Bezpośrednie kontakty lepsze niż internet

Eksport i koniunktura

Rok 2018 przyniósł spadek zainteresowania eksportem w segmencie mikro i małych firm – wynika z badania Banku Pekao. Widać to szczególnie wśród firm małych (zatrudniających 10–49 osób). Tam odsetek eksporterów zmniejszył się do 19 proc. z 37 proc. w 2017 r. Wśród mikrofirm nastąpił spadek z 16 proc. do 12 proc. – W dużej mierze wynika to z faktu, że tego typu przedsiębiorstwa operują przede wszystkim na rynkach lokalnych. Jeśli tam sytuacja jest dobra, nie muszą wychodzić na zewnątrz – ocenia Marcin Mrowiec, główny ekonomista Pekao.

W minionym roku oceny bieżącej koniunktury były wyjątkowo dobre. Po raz pierwszy wśród ankietowanych firm więcej było optymistów niż pesymistów. Nieco gorzej wypadały oceny kolejnych 12 miesięcy. – Firmy widzą, że jest dobrze, ale nie spodziewają się, by otoczenie i ich sytuacja mogły się jeszcze znacząco poprawić – komentuje Marcin Mrowiec.

Zdaniem ekspertów Pekao na ubiegłoroczne mniejsze zainteresowanie małych firm eksportem wpłynęła również gorsza koniunktura za granicą. Na początku 2018 r. wskaźniki optymizmu w strefie euro i w Niemczech, gdzie krajowe przedsiębiorstwa najczęściej szukają zbytu, były na poziomach niewidzianych od początku obecnej dekady. Później jednak sytuacja wyraźnie się pogorszyła. Sprzedawać za granicę było więc trudniej.

Dlaczego wychodzenie poza krajowe podwórko jest istotne? ”Wyniki badania zebrane w okresie dziewięciu lat potwierdzają, że przedsiębiorstwa działające na rynkach międzynarodowych znacznie lepiej postrzegają różne aspekty prowadzenia działalności gospodarczej„ – piszą autorzy raportu Pekao na temat sytuacji mikro i małych firm. Lepsze są oceny koniunktury, sprzedaży czy osiąganych zysków.

Eksporterzy wykazują się również większą innowacyjnością. W grupie wszystkich firm objętych badaniem co piąta informowała o wdrożeniu innowacji produktowej, a co ósma – procesowej. Wśród eksporterów na innowacje produktowe zdecydowała się niemal co trzecia firma, a procesowe – niemal co piąta.

Podstawową kwestią dla wyjścia za granicę jest znalezienie tam kontrahentów. ”Dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw największe znaczenie mają wcześniejsze kontakty bezpośrednie, które wskazuje aż 67 proc. ankietowanych mikrofirm, 70 proc. firm małych i 59 proc. firm średnich„ – czytamy w raporcie.

Wśród mikro i małych firm drugi pod względem popularności sposób dotarcia do odbiorców za granicą to internet. ”Najwięcej respondentów odpowiedziało, że pozycjonuje swoje produkty i usługi w wyszukiwarkach – 39 proc., 7 proc. korzysta ze strony WWW dostosowanej do użytku w innych krajach, również 7 proc. korzysta z Facebooka oraz portali branżowych, natomiast 5 proc. z eBay, a jedynie 4 proc. z Allegro. Tylko 3 proc. respondentów wystawia swoje produkty i usługi na giełdach w danym kraju„ – wynika z badania.

Autorzy badania zaznaczają, że internet to wciąż niewykorzystane medium z ogromnym potencjałem. Za niepokojące uważają, że na przestrzeni minionych pięciu lat (wtedy poprzedni raz ankietowali firmy w sprawie aktywności eksportowej) deklarowane wykorzystanie internetu wyraźnie… spadło. A im większa firma, tym mniejsza chęć do szukania zagranicznych klientów w sieci. Wśród przedsiębiorstw średnich (50–249 zatrudnionych) o korzystaniu w tym celu z internetu mówi jedynie 7 proc. ankietowanych. Tego typu firmy częściej stać na wyjazd na zagraniczne imprezy branżowe czy targi (mówi o tym 42 proc. ankietowanych średnich przedsiębiorstw). Są one również bardziej skłonne do sięgania po bezpośrednią reklamę za granicą czy pośredników handlowych.

– Prognozy na 2019 r. wskazują na prawdopodobne dalsze osłabienie tempa wzrostu niemieckiej gospodarki. Sytuacja również komplikuje się w przypadku kolejnego ważnego polskiego partnera handlowego – Wielkiej Brytanii. Twardy brexit ograniczyłby działalność eksportową polskich producentów ze względu na wiążące się z tym wprowadzenie barier dotyczących handlu poza unią celną. Ta sytuacja może zmusić polskich eksporterów do szukania nowych rynków zbytu, jeżeli będą chcieli utrzymać dotychczasowe poziomy sprzedaży za granicą – ocenia Kamil Łuczkowski z biura analiz makroekonomicznych Pekao.

Badanie przeprowadzono od 3 września do 26 października 2018 r. Łącznie zrealizowano 7,4 tys. wywiadów (6 tys. z właścicielami mikrofirm, 922 z właścicielami małych firm i 502 z przedstawicielami średnich przedsiębiorstw).