Uzbekistan: duże korzyści z pewnymi formalnościami

Do podstawowych zalet Uzbekistanu należy wysoki wzrost gospodarczy w ostatniej dekadzie - od 2004 r. 7-10 proc. PKB. Rośnie też popyt na wiedzę ekspercką w zakresie zarządzania szybko rozwijającą się produkcją. Dla polskiego eksportera oznacza to, że coraz większa liczba mieszkańców zaopatruje się w leki, kupuje sprzęt AGD i RTV (którego ciągle brakuje) itd. Słowem, społeczeństwo dopiero wchodzi w okres konsumpcji. Duży przyrost naturalny powoduje, że większość narodu jest bardzo młoda. Inwestorzy jednak powinni pamiętać, że zdecydowana większość osób nie mówi po angielsku - językiem dominującym jest rosyjski. Kraj ten walczy z korupcją. Dlatego przy podejmowaniu czynności prawnych należy skontaktować się z prawnikami lub firmami konsultingowymi. Uzbekistan jest krajem śródlądowym, od średniowiecza leży na jedwabnym szlaku pomiędzy Chinami a Rosją, z obydwoma krajami ma dobre stosunki.

Inwestycje

Prawodawstwo rozróżnia przedsiębiorstwa z partycypacją kapitału zagranicznego od przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego. Te pierwsze należy rejestrować w urzędach obwodowych (hokimatach). Drugi rodzaj podmiotów rejestruje się w Ministerstwie Sprawiedliwości lub jego biurze regionalnym. Zaklasyfikowanie jako przedsiębiorstwo z udziałem kapitału zagranicznego wymaga spełnienia kumulatywnie trzech warunków:

●udział inwestora zagranicznego w kapitale zakładowym wynosi nie mniej niż 30 proc.;

●kapitał statutowy to przynajmniej równowartość 463 500 zł, przy czym w autonomicznej Republice Karakalpakstan ów próg zmniejszono do 231 650 zł (wszystkie podane w tekście kwoty przeliczono według kursu: 1 zł = 703,65 suma uzbeckiego);

●co najmniej jeden z zagranicznych inwestorów jest osobą prawną.

Inwestycje z udziałem zagranicznym podlegają ochronie: przez okres 10 lat od momentu rejestracji przepisy prawne określające warunki prowadzenia działalności gospodarczej (zwłaszcza w dziedzinie podatkowej) nie ulegną dla nich pogorszeniu.

Oddział i przedstawicielstwo

Praktyka pokazuje, że oddziały są traktowane jako odrębne podmioty prawne, co powoduje mniejszą użyteczność tej formy. Zagraniczne przedsiębiorstwo może otworzyć przedstawicielstwo, które nie jest uważane za odrębną osobę prawną. Dla celów podatkowych musi być zgłoszone do Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, Inwestycji i Handlu. Przedstawicielstwo nie może prowadzić jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a jedynie wymieniać informacje, nawiązywać kontakty i sprawować funkcje reprezentacyjne. W celu rejestracji należy przedłożyć:

●umowę/statut spółki,

●odpis z KRS,

●pełnomocnictwo udzielone dla szefa przedstawicielstwa wraz z załączonym zdjęciem,

●regulamin przedstawicielstwa - zatwierdzony przez spółkę,

●potwierdzenie wydane przez właściciela nieruchomości lub najemcę nieruchomości, gdzie znajdować ma się biuro.

Wymienione dokumenty powinny być zalegalizowane w placówkach konsularnych Republiki Uzbekistanu w kraju pochodzenia przedsiębiorstwa. Dokumenty muszą zostać przetłumaczone na język rosyjski lub uzbecki i poświadczone przez notariusza. Wniosek o akredytację i załączone dokumenty rozpatrywane są w terminie dziesięciu dni. Akredytacja na działalność wydawana jest na okres trzech lat z możliwością przedłużenia. Koszt założenia przedstawicielstwa to 3708 zł.

Z ograniczoną odpowiedzialnością

Ambasada Uzbekistanu w Polsce poleca spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jako formę prowadzenia działalności. Zasady jej funkcjonowania zostały unormowane w ustawie o spółkach z ograniczoną i dodatkową odpowiedzialnością. Minimalny kapitał zakładowy to 40-krotność pensji minimalnej w Uzbekistanie, która wynosi obecnie 355,81 zł. Powinien być wniesiony w terminie określonym w statucie, nie później niż rok od założenia spółki. Wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania. Podatek od osób prawnych wynosi 9 proc.

