Kazachstan: gigant, który szybko budzi się ze snu

Obecnie ponad 1000 polskich firm eksportuje swoje wyroby na rynek, który przez Ministerstwo Gospodarki został uznany za perspektywiczny. Kazachstan zajmuje 49. miejsce na liście Doing Business 2013. Wysoko oceniono ochronę inwestorów (10), płatności podatkowe (17), rozpoczynanie biznesu (25). W 2012 roku zlikwidowano przepis o konieczności wnoszenia tzw. minimalnego kapitału w ciągu trzech pierwszych miesięcy od daty rozpoczęcia działalności, co dało awans na 25. miejsce w kategorii "rejestracja działalności gospodarczej".

Wsparcie instytucjonalne i finansowe

Na rynku działa 800 tys. firm zaliczających się do małego biznesu. Wspierające mały i średni biznes Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości oraz Kazachski Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości DAMU podpisały memoranda. Do zadań DAMU należy pomoc małym przedsiębiorstwom poprzez: dotacje stopy procentowej kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw, rozwój franczyzy i wsparcie w modernizacji technicznej małych i średnich przedsiębiorstw, gwarancja wykonania zobowiązań małych i średnich przedsiębiorstw wobec wierzycieli. Wyspecjalizowane instytucje, jak Krajowa Agencja ds. Rozwoju Technologicznego czy Fundusz Nauki, oferują granty na finansowanie projektów (m.in. poprzez venture capital) i technologiczną inkubację przedsiębiorczości. Fundusz Rozwoju Narodowego Samruk-Kazyna odpowiada za modernizację i dywersyfikację gospodarki narodowej w ramach państwowego programu przyspieszonego przemysłowo-innowacyjnego rozwoju. Bank Rozwoju Kazachstanu ma za zadanie stworzenie przedsiębiorstw konkurencyjnych w niesurowcowym sektorze przemysłowym kraju. Fundusz Inwestycyjny Kazachstanu finansuje projekty inwestycyjne przedsiębiorstw zorientowanych na rozbudowę, rekonstrukcję oraz modernizację istniejących obiektów. Pozwala on na stworzenie nowej produkcji towarów i usług poprzez zakup dodatkowych akcji spółki (do 49 proc.). Obecnie ponad 100 firm działa na zasadzie kazachstańsko-polskiego wspólnego przedsiębiorstwa.

Unia Celna

Kazachstan jest członkiem Unii Celnej (UC), dzięki czemu operuje na rynku liczącym 170 mln osób. Wśród korzyści wymienia się uproszczenie deklarowania w ramach UC, wzrost tranzytowych operacji handlowych, ułatwienie tranzytu towarów przez Rosję i Białoruś, zniesienie kontroli weterynaryjnych na wewnętrznych granicach UC, wyjście producentów na nowe rynki, harmonizację dokumentów pozwalających na przewóz produktów w ramach UC.

UC oznacza też pewne bariery pozataryfowe. Chodzi o wymóg zapewnienia 95 proc. udziału obywateli Kazachstanu w ogólnej liczbie zatrudnionych przez zakład pracy mający status kazachstańskiego podmiotu gospodarczego, preferencje cenowe dla kazachstańskich podmiotów gospodarczych w zamówieniach publicznych: 20 proc. (w przypadku zakupu towarów), 15 proc. (w przypadku zakupu usług i zleceń budowlanych). Przedsiębiorstwa z udziałem ponad 50 proc. kapitału zagranicznego są wykluczone z przetargów o zamówienia publiczne, chyba że spełniają dalsze warunki. Również oddziały zagranicznych spółek prawa handlowego wykluczone są z udziału w przetargach o zamówienia publiczne.

Na ukończeniu są negocjacje ze Światową Organizacją Handlu, wejście Kazachstanu do tej organizacji oznacza dalszą liberalizację dostępu do tego rynku. Już obecnie kraj ten ma najmniejszy we Wspólnocie Niepodległych Państw stopień korupcji. Opracowuje model jednego elektronicznego okienka dla operacji eksportowo-importowych oraz składania deklaracji i dokonywania odpraw celnych.

Wejście na rynek

Do biznesowego zaistnienia w Kazachstanie niezbędne jest wniesienie opłat rejestracyjnych oraz dopełnienie pewnych formalności. Zgodnie z kodeksem podatkowym opłata ta wynosi - w przeliczeniu - ok. 228 zł dla osób prawnych, ich oddziałów i przedstawicielstw i ok. 70 zł dla małych firm, ich oddziałów i przedstawicielstw. Wydanie osobom prawnym, przedstawicielstwom, duplikatu świadectwa lub duplikatu rejestracji (ponownej rejestracji) kosztuje ok. 9 zł.

Przedstawicielstwa i oddziały

Najtańszy wariant prowadzenia działalności gospodarczej to otworzenie oddziału lub przedstawicielstwa. Różnica polega na tym, że profil przedstawicielstwa ograniczony jest do reklamy i marketingu, oddział natomiast może prowadzić szerszą działalność niewykraczającą poza działalność macierzystej firmy. Wyznaczone kierownictwo działa na podstawie udzielonego mu indywidualnego pełnomocnictwa. Do uruchomienia oddziału lub przedstawicielstwa potrzebne są:

wpodanie o rejestrację;

winformacja o osobie prawnej zamierzającej otworzyć filię;

wpoświadczone notarialnie pełnomocnictwo wydane przez osobę prawną kierownikowi filii;

wpoświadczony notarialnie wypis z decyzji odpowiedniego organu osoby prawnej o utworzeniu filii;

wwypis z Krajowego Rejestru Sądowego lub inny dokument potwierdzający, że założyciel filii jest zarejestrowany w swym macierzystym kraju;

wkopia dokumentów założycielskich osoby prawnej z notarialnie poświadczonym tłumaczeniem;

wkopia potwierdzenia dokonania opłaty rejestracyjnej.

Wszystkie dokumenty należy składać przetłumaczone na język kazachski lub rosyjski.

Spółki handlowe

Spółki handlowe nie odbiegają dalece od rozwiązań polskich, do podstawowych rodzajów zaliczają się spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna.

Od 2004 roku obowiązuje zasada jednego okienka, dzieki czemu rejestracja trwa 10 dni roboczych. Niezbędne dokumenty przesyła się do Ministerstwa Sprawiedliwości, które samo przekazuje zgłoszenie do odpowiednich urzędów.

Działalność w formie spółki z o.o. reguluje ustawa o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka taka ma osobowość prawną, a jej udziałowcami mogą być jedna lub więcej osób fizycznych lub prawnych, kapitał statutowy zaś jest podzielony na udziały. Udziałowcy ponoszą ryzyko strat związanych z działalnością spółki tylko do wysokości wniesionych przez nich udziałów, którymi mogą być środki pieniężne, papiery wartościowe, przedmioty, prawa własności, w tym związane z ziemią i własnością intelektualną. Od 2010 roku minimalny kapitał zakładowy sp. z o.o. został zmniejszony do symbolicznej kwoty ok. 2 zł. Spółka musi mieć organ wykonawczy (jednoosobowy albo kolektywny) oraz może mieć radę nadzorczą i komisję rewizyjną.

Działalność w formie spółki akcyjnej uregulowana jest w ustawie o spółkach akcyjnych. Istnieją dwa ich rodzaje: zamknięta (emisja akcji ograniczona jest tylko do akcjonariuszy, których liczba nie może być większa niż 100; nie wolno ich notować na giełdzie papierów wartościowych) i otwarta (nieograniczona liczba akcjonariuszy, którzy dowolnie dysponują swoimi akcjami; akcje mogą być przedmiotem obrotu giełdowego). Minimalna wysokość kapitału założycielskiego to ok. 173 tys. zł. Akcje emitowane przez spółki mogą być zwykłe oraz uprzywilejowane. Założyciele mogą też wyemitować tzw. złotą akcję - jej posiadaczowi służy sprzeciw w określonych sprawach. Procedura założenia spółki akcyjnej jest taka sama jak spółki z o.o., tzn. po podpisaniu dokumentów u notariusza składa się je w organie rejestracyjnym i w ciągu 10 dni dochodzi do rejestracji.

W przypadku osoby prawnej z kapitałem zagranicznym oprócz ww. dokumentów należy jeszcze okazać wypis z KRS i fotokopię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, jeśli jeden ze wspólników jest osobą fizyczną.

Opodatkowanie

Stawka VAT wynosi 12 proc. Dodatkowo zwiększono poziom obrotów, od których VAT nie jest pobierany - do ok. 7,7 mln zł.

Jednolita stawka podatku socjalnego (odpowiednik składki ZUS) wynosi 10 proc.

Dla wszystkich przedsiębiorstw przewidziano preferencje podatkowe w celu realizacji inwestycji. Dla małego i średniego biznesu zlikwidowano wpłaty zaliczkowe korporacyjnego podatku dochodowego. Instytucje kontrolujące powinny informować przedsiębiorców o planowanej kontroli minimum 30 dni przed jej terminem. Podatek dochodowy od osób prawnych obniżono z 30 do 20 proc.

Ratyfikowano podstawowe konwencje arbitrażowe, podpisano umowy o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.

Transport

Za pomocą kolei szerokotorowej (jej stacja Sławków LHS znajduje się koło Katowic) można bezpośrednio odprawić towary na teren WNP. Równolegle w trakcie realizacji jest projekt Pociągu Kontenerowego (Niemcy-Chiny), który co tydzień będzie przewoził znaczną ilość ładunków. Szacowany czas podróży to 16 dni.

Wymagane dokumenty

Protokół z zebrania założycielskiego	Dokumenty upoważniające zakładających spółkę do działania w imieniu innych osób prawnych
Dokumenty potwierdzające adres	Potwierdzenie z kazachstańskiego urzędu skarbowego, że założyciele nie zalegają z opłatami na rzecz państwa
Potwierdzenie dokonania opłaty rejestracyjnej
Statut

Gdzie można znaleźć ważne informacje

● Na stronach Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji (www.almaty.trade.gov.pl) w zakładce "zapytania ofertowe":

- oferty firm kazachstańskich zainteresowanych współpracą;

- listę kancelarii prawnych, zarówno polskich, jak i kazachskich operujących na tamtejszym rynku;

- katalogi promocji eksportu.

● Na stronie internetowej Komisji Unii Celnej www.eurasiancommission.org wyjaśnienia dotyczące jednolitej taryfy celnej.

● Na stronie http://kz.spinform.ru/gosreg wzory dokumentów oficjalnych.

● Na stronie www.dkb2020.kz stosowne informacje prawne.

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/170/i02.2013.170.21500060c.803.jpg@RY2@

Erik Utembaev nadzwyczajny i pełnomocny ambasador Republiki Kazachstanu w Polsce

W celu ułatwienia kontaktów pomiędzy przedsiębiorcami z naszych krajów powołana została Kazachstańsko-Polska Rada do Spraw Rozwoju i Współpracy, obejmująca Kazachstańsko-Polskie Stowarzyszenie "Platforma Partnerstwa" oraz kazachstańsko-polskie ośrodki. Jej celem jest wspieranie wszechstronnej współpracy między kazachstańskimi a polskimi organizacjami w dziedzinie gospodarki, handlu, kultury i edukacji. Rozwój małych i średnich przedsiębiorców (MŚP) znajduje się pod specjalnym nadzorem prezydenta Nursułtana Nasarbajewa, który przewodniczy Radzie Wspierania Biznesu, starając się ściągnąć inwestorów do kraju. Priorytetem jest maksymalne uproszczenie podejmowania działalności oraz późniejszego jej prowadzenia. Dzięki reformom na rynku operuje już ponad 800 tys. małych firm - 41 proc. w sferze usług i 26 proc. w rolnictwie - które dają ponad 2,5 mln miejsc pracy, oraz 17 proc. PKB. Znacząco ograniczono biurokrację - poprzez likwidację większości zezwoleń i licencji. Realizowane są dalsze programy mające dodatkowo zwiększyć udział MŚP, jest to priorytet administracji państwowej. Celem funduszu DAMU jest kompleksowa pomoc takim podmiotom. Dotychczas pomógł już prawie 3000 projektów. Współpracuje z nim Agencja Antymonopolowa. Dodatkowo przewidziano istnienie specjalnych stref ekonomicznych, zapewniających dodatkowe ulgi, także dla MŚP. Realizowane w 2017 r. Expo daje dodatkową szansę dla rozwoju wymiany handlowej. Szczególnie zapraszamy firmy zajmujące się nowoczesnymi technologiami oraz zieloną energią. Bank Gospodarstwa Krajowego wraz z naszymi bankami partnerami przewidział w ramach programu 1,5 mld euro na kredyty do 2015 r. Expo 2017 daje dodatkową szansę dla rozwoju wymiany handlowej. Naszemu państwu zależy więc nie tylko na przyciąganiu wielkich podmiotów, ale i małego biznesu. Wszystkich przedsiębiorców zapraszam zarówno do inwestowania, jak i rozpoczęcia wymiany handlowej.

@RY1@i02/2013/170/i02.2013.170.21500060c.804.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód