Azerbejdżan: nie tylko ropa naftowa i gaz ziemny

Azerbejdżan wszedł na szybką ścieżkę rozwoju w 2003 r., wprowadzając - zgodnie z zaleceniami Banku Światowego - nową ordynację podatkową, kodeks cywilny i kodeks postępowania cywilnego. Stąd zapewne 70 miejsce w rankingu Doing Business. Za zalety kraju uważa się jego wielkość, położenie łączące Europę z Azją oraz występujące tam liczne surowce mineralne. To ostatnie spowodowało, że od czasu ZSRR inwestycje dotyczyły wyłącznie wydobycia ropy i gazu z pominięciem innych dziedzin przemysłu. Obecnie wiele robi się dla zmiany tego stanu rzeczy. Równolegle warto zwrócić uwagę na żyzne gleby, które nie są jeszcze zagospodarowane.

Działalność gospodarcza

Zgodnie z ustawą o ochronie inwestycji zagranicznych obcokrajowcy mogą objąć udział w przedsiębiorstwach i organizacjach mających siedzibę w Azerbejdżanie, założyć własne przedsiębiorstwo, tudzież zakupić przedsiębiorstwo, nieruchomości, akcje czy obligacje. Jest to rynek sprzyjający (10. miejsce na świecie) rozpoczynaniu biznesu. Uzyskanie podpisu elektronicznego do rejestracji online zajmuje tylko 3 dni i kosztuje 236 zł (ważny rok) lub 661 zł (ważny 3 lata). Wyrabianiem podpisów zajmuje się Krajowe Centrum Certyfikacji Usług (http://www.e-imza.az/). Dokończenie rejestracji online oraz uzyskanie numeru IIN (indywidualny numer identyfikujący), a także wpis dla celów VAT trwa kolejne 3 dni i zwolnione jest od opłat. Niezbędne do rozpoczęcia działalności jest również wyrobienie sobie pieczęci, co trwa jeden dzień i kosztuje od 16 zł do 158 zł (wszystkie kwoty przeliczone są oczywiście na złotówki z lokalnej waluty).

W Azerbejdżanie, poza standardowymi tłumaczeniami dokumentów zagranicznych na język azerski, nie występują szczegółowe przepisy co do prowadzenia spółek przez cudzoziemców. Brak też wymagań dotyczące wysokości udziałów. Dla działalności handlowej rekomendowane jest założenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podmiotu ustanowionego przez jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych. Najważniejszym ograniczeniem jest niemożność obejmowania przez jednoosobową spółkę z o. o. innej jednoosobowej sp. z o.o. Udziałowcy odpowiadają za zobowiązania wyłącznie w zakresie swoich udziałów.

Deklaracje celne

Dla ułatwienia składania deklaracji celnych uruchomiono serwis internetowy e-Customs (http://www.customs.gov.az/en/e-Xidmetler.html), dzięki któremu zagraniczne podmioty mogą zgłaszać towary w formie elektronicznej. Import do Azerbejdżanu podlega należnościom celnym (cła ad valorem w wysokości od 0 do 15 proc.). Podatek akcyzowy ma zastosowanie do wybranych wyrobów, np. tytoniu i produktów alkoholowych. VAT jest naliczany od zadeklarowanej wartości. Zgodnie z umowami o wolnym handlu zawartymi z krajami Wspólnoty Niepodległych Państw - towary importowane z tych krajów są wolne od opłat celnych.

Rezydenci i nierezydenci traktowani są identycznie w odniesieniu do przywozu i wywozu dewiz w gotówce. Brak jest ograniczeń co do ilości waluty obcej przywożonej, pod warunkiem że kwota ta została zadeklarowana. Należy mieć jednak na względzie, że gdy ilość gotówki przekracza 156 135 zł, organy celne zobowiązane są do poinformowania odpowiednich służb.

Filia i przedstawicielstwo

Zagraniczny inwestor może wybrać ograniczoną obecność na rynku w postaci przedstawicielstwa lub oddziału. Zgodnie z kodeksem cywilnym przedstawicielstwo wyłącznie reprezentuje i chroni interesy osoby prawnej. Ma status nierezydenta azerskiego, co ma znaczenie w dziedzinie prawa podatkowego. Jeżeli przedstawicielstwo zajmuje się wyłącznie funkcjami reprezentacyjnymi, w ogóle nie podlega reżimowi prawa podatkowego, natomiast jego pracownicy podlegają opodatkowaniu w zakresie podatków dochodowych, funduszy socjalnych i innych. Prawo nie rozróżnia ściśle oddziału od przedstawicielstwa pod względem obowiązków związanych z rejestracją. Oddział może transferować fundusze na konta bankowe będące poza Azerbejdżanem, o ile jest to zgłoszone władzom.