Rejestracja nowego podmiotu

Rejestracja odbywa się przez notyfikację. Obowiązuje zasada jednego okienka, która stopniowo jest poprawiana. Urząd przyjmujący dokumenty sam nadaje numery statystyczne, pozwolenia na wyrobienie pieczęci itd. Okres na wydanie świadectwa rejestracji został skrócony do dwóch dni roboczych.

Bank Światowy w kategorii rozpoczynania biznesu umieścił Uzbekistan na 21. miejscu w rankingu Doing Business. Dla zarejestrowania działalności potrzeba dokonania 4 czynności, które wymagane są przez prawo. W praktyce procedura twa 9 dni. Rejestracja zazwyczaj wynosi 6 dni i kosztuje 113,11 zł. Rejestracja dokonywana jest przez:

●Ministerstwo Sprawiedliwości Republiki Uzbekistanu dla firm audytorskich i ubezpieczeniowych, spółek akcyjnych, firm doradztwa podatkowego, podmiotów z udziałem zagranicznym,

●hokimaty dla wszystkich przedsiębiorstw, w tym przedsiębiorstw z partycypacją kapitału zagranicznego.

Opłaty rejestracyjne wynoszą pięć minimalnych wynagrodzeń miesięcznych powiększonych o równowartość 1540 zł - dla przedsiębiorstw z udziałem zagranicznym. Opłata jest pomniejszona o 20 proc., gdy podmiot będzie operował w regionach górskich i regionach trudno dostępnych.

Licencjonowanie

Licencjonowanie aktywności gospodarczej regulowane jest przez ustawę o licencjonowaniu poszczególnych rodzajów działalności. Chociaż ustawa reguluje podstawowe zasady, to występują różne wymagania i procedury dla każdego rodzaju. Niedawny dekret prezydencki poprawił sytuację w tym obszarze poprzez ograniczenie wykazu publicznie wydanych pozwoleń, ustanowił minimalny termin ważności licencji do pięciu lat.

Rejestracja nieruchomości

Procedura rejestracji nieruchomości jest długa - praktycznie zajmuje ok. 77 dni, jej koszty to 0,6 proc. sprzedaży nieruchomości. Najpierw sprzedawca nieruchomości aplikuje do biura katastralnego o rejestrację sprzedaży, co trwa 5 dni i jest darmowe. Równolegle występuje o świadectwa stwierdzające brak zaległych płatności za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie czy wywóz śmieci. Uzyskanie każdego trwa 1 dzień. Sprzedawca powinien też posiadać dokumenty poświadczające: brak wyroków sądowych dotyczących sprzedaży nieruchomości (uzyskanie - 1 dzień), że budynek nie podlega rozbiórce i że nie ma zaległości podatkowych. Gdy dokumenty są już zebrane, w ciągu 7 dni odbywa się inspekcja nieruchomości, która kosztuje od 82,84 do 110,45 zł. Na tej podstawie kataster nieruchomości wystawia numer referencyjny o zamiarze sprzedaży (co trwa 40 dni). Następuje uwierzytelnienie notarialne umowy sprzedaży pomiędzy sprzedającym i kupującym w 1 dzień. To kosztuje 1 proc. minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za metr kwadratowy powierzchni budynku (1260 zł). Ostatecznie kupujący wnioskuje o rejestrację w urzędzie katastralnym kosztem 50 proc. minimalnego wynagrodzenia miesięcznego. Na koniec urząd podatkowy dokonuje zmian we własnym rejestrze, co jest zwolnione od kosztów.

Handel zagraniczny

Znacznie prostsza niż sprzedaż nieruchomości jest egzekucja kontraktów. Pod tym względem Bank Światowy sklasyfikował Uzbekistan na 40. miejscu - od złożenia pozwu uprawomocnienia orzeczenia mija średnio 90 dni. Ocena byłaby wyższa, gdyby nie brak procedur elektronicznych. Wyegzekwowanie roszczenia to kwestia kolejnych 105 dni. Całościowe koszty sięgają 22,2 proc. wartości przedmiotu sporu.

