Łotwa: kraj, któremu liberalne reformy wychodzą na zdrowie

Łotwa jest kojarzona jako raj podatkowy położony niedaleko polskich granic. Niski, 15-procentowy podatek od osób prawnych rzeczywiście stanowi zaletę, jednakże to lokacja wraz z rozwiniętą infrastrukturą wodną, lądową i powietrzną oraz liberalne prawo gospodarcze sprawia, że jest tak atrakcyjna dla inwestorów. Bank światowy umieścił ją na wysokim 24 miejscu w rankingu Doing Business.

Handel

Dobre stosunki z Rosją powodują, że handel jest o wiele prostszy - kontrole graniczne są krótsze oraz mniej restrykcyjne. W tym kontekście łotewskim przedsiębiorstwom znacznie łatwiej wejść na tamtejszy rynek. Polskie podmioty mogą to wykorzystać, sprzedając swoje towary wschodnim przedsiębiorcom w celu odsprzedaży, zakładając tam spółkę lub organizując joint venture.

Będąc członkiem Unii Europejskiej Łotwa nie może na polskie produkty nakładać ceł oraz opłat równoważnych. Dla polskich kontrahentów istotny jest fakt, że wyegzekwowanie należności sądowych (włącznie z postępowaniem komorniczym) trwa 469 dni oraz kosztuje przeciętnie (wraz z wszelkimi opłatami) 23 proc. wartości przedmiotu sporu. Polacy handlujący i uczestniczący w wystawach powinni pamiętać, że mogą przebywać na Łotwie do 90 dni w roku bez żadnych rejestracji. Po tym okresie muszą zgłosić się do Urzędu Migracyjnego w celu wyrobienia karty rejestracyjnej. Rozpoczynając wymianę handlową, warto zapoznać się z ofertą FICIL (Rady Inwestorów Zagranicznych na Łotwie), która m.in. analizuje problemy, z jakimi stykają się zagraniczni inwestorzy, przedstawia je rządowi, lobbuje za ich rozwiązaniem.

Korzystając ze swobód unijnych, polscy przedsiębiorcy są tam coraz liczniej obecni. Operują oni w obrębie Łatgalii (przy granicy z Rosją), w którym ok. 15 proc. ludności stanowią Polacy, gdzie można znaleźć obsługę prawną w języku polskim. Podobnie w Rydze istnieją ośrodki polskie i działają kancelarie wyspecjalizowane w obsłudze Polaków. Handel dwustronny odbywa się głównie na tych obszarach.

Rejestracja spółki

Optymalną formą prowadzenia działalności jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Minimalny jej kapitał zakładowy wynosi 11 782 zł (wartości w euro przeliczam według kursu 4,16 zł) lub - w wersji uproszczonej - 4,16 zł, w zależności od formy, jaką wybiorą wspólnicy. Wybierając tę tańszą formę, należy pamiętać, że kapitał musi być w ciągu 2 lat podwyższony do pełnej kwoty. Chwilą powstania podmiotu jest zawarcie umowy spółki. Obligatoryjnymi organami są zarząd oraz walne zgromadzenie wspólników, fakultatywnie można powołać radę nadzorczą.

Do założenia spółki niezbędne są: umowa spółki/statut, zaświadczenie banku o wniesieniu kapitału zakładowego, wyciąg z księgi udziałów, zgoda członków zarządu oraz rady nadzorczej (jeżeli została powołana). Obowiązkowe będzie również potwierdzenie tytułu prawnego do lokalu (własność) lub zgoda właściciela nieruchomości do rejestracji siedziby spółki (przy najmie). Koszt założenia spółki w zwykłym trybie o kapitale do 11 782 zł to 88,77 zł (3 dni), a w przyspieszonym - 266,24 zł (1 dzień). Dodatkowo obowiązuje opłata za publikator w wysokości 59,19 zł. Koszty związane z założeniem spółki o wyższym niż 11 782 zł kapitale wynosi 590 zł w trybie zwykłym lub 1775,77 zł w trybie przyspieszonym. Opublikowanie to wydatek rzędu 112,44 zł.

W spółce akcyjnej kapitał zakładowy wynosi co najmniej 147 979,52 zł. Minimalna wartość akcji wynosi 4,16 zł, podmiot powstaje z chwilą ich objęcia. Organami spółki są zarząd, rada nadzorcza oraz walne zgromadzenie akcjonariuszy. Koszt rejestracji wynosi 1476,8 zł oraz 112,44 zł za publikację.

Rejestracja kolejnych spółek może być tańsza o 10 proc. jeżeli dokona się tego drogą elektroniczną (na stronie: www.latvija.lv, lub na stronach Urzędu Rejestracji Przedsiębiorców (www.ur.gov.lv). Do powyższego potrzeba (odpowiednio):

welektronicznego dowodu osobistego (wydawany przez Urząd Obywatelstwa lub Migracyjny);

wpodpisu elektronicznego;

widentyfikacji poprzez konto bankowe.

Dzięki powyższemu spółkę można zarejestrować w przeciągu 1 dnia (zazwyczaj do 4 godzin) w Urzędzie Rejestracji Przedsiębiorców.

Opodatkowanie osób prawnych

Stawki podatkowe przedstawiają się bardziej korzystniej niż w Polsce, zwłaszcza dla osób prawnych. W 2014 r. stawka CIT wynosić będzie 15 proc. (w Polsce 19 proc.), CIT z dywidendy dla nierezydentów 15 proc. (w Polsce 19 proc.), a VAT 21 proc. (w Polsce 23 proc.). Władze łotewskie starają się, aby wszystkie podatki, które nie są regulowane przez prawo unijne, były niskie. Dlatego powołano instytucję mikropodatku, przeznaczoną w szczególności dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, wynoszącego 9 proc., gdy obroty roczne nie przekraczają 417 900 zł, a wspólnicy jednocześnie są członkami zarządu, liczba pracowników jest nie większa niż pięć osób, a maksymalne wynagrodzenie netto nie przekracza 2985 zł miesięcznie.

Sprawozdawczość

Rok podatkowy jest co do zasady rokiem kalendarzowym, ale może się od niego różnić, jeżeli tak stanowi umowa spółki. Zazwyczaj pokrywa się on z rokiem finansowym spółki, dla celów podatku dochodowego od osób prawnych nie może przekroczyć 12 miesięcy. Roczna deklaracja powinna być złożona w ciągu 30 dni od przyjęcia przez zgromadzenie akcjonariuszy, jednakże nie później niż cztery miesiące po jego zakończeniu. Firmy muszą płacić zaliczki na podatek do 15. dnia każdego miesiąca.

Oddział i przedstawicielstwo

Zarówno oddział, jak i przedstawicielstwo nie mają odrębnej osobowości prawnej. Oddział może prowadzić działalność gospodarczą, przedstawicielstwo ogranicza się wyłącznie do aktywności reklamowej oraz promocyjnej. W obydwu przypadkach podmiot zagraniczny odpowiedzialny jest za zobowiązania spółki ze względu na fakt, że nie posiadają kapitału zakładowego. Funkcjonowanie dozwolone jest od czasu wpisu w odpowiednim rejestrze.

W przypadku oddziału do rejestracji niezbędny jest wyciąg z KRS (lub notarialne poświadczona kopia), notarialnie poświadczona kopia statutu, dokument, który potwierdza prawo do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego, określająca zakres umocowania oraz zgoda właściciela nieruchomości, na której działa podmiot. Wpis uzyskuje się w terminie 3 dni i kosztuje 118,39 zł lub w ciągu jednego dnia za opłatą 355,18 zł, dodatkowa opłata za publikację wynosi 79,96 zł.

Dla zarejestrowania przedstawicielstwa również potrzeba: wyciągu z KRS, decyzji o założeniu przedstawicielstwa, pełnomocnictwa udzielonego dla przedstawiciela oraz zgody właściciela nieruchomości. Koszt rejestracji jest identyczny jak w przypadku oddziału.

W obu przypadkach dokumenty muszą zostać przetłumaczone na język łotewski.

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Osoby fizyczne zobowiązane są do zarejestrowania się jako indywidualni przedsiębiorcy w rejestrze handlowym, jeżeli roczny obrót z działalności gospodarczej przekracza 194 000 zł lub działalność gospodarcza prowadzona jest za pośrednictwem przedstawiciela handlowego lub brokera i roczny obrót z prowadzonej działalności przekracza 119 400 zł, a osoba fizyczna zapewnia zatrudnienie dla ponad pięciu pracowników. Przedsiębiorcy jednoosobowi odpowiadają za zobowiązania całym swoim majątkiem.

Dochody osób prowadzących działalność na własny rachunek podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w wysokości 24 proc. Dochód do opodatkowania obejmuje dochód brutto pomniejszony o wydatki kwalifikowalne (głównie wynagrodzenie pracownika oraz koszty ubezpieczenia społecznego). Podatnicy, którzy zarejestrowali się jako przedsiębiorcy, a nie mają pracowników oraz nie są zaangażowani w świadczenie usług profesjonalnych (np. działalności naukowej i literackiej, wykładowczej, aktorskiej, lekarskiej, adwokata, biegłego rewidenta, geodety itd.) mogą wybrać do zapłaty podatek w wysokości 5 proc. całkowitego dochodu, jeżeli ich łączny dochód nie przekracza 59 700 zł.

Rejestracja VAT

Osoby zarejestrowane na Łotwie, które w okresie 12 miesięcy dostarczają towary i usługi przekraczając kwotę 208 662 zł, zobowiązane są do zarejestrowania się jako podatnicy VAT. Firmy mogą rejestrować się jako podatnicy VAT i stosować podatek od dostaw dokonanych również przed osiągnięciem odpowiedniego progu. Niepodlegające opodatkowaniu osoby prawne i fizyczne zarejestrowane na Łotwie, które prowadzą działalność gospodarczą, podlegają obowiązkowemu zarejestrowaniu się jako podatnicy VAT, jeżeli wykonują wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów lub świadczą usługi, a łączna wartość transakcji przekracza 41 732 zł w ciągu roku.

Nabywanie nieruchomości

Przy nabywaniu nieruchomości nie obowiązują obostrzenia dla cudzoziemców - nabywać oni mogą na podstawie takich samych praw co obywatele łotewscy. Weryfikacja tytułu własności kosztuje ok. 6 zł, pozostałe koszty związane z opłatami notarialnymi wynoszą 337 zł. (+21 proc. VAT). W tym notarialne poświadczenie podpisu w wysokości 78 zł. Rejestracja urzędowa po stronie kupującego kosztuje 59 zł. Za uzyskanie certyfikatu to 29,85 zł za każdy dokument. Ostatecznie należy uiścić opłatę skarbową w wysokości 2 proc. ceny zakupu (lub wartości katastralnej), nie więcej jednak niż 197 100 zł.

Uwaga

Polacy handlujący i uczestniczący w wystawach powinni pamiętać, że mogą przebywać na Łotwie do 90 dni w roku bez żadnych rejestracji. Po tym okresie muszą się zgłosić do Urzędu Migracyjnego w celu wyrobienia karty rejestracyjnej

Ważne adresy:

● - centralna instytucja wspierająca inwestowanie na Łotwie, jak również import i eksport;

● - wyszukiwarka firm zainteresowanych importem/ eksportem;

● - instytucja wspierająca przedsiębiorczość;

● - Rada Inwestorów Zagranicznych.

● - Ministerstwo finansów.

● - ambasada RP w Rydze.

@RY1@i02/2014/013/i02.2014.013.215000700.804.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska-Wschód

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/013/i02.2014.013.215000700.805.jpg@RY2@

Inese Šulžanoka, radca handlowy przy ambasadzie Łotwy, szef przedstawicielstwa Agencji Inwestycji i Rozwoju (LIAA) w Polsce

Agencja LIAA jest pierwszą instytucją, do której powinna zwrócić się osoba pragnąca zainwestować na Łotwie. Naszym podstawowym celem jest zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw oraz wspieranie inwestycji zagranicznych. Podlegamy bezpośrednio Ministerstwu Gospodarki. Małym i średnim przedsiębiorcom proponujemy pomoc w bardzo szerokim zakresie, przede wszystkim w wyborze optymalnej formy prawnej przy zakładaniu działalności gospodarczej, doborze odpowiedniego miejsca pod inwestycje ze względu na koszty i wyspecjalizowaną kadrę roboczą. W ramach opracowanej strategii inwestycyjnej agencja ma zasoby, by wprowadzić naukę niezbędnych umiejętności do toku studiów. Dodam, że przeciętny Łotysz poza ojczystym językiem operuje również w języku angielskim i rosyjskim. Nasz kraj przeszedł kryzys gospodarczy, który sprzyjał dokonaniu wielu reform, już przynoszących rezultaty. Dzięki temu przewidywany poziom wzrostu PKB na najbliższe lata wynosi ok. 5 proc. W wyniku reform uproszczono i zliberalizowano prawo podatkowe oraz spółek handlowych. Sprawiły one, że stajemy się rajem gospodarczym, dlatego też polskie przedsiębiorstwa coraz częściej wybierają nasz kraj jako miejsce inwestycji, a Bank Światowy bardzo wysoko ocenia możliwości prowadzenia biznesu. W szczególności uzyskiwanie finansowania na inwestycje jest plasowane bardzo wysoko - jesteśmy trzecim państwem na świecie pod tym względem!

Zaletą, którą z całą mocą chciałam podkreślić, jest korzystne położenie Rygi. Będąc w Unii Europejskiej od północnego zachodu, mamy bardzo bliski dostęp do Skandynawii, a z południowego zachodu do Polski oraz Niemiec. Z kolei od strony wschodniej sąsiadujemy z Rosją. Port lotniczy, trzy niezamarzające porty morskie, kolej szerokotorowa oraz gazociągi powodują, że jesteśmy bardzo dobrym zwornikiem między Wschodem a Zachodem. Wielu przedsiębiorców, którzy z różnych przyczyn nie mogą sprzedawać towarów bezpośrednio do Rosji, zakładając spółkę na Łotwie lub organizując joint venture są w stanie łatwo i szybko wejść na ten rynek.