Procedurę tworzenia oddziału należy rozpocząć od udzielenia pisemnego pełnomocnictwa kierownikowi oddziału lub przedstawicielstwa. Musi być ono podpisane przez zarząd lub jego upoważnionego przedstawiciela. Te same podmioty powinny następnie przygotować - w dwóch egzemplarzach - regulamin oddziału (przedstawicielstwa) i oba podpisać.

Kolejnym krokiem jest ustanowienie siedziby. Dokumenty muszą być przygotowane na papierze firmowym spółki-matki, opatrzone pieczęcią i podpisem upoważnionego przedstawiciela oraz poświadczone notarialnie w siedzibie w kraju zamieszkania. Pełnomocnictwo dla kierownika oddziału - również musi być przygotowane przez spółkę-matkę, opatrzone pieczęcią firmową i podpisem poświadczonym przez notariusza. Dokumenty mogą być opatrzone klauzulą apostille.

Obowiązkową opłatę rejestracyjną 866 zł trzeba wpłacić przed złożeniem dokumentów w ministerstwie podatków. Zgodnie z zasadą jednego okienka wszystkie urzędy same przekazują sobie dokumentację. Organy administracji zobowiązane do dokonania rejestracji w ciągu trzech dni od złożenia niezbędnych dokumentów.

Licencje

Gałęzie przemysłu wymagające licencji zostały określone w dekrecie prezydenckim nr 782 z 2 września 2002 r. i dotyczą obecnie 32 rodzajów działalności gospodarczej. Ujednolicono tam zasady pozyskiwania wszystkich rodzajów pozwoleń i opłat licencyjnych. Licencje przyznawane są osobom fizycznym i prawnym, bez względu na narodowość. Nie można ich przenieść na inny podmiot prawny lub osobę (chyba że dochodzi do sukcesji).

Ministerstwo gospodarki i rozwoju założyło portal internetowy zawierający informacje o procedurze uzyskiwania licencji biznesowych, który stale jest rozwijany (http://icazeler.gov.az/). Wszystkie licencje są ważne przez okres pięciu lat, z wyjątkiem licencji na produkcję napojów alkoholowych i etylu (3 lata) i ich importu (1 rok). Powyższy dekret określa przepisy i procedury dotyczące licencjonowania określonych rodzajów działalności. Wnioskodawcy muszą złożyć wszystkie dokumenty do określonych w załączniku do tego rozporządzenia organów państwowych i uiścić opłatę za wniosek. Licencja jest wydawana w ciągu 15 dni od daty złożenia dokumentów. Opłaty licencyjne sięgają nawet 86 680 zł.

Prawo cywilne

Prawem cywilnym rządzi zasada swobody umów. Część szczególna kodeksu cywilnego zawiera przepisy regulujące poszczególne rodzaje umów - oprócz tradycyjnych kontraktów, jak sprzedaż, dzierżawa czy pożyczka, uregulowano nowe ich typy, jak franczyza. W przypadku czynności cywilnoprawnych z elementem zagranicznym stronom wolno wybrać prawo obce jako właściwe. Z praktyki wynika, że sądy azerskie respektują takie decyzje. Podobny liberalizm panuje w sądownictwie polubownym: można wybrać sobie niezależnych arbitrów dowolnej narodowości, a postępowanie prowadzić w języku dogodnym dla stron.

W zakresie egzekwowania należności Azerbejdżan zajmuje 28 miejsce na świecie. Przeciętnie od momentu złożenia pozwu do sądu do egzekucji komorniczej mija 237 dni. Koszty pochłaniają ok. 18,5 proc. wartości przedmiotu sporu. Niestety liczba procedur jest znacząca (40), co implikuje konieczność korzystania z pomocy lokalnej kancelarii prawnej. Jest to tym bardziej potrzebne, że wyegzekwowanie odbywa się w wyspecjalizowanych sądach gospodarczych.

Import i eksport

W celu znalezienia partnerów handlowych warto odwiedzić stronę www.b2b.az, na której znajdują się oferty wzajemnej współpracy. Opracowania wskazują, że eksport jest łatwiejszy od importu. Całościowe przygotowanie dokumentów importowych trwa 25 dni i kosztuje ok. 11 107 zł, a eksportowych 28 dni i kosztuje 11 044 zł (za kontener). Dokumenty potrzebne eksporterom i importerom zebrano, a także związane z tym koszty zebrano w tabelach.

Zakup nieruchomości

Obrót nieruchomościami jest dosyć prosty. Dokonanie wszelkich formalności zabiera ok. 11 dni oraz kosztuje 0,5 proc. wartości nieruchomości. Weryfikacja stanu prawnego i uzyskiwania certyfikatu w sprawie obciążeń nieruchomości twa 5 dni w zwykłym trybie, a w przyspieszonym 2 dni. Koszt to ok. 397 zł. Uwierzytelnienie notarialne umowy sprzedaży trwa jeden dzień oraz kosztuje 788 zł, oraz dodatkowe 118 zł (opłata urzędnicza). Ostatecznie kupujący zgłasza umowę do urzędu (Państwowego Rejestru Nieruchomości), który dokonuje rejestracji, co zajmuje 1 dzień. Koszt tej rejestracji to ok. 3819 zł. Sama rejestracja trwa w zależności od trybu - zwykła 20 dni, średnia 14, najszybsza tylko 7 dni. Znacznie trudniejsza jest procedura związana z uzyskiwaniem pozwolenia na budowę, bowiem zawiera w sobie ok. 28 elementów oraz zajmuje 212 dni, koszt może wynieść nawet 15 150 zł.

Ważne

Inwestycje zagraniczne zdefiniowane są możliwie szeroko jako prawa materialne i niematerialne, własność intelektualna. Istotne jest, aby były nastawione na osiąganie zysku. Tak szeroką definicję stworzono po to, aby dużej puli zagranicznych inwestorów zapewnić ochronę prawną swoich inwestycji

Dokumenty potrzebne eksporterom i importerom
List przewozowy Świadectwo pochodzenia Faktura handlowa Dokument CMR
Deklaracja celna eksportowa Zawartość opakowania Umowa sprzedaży Dokument tranzytowy	List przewozowy Świadectwo pochodzenia Faktura handlowa Zgłoszenie przywozowe Umowa z dostawcą Faktura "dostawa" Dokument tranzytowy Certyfikat zgodności Certyfikat jakości

Koszty oraz czas w obrocie towarowym

Przygotowanie dokumentów	15/1606	14/1669
Odprawa celna i kontrola techniczna	4/1326	3/1326
Porty i obsługi terminala	2/936	2/936
Transport lądowy i obsługa	7/7176	6/7176
Łącznie	28/11044	25/11107

Ważne adresy

● - strona Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

● - najważniejsze akty prawne przetłumaczone na język angielski.

● - strona ambasady polskiej w Baku.

@RY1@i02/2014/028/i02.2014.028.215000700.804.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2014/028/i02.2014.028.215000700.805.jpg@RY2@

Ulvi Bakhshaliyev, radca Ambasady Republiki Azerbejdżanu w Polsce

Planując inwestycje na Kaukazie, polski mały i średni przedsiębiorca powinien zainwestować bez wątpienia w Azerbejdżanie z kilku powodów. Przede wszystkim bogactwa, jakie zapewniają złoża mineralne. Azerbejdżan słynie z dużego wydobycia ropy i gazu. Ostatnie programy rozwoju sprawiają, że stał się najlepszym pomostem pomiędzy Europą i Azją. Wszystko to za sprawą naszej stolicy Baku, która posiada bardzo duże porty morski i lotniczy. Dlatego w ciągu ostatnich 10 miesięcy eksport do krajów UE zwiększył się do 47 proc., podobnie import z krajów UE wzrósł do 44 proc. Wskaźniki te dowodzą naszej rzeczywistej gotowości do przyjmowania inwestorów.

Od bieżącego roku, dzięki podpisanej umowie pomiędzy rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Republiki Azerbejdżanu o międzynarodowych przewozach drogowych, państwa stworzą podstawę prawną dla funkcjonowania przewoźników drogowych obu stron. W umowie przewidziano wymianę kontyngentu zezwoleń na międzynarodowe przewozy drogowe rzeczy. Będzie on ustalany na forum Komisji Mieszanej ds. Międzynarodowych Przewozów Drogowych, powołanej przez tę umowę.

Dla firm myślących o inwestowaniu w Azerbejdżanie przyszłość jest obiecująca. Wzrost gospodarczy był wysoki (w latach 2006-2010 średnio o 16,1 proc. rocznie). Azerbejdżan skupia się na wzroście inwestycji w nienaftowych sektorach, takich jak rolnictwo i produkcja oraz usługi budowlane, chociaż energetyka to wciąż 40 proc. PKB.

Nasz kraj posiada uprzywilejowany status w ramach partnerstwa handlowego UE i współpracy. Nie istnieją ogólne bariery handlowe na import towarów do Azerbejdżanu, podpisanych jest prawie 39 dwustronnych umów o wzajemnej ochronie inwestycji. Ponadto podpisano umowy z wieloma krajami o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. Do 2010 r. ok. 75 proc. gospodarki zostało sprywatyzowane.