firmami estońskimi. Do najważniejszych zalet naszego kraju należy to, że kultura pracy jest podobna jak w Skandynawii, a ceny są znacznie niższe. Do tego dochodzi bliskość Rosji, z którą kraj jest bardzo dobrze skomunikowany kolejowo, oraz niezamarzający port.

Obyczaje handlowe są bardzo zbliżone do fińskich: powitania powinny być oficjalne i z pewną dozą rezerwy. W komunikowaniu biznesmeni są bezpośredni, jednakże znać dyplomację. Estończycy są pragmatyczni i oczekują od rozmówców dbania o dane słowo. Dobrym zwyczajem jest przesłanie przed spotkaniem, które na ogół ma charakter formalny, jego programu. Biznesmeni nastawieni są na długofalową współpracę. Na pierwszym spotkaniu nie ma zwyczaju dawania prezentów.

Estończycy nie lubią twardych negocjacji, ceni się chwilę ciszy dla przemyślenia swojej sytuacji. Chociaż wszyscy mówią po angielsku, dobrze widziane jest posiadanie dokumentów przetłumaczonych na język oficjalny.

Przedsiębiorcom, którzy chcą znaleźć partnera biznesowego, polecam odwiedzenie strony internetowej Estońskiej Izby Handlowej - największej takiej organizacji w kraju. Co istotne, znaczną część jej członków stanowi mały i średni biznes. Dodatkowo należy odwiedzić stronę Enterprise Estonia, aby zorientować się w warunkach funkcjonowania na naszym rynku. Strona http://www.estoniantrade.ee/ zapewnia zaś informacje na temat  handlu z Estonią, zawiera też adresy i oferty przedsiębiorstw zainteresowanych zarówno eksportem, jak i importem.

Wszystkie informacje dostępne są online. Ponieważ polskie dowody osobiste nie mają chipów, Polacy nie mogą korzystać z wszystkich dobrodziejstw systemu i w celu założenia oddziału czy przedstawicielstwa będą musieli udać się do Estonii, żeby podpisać dokumenty u notariusza. Po zarejestrowaniu działalności dostaje się kartę z chipem i wtedy już samodzielnie można online załatwiać sprawy we wszystkich urzędach.