Podmioty prawne zajmujące się importem i eksportem rejestrują się w Agencji ds. Stosunków Gospodarczych z Zagranicą jako "uczestnicy zagranicznej działalności gospodarczej". Import do Uzbekistanu podlega obowiązkowej certyfikacji. Certyfikat wystawiany jest przez państwową agencję Uzbekstandart. Do wniosku o certyfikat importer dołącza zbiór dokumentów opisujących pochodzenie towarów z kraju wywozu. Uzbekistan jest członkiem międzynarodowej konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu określania i kodowania towarów.

Płatności celne mogą być uiszczone przez importera lub brokera celnego. W przeciwieństwie do importu eksport towarów nie podlega obowiązkom celnym. Zgodnie z kodeksem podatkowym Republiki Uzbekistan podatek akcyzowy nie jest nakładany na eksport (poza nielicznymi wyjątkami określonymi w prawie). Nie pobiera się VAT od eksportowanych towarów.

W celu wyeksportowania towarów należy przygotować 12 różnych dokumentów, co wraz z wyeksportowaniem trwa ok. 79 dni. Zgromadzenie dokumentacji zajmuje do 31 dni i kosztuje ok. 877 zł (Bank Światowy oblicza to na podstawie standardowego kontenera liczącego 20 stóp, załadowanego w pełni, ważącego 10 ton i wycenionego na 20 tys. dolarów). Wymagane kontrole celne trwają 5 dni oraz kosztują 616 zł. Obsługa terminalowa kosztuje 924 zł oraz trwa 5 dni. Koszty eksportowe na 1 kontener łącznie to w opinii Banku Światowego 14 737 zł. Analogicznie w celu importu należy przygotować 14 różnych dokumentów - ich opracowanie trwa ok. 46 dni i kosztuje 1031 zł. Kontrola celna i techniczna zajmuje 8 dni i kosztuje 622 zł. Obsługa terminalowa: 3 dni - 924 zł. Transport śródlądowy: 38 dni - 13 552 zł.

Ważne adresy

● - Agencja Informacji i Wsparcia, promocja inwestycji zagranicznych

● - przewodnik eksportera opracowany przez Komisję Europejską

● - Izba Handlowo-Usługowa w Uzbekistanie.

● - analiza poszczególnych branż rynku

● - najważniejsze akty prawne po angielsku i rosyjsku

OPINIA EKSPERTA

Ikrom Nazarov chargé d’affaires Republiki Uzbekistanu w Polsce

@RY1@i02/2014/053/i02.2014.053.215000700.803.jpg@RY2@

Zaproszenie do zapoznania się z ofertą Uzbekistanu kieruję nie tylko do przedsiębiorców, ale także do biur podróży i turystów. Nasz kraj od zarania dziejów znajdował się na jedwabnym szlaku. Miasta takie jak np. Taszkent lub Samarkanda są uważane za jedne z najstarszych na świecie. Jako że na naszym terytorium w ostatnim czasie nie miały miejsca działania wojenne, do dzisiaj przetrwało bardzo wiele zabytków, co potwierdzają listy UNESCO. Krajowa Izba Turystyki rozpoczyna współpracę z lokalnymi operatorami, potencjał turystyczny Uzbekistanu zaczyna być odkrywany również w Europie.

Nasz rynek jest atrakcyjny dla zagranicznych inwestorów z co najmniej trzech powodów: Uzbekistan to niemal 30 milionów mieszkańców, to państwo stabilne pod względem polityczno-religijnym, wreszcie to kraj położony dokładnie w środku Azji Centralnej. Naszą atrakcyjność dodatkowo podnosi sąsiedztwo z Kazachstanem, który jest członkiem Unii Celnej, do której należą też Republika Białorusi i Federacja Rosyjska (łącznie ok. 170 mln mieszkańców). Twierdzę, że żaden inny kraj w Azji Centralnej nie ma takich atutów występujących łącznie. Już w 2007 r. mali i średni przedsiębiorcy stanowili ponad 45 proc. gospodarki - znacznie więcej niż w sąsiednich krajach, gdzie gospodarki oparte są na gigantach państwowych. Istniejące przepisy przewidują dużo zalet inwestycyjnych w postaci zwolnień od podatków, importu bezcłowego itd.

@RY1@i02/2014/053/i02.2014.053.215000700.804.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód