Armenia: przyjazna dla rozpoczynających biznes i najbardziej liberalna gospodarka Wspólnoty Niepodległych Państw

Od czasu rozpadu ZSRR Armenia dokonała ogromnej pracy, która zaowocowała pozytywnymi ocenami międzynarodowych instytucji. Wyprzedziła Polskę w rankingach gospodarczych, szczególnie dobrze wypada w kategoriach rozpoczynania biznesu (6. miejsce), rejestracji nieruchomości (5. miejsce) oraz ochrony inwestorów (22. miejsce). Warunki handlu należą do najbardziej liberalnych na obszarze całej Wspólnoty Niepodległych Państw.

Warto pamiętać, że państwo to ma bardzo dobre stosunki z Rosją, niezłe z Iranem, pozostaje natomiast w konflikcie z Turcją oraz Azerbejdżanem (granice są zamknięte).

Możliwe formy działalności

Przy inwestowaniu brak w Armenii ograniczeń co do liczby zagranicznych pracowników i dostępu do źródeł finansowania. Istotnym utrudnieniem jest to, że cudzoziemcy mogą wyłącznie dzierżawić ziemię. W praktyce otrzymują zgodę na wykorzystanie gruntów w ramach długoterminowych umów najmu i koncesji za korzystanie z zasobów naturalnych z udziałem ormiańskiej firmy. Dopiero spółka zarejestrowana przez cudzoziemca jako podmiot gospodarczy Armenii ma prawo do zakupu ziemi i jako podmiot ormiański cieszy się wszelkimi przywilejami.

Ograniczeniem jest też obowiązek przeprowadzenia transakcji w lokalnej walucie. Pewnym ułatwieniem jest to, że nie ma problemów z transferowaniem środków finansowych za granicę. Większość banków dokonuje transgranicznych przelewów w terminie dwóch dni. Normalną praktyką jest również prowadzenie rachunków bankowych w obcej walucie.

Inwestorom zagranicznym wolno tworzyć wszelkie spółki istniejące na podstawie kodeksu cywilnego Armenii, ustaw: o spółkach akcyjnych, o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz o państwowej rejestracji osób prawnych. Rekomendowaną formą biznesu jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością - ponad 55 proc. osób prawnych wybiera ten wariant.

Zalety spółki z o.o. do wykorzystania

Spółka może być jedno- oraz wieloosobowa. Co do zasady nie ma wymogów minimalnego kapitału zakładowego (wyjątki dotyczą np. banków). Wspólnikom służy m.in. prawo pierwokupu udziałów pozostałych udziałowców po cenie, jaką oferuje się podmiotowi trzeciemu. Udziałowiec może wycofać się w każdym czasie, a spółka jest zobowiązana spłacić go w terminie do sześciu miesięcy. Udziałowca wolno usunąć ze spółki wyłącznie orzeczeniem sądowym, gdy jego działalność (lub brak aktywności) sprawia, że prowadzenie spółki jest utrudnione lub niemożliwe. Spółka powinna spłacić takiego wspólnika również w terminie 6 miesięcy. Wierzyciele mogą zajmować udziały, gdy majątki udziałowców są niewystarczające do pokrycia spłaty zadłużenia.

Spółka nie musi wykonywać audytów finansowych dopóty, dopóki wartość aktywów nie przekroczy równowartości 8 262 000 zł (1 zł = 135,99 dramów armeńskich). Dwa organy spółki to walne zgromadzenie oraz zarząd.

Podatek dochodowy wynosi 20 proc., podmioty działające w branży rolniczej są z niego zwolnione. Dywidendy wypłacone za granicę obłożone są daniną w wysokości 10 proc.

Rejestracja osób prawnych odbywa się w "jednym okienku" i może zostać zatwierdzona w ciągu zaledwie dwóch dni od dnia złożenia wszystkich wymaganych dokumentów w sekretariacie sądu lub online (https://www.e-register.am/en/) za pomocą podpisu elektronicznego. Koszt wyrobienia takiego podpisu to ok. 128 zł.

Przy działalności jednoosobowej rejestracja trwa tylko 15 minut i kosztuje ok. 24,5 zł. Automatycznie wydawany jest certyfikat z unikalną nazwą handlową spółki, numer rejestracyjny, numer identyfikacji podatkowej i numer karty wydawanej dla celów tutejszych ubezpieczeń społecznych. Zniesiony został wymóg pieczątki. Odmowa rejestracji zdarza się wyłącznie w przypadku niekompletności lub nieprawdziwości dokumentów.

Przedstawicielstwa i oddziały

Zagraniczne firmy mogą działać bez tworzenia nowej osoby prawnej poprzez zarejestrowanie przedstawicielstwa lub oddziału, które nie mają statusu niezależnego podmiotu prawnego. Ich działalność regulują przepisy dotyczące zagranicznej osoby prawnej.

Przedstawicielstwo tworzone jest do reprezentowania i ochrony interesów, nie wolno mu prowadzić samodzielnej działalności gospodarczej. Dopuszczalny zakres aktywności oddziału jest szeroki, może on wykonywać wszystkie niezbędne funkcje biznesowe i działania w imieniu spółki matki.

Rejestracja podmiotów gospodarczych dokonywana jest natychmiast (jeżeli dokumenty są przekazywane w formie elektronicznej) lub w ciągu dwóch dni roboczych w przypadku zgłoszenia papierowego. Koszty założenia oddziału i przedstawicielstwa to zaledwie ok. 92 zł.

Pod względem podatkowym przedstawicielstwa i oddziały opodatkowane są w taki sam sposób.

Wymagane dokumenty to:

●wniosek organu osoby prawnej o ustanowienie oddziału/przedstawicielstwa,

●dwa egzemplarze statutu,

●kopia paszportu kierownika oddziału (przedstawicielstwa), przetłumaczona na ormiański i poświadczona notarialne,

●pokwitowanie potwierdzające opłatę rejestracyjną (płatna w dowolnym banku lub na terminalu w siedzibie urzędu),

●odpis z Krajowego Rejestru Sądowego przetłumaczony na ormiański,

●istotne oświadczenia założycieli (tłumaczone na język ormiański).

Cło i opłaty za zgłoszone towary

Wszystkie towary przywożone na tutejszy rynek muszą być zgłoszone organom celnym w ciągu dziesięciu dni po dotarciu na obszar celny Armenii. Pozostają pod kontrolą celną. Coraz lepiej funkcjonuje zgłoszenie celne w postaci e-deklaracji, które zastępuje papierowe. Elektroniczny system łączy w sobie wiele funkcji związanych z płatnościami celnymi, wszelkie niezbędne procedury mogą być prowadzone z komputera biurowego.

Istnieje możliwość dokonania przeglądu zgłoszeń celnych złożonych w ciągu ostatnich trzech lat. Większość importu jest wolna od zakazów, kontyngentów lub wymogów licencyjnych. Ograniczenia obejmują pozwolenia na produkty farmaceutyczne i leki, chemikalia, broń i komponenty użyte do produkcji broni, materiały wybuchowe, silne substancje psychotropowe itp. Obecnie stawki dla towarów przywożonych wynoszą 0 i 10 proc. Zwolniona z ceł jest wszelka własność, która zasilić ma osoby prawne w Armenii, o ile wykorzystywana jest w ciągu trzech lat od przekroczenia granicy.

Opłata za formalności celne wynosi 27 zł oraz 9 zł za kontrolę celną - za każdy ładunek o wadze poniżej jednej tony oraz 3 zł za każdą dodatkową tonę ładunku. Kiedy formalności celne lub kontrole są przeprowadzane w innym miejscu niż w miejscach określonych przez organy celne lub w dni wolne od pracy, opłaty celne zostają podwojone. Importerzy muszą również zapłacić 9 zł za każdy dokument dostarczony organom celnym.

Wykaz dokumentów niezbędnych do kontroli celnej to:

●zgłoszenie celne,

●faktura nabycia towarów lub dokument potwierdzający wniosek,

●dokument o rozmieszczeniu towaru (list przewozowy).

Regulacje dotyczące ustalania wartości celnej są zgodne z porozumieniem GATT (General Agreement on Tariffs and Trade). Wartość celna przywożonych lub wywożonych towarów jest określona przez zgłaszającego lub - w przypadku braku wymaganych dokumentów - przez organy celne. Podstawową metodą, określoną w kodeksie celnym Armenii do obliczania wartości celnej importowanych towarów, jest cena transakcyjna importowanych towarów (cena zapłacona lub należna za towary na eksport do Armenii). Kodeks celny przyznaje prawo żądania pisemnego wyjaśnienia decyzji wyceny i metod stosowanych przez organy celne i wymaga odpowiedzi w ciągu pięciu dni roboczych od daty złożenia pisemnego wniosku. Daje on także importerowi prawo do odwołania się od decyzji do wyższej instancji organów celnych lub do sądu. Pełna informacja znajduje się na stronie http://www.ada.am/map/eng/index1.html. Wraz z przystąpieniem do Unii Celnej Rosji, Kazachstanu i Białorusi (zob. ramka) przepisy będą się zmieniać.

Licencje proste i złożone

Ustawa w sprawie przyznawania licencji przewiduje dwa ich rodzaje: proste i złożone. Licencja prosta jest wydawana w ciągu trzech dni od złożenia dokumentów aplikacyjnych i nie wymaga zgody organu. Licencje złożone wydawane są w ciągu 30 dni od złożenia wniosku i tylko przez komisję licencyjną. Obecnie 96 rodzajów działalności podlega licencjonowaniu, z czego 12 - licencji prostej. Licencje mogą być uzyskane poprzez system elektroniczny na stronie www.e-gov.am/licenses. Zezwolenie na budowę wydawane jest np. w 67 dni.

Wsparcie państwa dla biznesu

Centrum rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości (DNC) oraz Armenian Development Agency (ADA) zapewniają wsparcie państwa w kraju. Prowadzą działalność poprzez sieć oddziałów regionalnych i przedstawicielstw obejmujących wszystkie regiony Armenii. Oddziały DNC zapewniają skuteczny dialog między małymi i średnimi przedsiębiorstwami a administracją oraz ułatwiają im dostęp do finansowania. Udzielają też darmowej informacji i praktycznych porad na temat możliwości rynkowych oraz wymagań eksportowych i importowych.

WAŻNE

Dopiero spółka zarejestrowana w Armenii przez cudzoziemca jako podmiot gospodarczy ma prawo do zakupu ziemi i jako podmiot ormiański cieszy się wszelkimi przywilejami

Przydatne adresy

● - katalog wystaw branżowych

● - oficjalny przewodnik inwestora

● - procedury importu i eksportu

● - Unia Przedsiębiorców Budowlanych

● - Unia Biur Turystycznych

● - Federacja Związków Rolniczych

● - Związek Armeńskich B&B

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/063/i02.2014.063.21500070a.815.jpg@RY2@

Maciej Bohosiewicz dyrektor generalny Izby Gospodarczej Polska-Armenia

Zachęcam do odwiedzenia i nawiązania kontaktów gospodarczych z Armenią, małym krajem na Zakaukaziu o powierzchni porównywalnej do województwa wielkopolskiego. Tylko trzyipółgodzinna lotnicza podróż z Warszawy do Erywania przenosi nas w świat Orientu przemieszanego z europejskością. Ludność Armenii to niecałe trzy miliony osób i jest to potencjalnie mały rynek. Jednak liczna i wpływowa diaspora ormiańska (8 mln) porozrzucana po całym świecie gwarantuje nawiązanie lukratywnych kontraktów biznesowych. Ormianie bowiem aktywnie polecają dalej rzetelnych i uczciwych kontrahentów. Uważa się, że dziś podpisana umowa w Erywaniu jutro skutkuje wymianą handlową w Teheranie lub Moskwie.

Należy także przypomnieć, że niedawno Armenia podjęła decyzję o wstąpieniu do Unii Celnej Rosji, Białorusi i Kazachstanu oraz zadeklarowała chęć tworzenia Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej - w organizacji tej będzie najbardziej przyjazną dla inwestorów gospodarką. W rankingu wolności gospodarczej publikowanym przez "The Wall Street Journal" i Heritage Foundation Armenia zakwalifikowana została w 2010 roku jako rynek "w zasadzie wolny", plasując się na 38. pozycji na 179 ocenianych krajów. W 2011 roku była na pozycji 36., w 2012 roku - na 39., a 2013 roku - na 38., wyprzedzając Polskę.

Wykorzystajmy potencjał drzemiący w tym kraju, nasze historyczne związki z jego przedstawicielami, doskonałe relacje handlowe z całym światem tego starego chrześcijańskiego narodu kupców i dyplomatów.

@RY1@i02/2014/063/i02.2014.063.21500070a.816.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

● cz. 1 / 7 stycznia 2013 / nr 3

● cz. 2 / 21 stycznia 2013 / nr 13

● cz. 3 / 3 września 2013 / nr 170

● cz. 4 / 17 września 2013 / nr 180

● cz. 5 / 8 października 2013 / nr 195

● cz. 6 / 15 października 2013 / nr 200

● cz. 7 / 5 listopada 2013 / nr 214

● cz. 8 / 19 listopada 2013 / nr 223

● cz. 9 / 10 grudnia 2013 / nr 238

● cz. 10 / 11 lutego 2014 / nr 28

● cz. 11 / 18 marca 2014 / nr 53