Rosja: olbrzymie państwo i ogromne perspektywy

Rekomendowanym sposobem na znalezienie kontrahenta w Federacji Rosyjskiej (FR) jest udział w wystawach. Ich wyszukiwarka znajduje się na stronie: http://allexpo.ru/exhibition/. Wyjeżdżając do Rosji, potrzebujemy wizy. Przebywanie przez dłuższy okres wymaga uzyskania pozwolenia na pracę. Obywatel Polski może je otrzymać, jeśli jest zarejestrowany w FR jako indywidualny przedsiębiorca i zamierza prowadzić działalność gospodarczą bez osobowości prawnej.

Inna możliwość to zaproszenie w charakterze zagranicznego pracownika przez pracodawcę albo zamawiającego wykonanie prac (usług) na podstawie umów o pracę lub umów cywilno-prawnych na zasadach określonych w pozwoleniu na przyjazd i zatrudnienie pracowników z zagranicy. W przypadku zaproszenia do pracy należy wystąpić do odpowiedniego terytorialnego organu ministerstwa spraw wewnętrznych. Warunkiem otrzymania pozwolenia jest przekazanie przez pracodawcę lub zamawiającego usługi kaucji organowi wydającemu pozwolenie, wystarczających dla sfinansowania ewentualnego wyjazdu pracownika za granicę FR. Termin rozpatrzenia wniosku wynosi 30 dni. Zasady wydawania pozwolenia na pobyt i pracę na terytorium FR opisane są na stronach Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji (WPHI) w Moskwie (moskwa.trade.gov.pl).

Oddział i przedstawicielstwo

Jeżeli chcemy jedynie nawiązać kontakty na terenie FR, to przedstawicielstwo jest najlepszą formą działalności, do pięciu jego pracowników (cudzoziemców) nie musi bowiem mieć pozwolenia na pracę. Spółka matka powinna złożyć środki na pokrycie kosztów związanych z aktywnością przedstawicielstwa. Ponoszone przez przedstawicielstwo koszty funkcjonowania związane z działalnością na terenie Rosji finansowane są przez spółkę, stanowiąc import usług i podlegając opodatkowaniu w Polsce. Koszty te to na ogół ok. 3000 zł rocznie.

Z kolei oddział spółki może wykonywać wszystkie czynności będące przedmiotem działalności spółki matki lub ich część, w zależności od potrzeb. Kierownictwo działa na podstawie specjalnego pełnomocnictwa oraz regulaminu, który został przyjęty i nadany mu przez właściwy organ spółki matki. W regulaminie określa się dane oddziału, jego nazwę, informacje na temat tej spółki, przedmiot działalności, cele utworzenia filii. Średni koszt to ok. 1500 zł rocznie, wymagana jest jednorazowa opłata 12 000 zł.

Spółki

Inwestorom zagranicznym wolno tworzyć podmioty prawa rosyjskiego. Polecaną formą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zawiązać ją może jedna lub więcej osób - byle nie wyłącznie inna jednoosobowa spółka. Wspólnikiem może być zarówno osoba prawna, jak i fizyczna (także osoba zagraniczna, bez ograniczeń). Powołanie odbywa się na podstawie uchwały podjętej na zgromadzeniu założycieli spółki. Gdy założyciel jest tylko jeden, uchwałę podejmuje on sam. Minimalna wysokość kapitału zakładowego wynosi ok. 1000 zł.

W celu dokonania rejestracji we właściwym urzędzie skarbowym składa się następujące dokumenty:

wwniosek wypełniony na formularzu, podpisany przez jednego ze wspólników (podpis wspólnika poświadcza notariusz);

wuchwałę o powołaniu osoby prawnej (protokół ze zgromadzenia wspólników);

wdokumenty założycielskie osoby prawnej (oryginały lub kopie poświadczone przez notariusza);

wdowód uiszczenia opłaty skarbowej za rejestrację osoby prawnej;

wodpis z rejestru przedsiębiorców (lub innego analogicznego rejestru) podmiotu zagranicznego (założyciela).

Zgodnie z prawem rosyjskim wszystkie osoby prawne powinny być wpisane do właściwego rejestru - Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych. Właściwym organem są urzędy skarbowe FR. Opłata państwowa z tego tytułu dla osoby prawnej wynosi 400 zł, jest wnoszona w terminie pięciu dni od dnia złożenia wniosku.

Certyfikacja i standaryzacja

Praktyka pokazuje, że początkujący eksporterzy mają problem z certyfikacją i właściwymi badaniami swoich towarów. Należy poznać te procedury, bo służby graniczne są skrupulatne, często nawet zawracają towar na granicy.

Większość towarów musi być zgodna z normami GOST. Rozporządzenie Goststandartu FR z 30 lipca 2002 r. nr 64 o nomenklaturze produkcji i usług (robót) podlegających obowiązkowej certyfikacji i nomenklaturze produkcji, której zgodność może być potwierdzana deklaracją o zgodności (ros. , zawiera wykaz towarów, na które potrzebne są certyfikaty. Eksperci twierdzą, że nawet gdy określonego dobra nie wyszczególniono i certyfikacja jest dobrowolna, i tak warto ją przeprowadzić, służby celne bowiem mogą ten brak zakwestionować. W obu przypadkach składane dokumenty są identyczne. Co istotne, bez certyfikatu towar nie zostanie wpuszczony na obszar celny FR.

Wyboru laboratorium i ośrodka certyfikacji dokonuje wnioskodawca. Trzeba pamiętać o kontroli inspekcyjnej produkcji. Decyzja powinna być wydana w ciągu jednego miesiąca od daty wniosku. Występują dwojakie kontrole: mające charakter periodyczny i nieplanowany. Powinna się odbywać przynajmniej jedna na rok.

Certyfikat sanitarno-epidemiologiczny potwierdza, że produkt jest zgodny z obowiązującymi normami higienicznymi i sanitarnymi (). Jest wydawany przez Sanepidnadzor po przeprowadzeniu ekspertyzy produkcji na okres do pięciu lat. To procedura obowiązkowa dla towarów dziecięcych, żywności, odzieży, wszystkiego, co ma kontakt ze skórą człowieka i żywnością. Szczegółowa klasyfikacja zawarta jest w rozporządzeniu Ministerstwa Zdrowia nr 325 z 15 sierpnia 2001 r. oraz nr 84 z 18 marca 2002 r.

Dodatki do żywności, produkty medyczne, chemia domowa - na podstawie załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia nr 325 mogą być certyfikowane wyłącznie w Federalnej Służbie ds. Nadzoru w Sferze Ochrony Praw Konsumenta. W przypadku braku kodu (ogólnorosyjski klasyfikator produkcji, ros. ) lub (towarowa nomenklatura zewnątrz-ekonomicznej działalności Unii Celnej, ros. ) lub należy zwrócić się po list odmowny (ros. ) - dokument, który potwierdza, że produkcja nie podlega certyfikacji obowiązkowej. Występujące on w dwóch wersjach: dla handlu oraz dla urzędu celnego. W tym drugim przypadku wydawany jest przez Wszechrosyjski Instytut Naukowo-Badawczy Certyfikacji Gosstandartu Rosji ().

W sprawie standaryzacji należy zwrócić się do Federalnej Agencji ds. Regulacji Technicznych i Metrologii (FATRM). Istnieje certyfikacja produkcji (droższa i długotrwała - połączona z wizytacją) oraz partii towaru (w przypadku jednorazowych dostaw - w praktyce czeka w depozycie celnym na jego wydanie). Czas ważności certyfikatu (nie dłuższy niż pięć lat, a rok dla produkcji rolno-spożywczej) ustala ośrodek certyfikacyjny.

Świadectwo higieniczne, fitosanitarne lub weterynaryjne jest obowiązkowe dla surowców żywnościowych i artykułów spożywczych, towarów dla dzieci, materiałów, urządzeń i wyposażenia stosowanych do zaopatrzenia w wodę pitną, artykułów perfumeryjno-kosmetycznych, polimerów i materiałów syntetycznych, maszyn i urządzeń do użytku domowego, wyrobów, które mają kontakt ze skórą ludzką. Świadectwo higieniczne wydawane jest przez Państwowy Nadzór Sanitarno-Epidemiologiczny na rodzaj produkcji, a nie na partię towaru.

Sprzedaż

Podpisując umowy, należy mieć na względzie, że w Rosji system prawny poszedł w odmienną stronę niż np. praktyka polska. Sędziowie uważają, że istotna zmiana postanowień kodeksu cywilnego FR w umowie prywatnej powodować może nieważność kontraktu. Dlatego w międzynarodowej dostawie towarów powinny znaleźć się: data i miejsca zawarcia umowy, oznaczenia stron, przedmiot umowy (nazwa towaru oraz inne identyfikujące dane), warunki dostawy i przejścia własności towaru, cena, termin i miejsce dostarczenia towaru, płatność, oznaczenia waluty, opakowanie i oznakowanie towaru, dane o gwarancji, odpowiedzialności stron, ubezpieczeniu towaru, okolicznościach siły wyższej, właściwości prawa, określenia sposobu rozstrzygnięcia sporu (sąd, arbitraż).

Transakcja zagraniczna powyżej 5000 dol. powinna być przez podmiot rosyjski zgłaszana do banku w celu sporządzenia paszportu transakcji (dokument, który pomaga ustalić, czy zapłata i dostawa były terminowe).

Rozstrzyganie sporów

Wybierając jurysdykcję, trzeba pamiętać, że jeżeli orzeczenie ma być wykonane w Rosji, wygodniej będzie uzyskać wyrok sądu rosyjskiego. Uniknie się wtedy kwestii uznania zagranicznego wyroku sądowego. Nakaz zapłaty jest wydawany w Moskwie w przeciągu miesiąca od momentu złożenia wniosku. Maksymalna opłata sądowa wynosi obecnie ok. 10 000 zł.

Strony z ważnymi informacjami

Na stronie http://www.gosuslugi.ru/ znajdują się szablony dokumentów oraz pełna informacja o wszelkich usługach realizowanych przez urzędy Federacji Rosyjskiej. Wykaz zamówień publicznych oraz procedury: www.goszakaz.ru/tender. Lista rosyjskich izb przemysłowo-handlowych: http://moskwa.trade.gov.pl.

Na stronie http://www.interlaw.ru/law/ znajdują się akty prawne, w tym kodeks cywilny.

Na stronie http://www.petersburg.trade.gov.pl/ znajduje się lista biur prawnych specjalizujących się w stosunkach gospodarczych w Rosji Płn.-Zach.

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/195/i02.2013.195.215000600.803.jpg@RY2@

dr Aleksander Jerszow doradca w Przedstawicielstwie Handlowym Rosji przy Ambasadzie FR w Polsce

Przede wszystkim chciałbym podkreślić, że Federacja Rosyjska stanowi nie tylko olbrzymie państwo, lecz także bardzo dużą gospodarkę. Według ostatnich danych Banku Światowego zajmuje 12. miejsce pośród potęg gospodarczych świata, natomiast przeliczenie według parytetów siły nabywczej podnosi Rosję na 6. miejsce. Światowe Forum Gospodarcze rosyjski rynek konsumencki oceniło jako 9. pod względem wielkości na świecie.

W porównaniu z innymi państwami makroekonomiczna sytuacja Rosji jest niezła. Dług państwowy Rosji wynosi poniżej 10 proc. PKB. W rezerwach walutowych Rosji na początek 2013 roku było 537 mld USD i środków tych wystarczy, aby odeprzeć wszelkie ataki spekulacyjne.

Problemem pozostaje nienajciekawszy klimat dla biznesu w Rosji. W ostatnim rankingu Banku Światowego Doing Business Rosja zajmuje 112. miejsce (Polska - 55.). Jednak stosunkowo niedawno prezydent Władimir Putin postanowił poprawić sytuację i wyprowadzić FR na 20. miejsce w rankingu BŚ do roku 2019-2020. Dla większości rosyjskich przedsiębiorców oraz inwestorów zagranicznych (wg badań przeprowadzonych przez EY) takie zadanie wydaje się być nierealne. Jednak ponad połowa tych ostatnich uważa, że sytuacja się znacznie poprawi.

W Rosji zostało opracowanych dziewięć tzw. map drogowych - wykazów zadań z uwzględnieniem terminów ich realizacji. Dotyczą one przede wszystkim dziedzin z najbardziej utrudnionymi warunkami prowadzenia działalności gospodarczej. Przykładowo w ramach wskaźnika "Pozwolenie na budowę" Rosja zajmuje w rankingu Doing Business 178. pozycję (Polska - 161.). W odpowiedniej mapie drogowej na lata 2012-2018 przewiduje się zmniejszenie liczby procedur niezbędnych do otrzymania pozwolenia na budowę z 51 do 11, natomiast łączny średni czas przejścia wszystkich procesów - z 423 do 56 dni. Mapa drogowa "Doskonalenie administracji celnej na lata 2012-2018" w imporcie przewiduje m.in. zmniejszenie liczby dokumentów wymaganych do oclenia towaru z 10 do 4, natomiast zmniejszenie czasu przygotowania niezbędnych do oclenia towaru dokumentów - z 25 do 7 dni.

Na zakończenie trzeba wspomnieć o jeszcze jednej kwestii. Otóż w Rosji warto zwracać uwagę nie tylko na obowiązujące przepisy prawa, lecz także na praktykę i obyczaje prowadzania działalności gospodarczej.

@RY1@i02/2013/195/i02.2013.195.215000600.804.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód